Resultaten

PROPAGANDA, NATIONAAL-SOCIALISTISCH; OORLOGSSCHADE; STRIJDMACHT, BRITS

Objectnr. 12841

Tekstplakkaat met de tekst: 'In 3 dagen tijds verloor alleen aan de kanaalkust R.A.F. 102 vliegtuigen, tegen W.L. slechts 7 vliegtuigen'. Het plakkaat vormt een strook papier. Nationaal-socialistische propaganda. Ongedateerde uitgave.

STRIJDMACHT, GEALLIEERD; STRIJDMACHT, BRITS

Objectnr. 12843

Affiche met zwart-wit getekende afbeeldingen van de voornaamste Britse rangen en distinctieven van de marine, het leger, de luchtmacht en de koopvaardij. Ongedateerde uitgave.

CHRISTIANSEN, F.; STEL, A. VAN DER; HEUS, J. DE; KRUYTHOFF, P.W.; STEENSEL, A. VAN; BARENDREGT, B.A.; REPRESAILLES; TERECHTSTELLINGEN; BESTUUR, DUITS TIJDENS BEZETTING; STRIJDMACHT, BRITS; ONTSNAPPING; GREUP

Objectnr. 12824

Tekstplakkaat van de Wehrmacht met op groen papier de tekst: ''Bekanntmachung (...) Am 7-8-'41 muszte auf Niederlandischem Gebiet ein Britisches Kampflugzeug notlanden. (...) Noch am gleichen Tage wurden die Englander gefangen. Die Begunstiger wurden sofort vor ein Kriegsgericht gestellt. Dieses verurteilte 5 von ihnen zum Tode und 3 weitere zu langjährigen Freiheitsstrafen. Den Haag, den 14-8-'41. Gez. Fr. Christiansen.'

Het op de bekendmaking genoemde incident speelde zich af bij het Zuid-Hollandse dorp Greup. De vijf ter dood veroordeelde inwoners werden op 21 september 1941 gefusilleerd. Het ging om:
-Arie van der Stel (18 april 1881 - 21 september 1941)
-Joris de Heus (2 november 1888 - 21 september 1941)
-Pieter Wouter Kruythoff (26 november 1911- 21 september 1941)
-Arie van Steensel (6 september 1915- 21 september 1941)
-Bastiaan Arie Barendregt (18 september 1919- 21 september 1941)

BOOT, J.J.G.; DROPPINGS; ONTSNAPPING; STRIJDMACHT, BRITS

Objectnr. 15054

Archief van J.J.G. Boot. Joost Johannes Gerardus Boot, Haarlemmermeer 12 december 1902 - Oudemirdum 20 januari 2002.

J.J.G. Boot was burgemeester van Hilversum.

J. Boot heeft blijkens zijn brief in dit archief een Engelse piloot geholpen. Deze had een minicompas en Frans geld op zak.

CHRISTIANSEN, F.; STEL, A. VAN DER; STEENSEL, A. VAN; BARENDREGT, B.A.; KRUYTHOFF, P.W.; HEUS, J. DE; REPRESAILLES; ONTSNAPPING; TERECHTSTELLINGEN; BESTUUR, DUITS TIJDENS BEZETTING; STRIJDMACHT, BRITS; GREUP

Objectnr. 15981

Tekstplakkaat van de Duitse legerleiding, tekst op roze papier: 'Bekantmachung - Wiederholt habe ich die Niederländische Bevölkerung davor gewarnt, ... Fr. CHRISTIANSEN'. Datering 14 augustus 1941.

F. Chistiansen heeft het over Feindbegünstigung (hulp aan de vijand) van zes Engelse vliegers die op 7 augustus 1941 een noodlanding maakten. Ze werden geholpen maar nog dezelfde dag opgepakt. Van degenen die hen hielpen werden vijf door een Kriegsgericht (militaire rechtbank) ter dood veroordeeld en drie tot levenslang.

Het op de bekendmaking genoemde incident speelde zich af bij het Zuid-Hollandse dorp Greup. De vijf ter dood veroordeelde inwoners werden op 21 september 1941 gefusilleerd. Het ging om:
-Arie van der Stel (18 april 1881 - 21 september 1941)
-Joris de Heus (2 november 1888 - 21 september 1941)
-Pieter Wouter Kruythoff (26 november 1911- 21 september 1941)
-Arie van Steensel (6 september 1915- 21 september 1941)
-Bastiaan Arie Barendregt (18 september 1919- 21 september 1941)

HAZELHOFF ROELFZEMA, S. E.; ENGELANDVAARDERS; STRIJDMACHT, BRITS; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN; BERNHARD; SPIONAGE

Objectnr. 15583

Archief van S.E. Hazelhoff Roelfzema. Siebren Erik (Erik) Hazelhoff Roelfzema, geboren Soerabaya 3 april 1917 – overleden Hawaii 26 september 2007. Verzetsdeelnemer.

Erik Hazelhoff Roelfzema studeerde rechten in Leiden toen de oorlog uitbrak. Begin 1941 schreef hij daar het Leids Manifest over de heropening van de universiteit en liet het drukken en verspreiden. Begin juli 1941 vertrok hij vanuit Schiedam met het Zwitserse vrachtschip Saint Cergue naar Engeland. Hij voerde vervolgens met een boot landingen uit op de Nederlandse kust om apparatuur en spionnen te droppen. In 1942 begon hij aan de pilotenopleiding van de Royal Air Force (RAF), na twee jaar kwam hij bij het 139e squadron waarvoor hij 72 Pathfinder-missies vloog naar Duitsland. Bekend is dat hij een bijzondere band had met het koningshuis. Over zijn oorlogservaringen is de film 'Soldaat van Oranje' gemaakt.

Het archief bestaat hoofdzakelijk uit foto's, waaronder portretten.

SIJNJA, H.; VERVALSINGSWERK; VERZETSGROEP, OD; BS; ONDERDUIK; STRIJDMACHT, BRITS; WAGENINGEN

Objectnr. 16401

Archief van H. Sijnja. H. (Henk) Sijnja, geboren 1919.

Henk Sijnja studeerde bij het uitbreken van de oorlog in Wageningen en werd actief voor een groep van de Orde Dienst (OD) die opereerde vanuit de boerderij de Wolfswaard. In januari 1943 was hij betrokken bij de diefstal van het Wageningse bevolkingsregister en in oktober van dat jaar liquideerde hij in het ziekenhuis van Wageningen de verrader Cornelis Iprenburg. Op de Wolfswaard werden ook onderduikers en gestrande Britse piloten verborgen. Later maakte Sijnja deel uit van de BS. Na de oorlog is hij naar Nieuw-Zeeland geëmigreerd.

De collectie bestaat uit enkele persoonlijke documenten van Sijnja.

EXTER, R.P. VAN; ZEEMAN, P.R.; ENGELANDVAARDERS; ONTSNAPPING; FRANKRIJK; SPANJE; STRIJDMACHT, BRITS; STRIJDMACHT, AMERIKAANS

Objectnr. 13366

Archief van R.P. van Exter. Robert Piet (Robert) van Exter, geboren 2 september 1922. Schuilnaam: Robert Pierre Vancastel. Engelandvaarder.

Robert van Exter was vanaf 1941 student economie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij weigerde in april 1943 de loyaliteitsverklaring voor studenten te tekenen en moest als gevolg daarvan onderduiken. Midden 1943 werd hij door verraad gearresteerd door de Sicherheitsdienst. Omdat hij goede valse papieren had, waaruit bleek dat hij voor de Central Hout Invoer Commissie werkte, en dus geen student meer was, kwam hij na enkele dagen vrij.

Zijn vader, B. van Exter woonde al sinds 1930 in Parijs. Via hem probeerde Robert van Exter een aanknopingspunt te vinden om naar Engeland te gaan. Hij had dit al eerder geprobeerd met zijn vriend P.R. (Rudy) Zeeman, maar was toen al in Breda gestrand. Via zijn vader kwam hij nu in contact met A. Starink en via hem kreeg hij in december 1943 valse papieren van de Sicherheitsdienst. Begin 1944 vertokken Van Exter en Zeeman als agenten van de Sicherheitsdienst op terugreis naar hun post bij Toulouse per Wehrmacht-trein naar Maastricht. Bij de controles hielden hun valse papieren het en de volgende avond kwamen ze aan bij vader Van Exter in Parijs.

In Parijs ging het een week later nog bijna mis. Zeeman, Van Exter en een vriendin van zijn moeder verlieten een restaurant en werden gecontroleerd. Zeeman en Van Exter moesten vervolgens mee naar het bureau. Van Exter wist door als laatste via de draaideur te gaan te ontsnappen en ook Zeeman ontkwam, namelijk door uit de auto te springen. Hierop doken ze onder in Parijs en kregen ze nieuwe, Franse papieren.

Een week later vervolgden ze hun tocht met de trein, samen met emkele Amerikaanse piloten. Via Toulouse gingen ze naar Cazères, waar ze van 22 tot 24 januari 1944 ondergedoken zaten in een half afgebouwd huis. Vandaar het laatste stuk naar Maunès met de trein en nog een stuk met een bus voor de overtocht over de Pyreneën begon. In enkele dagen liep het groepje van Van Exter, Zeeman en vier Amerikaanse piloten met Franse gidsen de zware tocht van het Franse deel naar het Spaanse deel. In een Spaans dorpje aangekomen, meldden ze zich bij de Guardia Civil en na veel ondervragingen mochten ze in een hotel in Lés wachten. Vervolgens werden ze naar Lerida gebracht, een kamp waar illegale vluchtelingen gevangen gezet werden. Uiteindelijk met hulp van het consulaat naar Madrid. In maart 1944 gingen ze met de trein naar Portugal om daar ingescheept te worden op een Engelse mijnenveger. In Gibraltar werden ze gemobiliseerd en enkele weken later van daar met een konvooi van troepenschepen naar Engeland gebracht. Uiteindelijk kwamen Van Exter en Zeeman in april 1944 als vrije man in Londen aan. Zeeman vertrok kort erna naar Australië, terwijl Van Exter eerst kort verbleef bij het Bureau Bijzondere Opdrachten (BBO) en zich daarna bij de RAF meldde.

Het archief omvat ondermeer de genoemde valse documenten een verslag (20 pp.) en foto's van Van Exter tijdens zijn Engelandvaart.

STRIJDMACHT, BRITS; STRIJDMACHT, GEALLIEERD

Objectnr. 16468

Cremona toffee-blikje met Hollands tafereeltje, gevuld met zeven militaire draagtekens.

1. blikje
2. Metalen draagteken van een hert met de spreuk 'guidich'n righ' (Gaelic voor Help the King) van het Britse regiment Queen's Own Highlanders.
3. Blikken speldje met de afkorting U.S. (replica).
4. Metalen draagteken van een krans met in het midden een kruis met een cirkel.
5. Stoffen schild, rood, met een blauw kruis.
6. Stoffen bandje om karton gezet met strepen in de kleuren: blauw, wit-zwart-rood-wit, rood-wit-blauw, bruin, wit-zwart-wit, groen en rood-wit-groen.
7-8. Twee bijpassende stoffen draagtekens van zwarte stof met geborduuurde bruine strepen en de letter T.

JEUGD; STRIJDMACHT, BRITS; BELGIË

Objectnr. 16646

Een pop en een foto.

1. pop, genaamd Tommy. Hille Dantuma, een oorlogsevacué, kreeg de pop als verjaardagscadeau, op 13 mei 1945. Zijn familie woonde destijds in Gerardsbergen (België), waar ze naartoe geëvacueerd waren. De pop is gekleed als een Engelse soldaat. Engelse soldaten werden algemeen Tommy genoemd. Aan het gezicht van de pop zijn duidelijke gebruikssporen af te lezen.
2. foto van Hille Dantuma en zijn pop.

STRIJDMACHT, BRITS; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; ORANJEVERERING

Objectnr. 16769

Verzilverde beker met opschrift: 'Koninginnedag China-Bay 1943. Price 40. Y. Backstroke International'. Onder de voet van de beker staat 'F.P.N.S. British' gegraveerd. China Bay staat ook wel bekend als 321 (Dutch) squardon RAF, een Brits-Nederlandse basis bij Trincomalee, Ceylon, huidige Sri Lanka. De basis werd opgericht door de Royal Air Force en Nederlanders van de Marine Luchtvaart Dienst, MLD, die Nederland wisten te ontvluchten. De beker is een prijs die was uitgeloofd op Koninginnedag 1943.

STRIJDMACHT, BRITS

Objectnr. 16803

Drie draagtekens van de Royal Air Force (RAF): een speld voor op een baret en twee insignes, die het regiment en de rang aanduiden.

1. speld, koperkleurig, voorstellende een laurierkrans met in het midden de sierlijke letters 'R.A.F.', boven, midden een kroon.
2. insigne, wit, met in zwart de tekst 'R.A.F. Regiment'
3. insigne in zwart en donkerblauw, in wit de tekst 'Korporal'

STRIJDMACHT, AMERIKAANS; STRIJDMACHT, BRITS; STRIJDMACHT, SOVJET; STRIJDMACHT, DUITS; STRIJDMACHT, KNIL

Objectnr. 16914

Verzameling originele gouaches, vooral met voorstellingen van vliegtuigen. Enkele zijn gebruikt voor de serie 'Bericht van WO2'.

Negen Duitse vliegtuigen

1. Messerschmitt Bf-109E.
2. Messerschmitt Bf-110.
3. Messerschmitt Me-110.
4. Heinkel He-112.
5. Heinkel He-111H.
6. idem
7. Junker Ju-88.
8. Junker Ju-87.
9. Dornier Do 17 P-I.

Vijf Duitse strijdmacht voorstellingen

10. Panzer I Sd. Kfz. 101.
11. 88 mm lucht-pantzer.
12. 2x SS officier.
13. Gestapo officier.
14. Groepsportret: leden van de NSB, lid der W.A., Nationale jeugdstorm, Lid van de W.A. en leden van de P.O.

Drie Italiaanse vliegtuigen

15. Savoia-Marchetti SM.79.
16. Fiat G-50.
17. Fiat BRT-20.

Zeven Engelse vliegtuigen

18. Spitfire.
19. Bristol Blenheim 1.
20. Bristol Blenheim 1F.
21. Handley Page "Hampden".
22. Boulton-Paul Defiant.
23. Hawker Hurricane.
24. onherleidbaar model.

Vijf Franse vliegtuigen

25. Dewoitine-520.
26. Breguet 690.
27. Morane Saulinier MS-406.
28. Sud-Est Le0-45.
29. M. Bloch 151/152.

Vier Russische vliegtuigen

30. Hawker Hurricane.
31. Sukhoi SU-2.
32. onherleidbaar model.
33. idem

Een Fins vliegtuig

34. Tupolev SB-2 Katjuska.

Een Hongaars vliegtuig

35. Reggiane Re-2000.

Drie Nederlands Oost Indië vliegtuigen

36. Brewster Buffalo.
37. onherleidbaar model.
38. idem

Negen Japanse vliegtuigen

39. Mitsubischi C5M2.
40. Mitsubischi A6M2.
41. Kawasaki Ki-32.
42. Nakajima B5N2.
43. BR-20 Type I/100.
44. Tachikawa Ki-36.
45. Aichi D3A2.
46. Onherleidbaar model.
47. idem

Zeven Amerikaanse vliegtuigen

48. Curtiss P-40.
49. Seversky P-35A.
50. Cherokee.
51-54. onherleidbaar model.

Drie vellen uitleg

55. Bell P-39 "Airacobra".
56. Boeing B-17.
57. Curtiss Hawk-75.

AMSTERDAM; HERDENKING; STRIJDMACHT, BRITS

Objectnr. 16979

Prentbriefkaart met een gedrukte weergave in zwart-wit van de intocht van de Britse generaal B. Montgomery in Amsterdam, waar hij door de Amsterdamse waarnemend burgemeester begroet wordt. Opname 1 september 1946.

Bijschrift op keerzijde: 'Montgomery, de 'held van Alamein' (midden), begeleid door minister-president Schermerhorn (rechts), wordt bij zijn aankomst te Amsterdam, te Diemen verwelkomd door wnd. burgemeester F. de Boer (links).' De opname dateert van 1 september 1945.

Op keerzijde in pen de geadresseerde, 'Den Heer Bakker (...) Amsterdam'. De vermoedelijke afzender in zwart in een overdruk: 'Drukkerij en uitgeverij C. Wiering'. Verzonden uit Amsterdam, 3 september 1946. Mogelijk heeft deze firma zich zo onder de aandacht van zijn clientele gebracht.

GANDERHEYDEN, B.W.; ENGELANDVAARDERS; STRIJDMACHT, BRITS; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; WILHELMINA; ROTTERDAM; HERDENKING; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN

Objectnr. 16926

Archief van B.W. Ganderheyden. Bastiaan Wijnand (Bas) Ganderheyden, geboren Rotterdam 8 januari 1924 - overleden 5 mei 2015. Engelandvaarder.

Bas Ganderheyden groeit op in Rotterdam, volgt de lagere school en de MULO, ondergaat het bombardement van de Meidagen en voltooit de HBS, waarna hij een jaar als ‘schrijver’ bij de plaatselijke PTT werkt, wat hijzelf een 'onderduikbaan' noemt.

Hij wil zich voegen bij de geallieerde strijdkrachten en bereidt zich voor op zijn reis. Hij wordt op 15 juli 1943 - hij is dan 19 - met zijn oudere broer Pieter Lambertus Ganderheijden en een derde engelandvaarder en reist in acht maanden tijd via België, Frankrijk, Spanje (eind 1943) en Portugal naar Gibraltar. In zijn dagboeken doet hij verslag van ontberingen, ziekte, gevangenschap en gevaren, maar ook van eindeloos wachten. Op 2 februari 1944 komt hij op Gibraltar aan en op dezelfde dag wordt hij bij de RAF als volunteer ingedeeld. Hij reist per schip in een groot konvooi naar Engeland, waar hij op 16 maart 1944 aankomt. Ontkomt in Londen ternauwernood aan een voltreffer van een V1, die veel dodelijke slachtoffers vergt. Op 28 mei 1945 behaalt hij het brevet waarnemer-bommenrichter. Hij verwacht aan het Aziatische front te worden ingezet en krijgt vervolgtrainingen. Op 1 augustus 1945 wordt hij bij een squadron ingedeeld, waar hij een jaar onderdeel van uitmaakt. Na weer nieuwe opleidingen wordt hij in Gilze-Rijen als navigatieinstructeur gestationeerd, waarna hij gedemobiliseerd wordt.

Hij volgt een opleiding tot chemisch ingenieur en werkt als arbeidsanalist bij Nederlandse bedrijven. Daarnaast is hij vanaf augustus 1945 tot in 1964 reserveofficier bij de Koninklijke Luchtmacht. Geeft lezingen (1989, 2000 en 2008). Tegenwoordig woont Ganderheyden in Enschede.

Het archief is samengesteld uit egodocumenten waaronder drie dagboeken van zijn engelandvaart. Ook zijn paspoort, een kompas en een Duits-Frans woordenboekje getuigen van deze reis. Voorts een fotoalbum uit de periode in Engeland, drukwerk en correspondentie.