Resultaten

SCHRAEDER, F.; BS; AMSTERDAM; OUDERKERK AAN DE AMSTEL; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN; UTRECHT

Objectnr. 17225

Archief van F. Schräder. Franciscus (Frans) Schräder, geboren Deventer 24 mei 1925 – overleden Goirle 17 december 2002. Schuilnamen Johannes Visser en J. van Dam. Studentenverzet. gehuwd, twee kinderen.

Frans Schräder was bij het uitbreken van de oorlog een gymnasiast; hij ging vervolgens in Utrecht medicijnen studeren. Zijn rol in het verzet is onduidelijk. Vermoedelijk was hij actief in het studentenverzet. Hij moest onderduiken en deed dat in Ouderkerk aan de Amstel. Later in de oorlog was hij bij de BS in Amsterdam (1944). Het hier bijeengebrachte archief is na zijn overlijden in zijn huis aangetroffen.

Het archief omvat officiële documenten waaronder legitimatiebewijzen en verklaringen. Daarnaast enkele illegale uitgaven.

KONING, C.D. DE; OORLOGSHANDELINGEN; RADIO ORANJE; OUDERKERK AAN DE AMSTEL

Objectnr. 17635

Archief van Cornelis Dirk De Koning (1915-1992).

Cornelis Dirk ('Cor' ) De Koning werkte tijdens de oorlog in zijn woonplaats Ouderkerk aan de Amstel als bakker en was op verschillende manieren bij verzetsactiviteiten betrokken. Bakkerij Koolhaas, waar De Koning in dienst was, betrok clandestien meel van boeren uit de omgeving en bakte daar brood mee dat buiten de voedseldistributie om verkocht kon worden. De Koning reed met een bakfiets dagelijks naar Amsterdam om brood langs klanten te brengen en gaf daarbij ook brood af voor onderduikers. Onder de broden lagen geregeld verzetskranten die illegaal gedrukt werden bij Drukkerij Amstelland in Ouderkerk aan de Amstel, eigendom van een broer van De Koning. In deze kranten stonden van Radio Oranje overgenomen nieuwsberichten. Met enkele broers was De Koning ook actief in een groep die wapendroppings ontving. De wapens werden verborgen in de kelder van de katholieke Urbanus-kerk in Ouderkerk aan de Amstel. De Koning had ook wapens verstopt in het kippenhok van zijn schoonmoeder. In 1943 wist hij zich aan de arbeidsinzet te onttrekken door de geboortedatum in zijn eigen persoonsbewijs te veranderen van 1915 in 1903, waardoor hij boven de leeftijdsgrens van veertig jaar uitkwam. Tegen het eind van de oorlog werd De Koning actief in de Binnenlandse Strijdkrachten. Na de bevrijding zou hij dienst nemen bij de politie.

Het archief bestaat uit een landkaart van Europa waarop De Koning de troepenbewegingen van de geallieerden bijhield en een draagband van de BS.

GARDEREN, H. VAN; GARDEREN-DE GROOTE, J. VAN; KOLLEM, J. VAN; EGODOCUMENTEN; ONDERDUIK; JODENVERVOLGING; SCHAARSTE; BEGRAFENIS; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; AMSTERDAM; OUDERKERK AAN DE AMSTEL; MUIDERBERG

Objectnr. 18162

Archief van Hendrik van Garderen (Tienhoven, 29-11-1901 – 1970), en Jozina van Garderen – de Groote (Waverveen 3-2-1905 – 1998). Verzetsdeelnemers.

Hendrik van Garderen en zijn vrouw Jozina waren woonachtig in een watermolen genaamd “De Zwaan” in Ouderkerk aan de Amstel. Ze hadden tijdens de bezettingsjaren vijf kinderen, waarvan vier dochters: Matje (1923), Ida (1926), Jeanne (1929), en Lies (1930), en een zoon Henk (1938). Hendrik was handelaar in boter, eieren en kippen, met veel klanten in Amsterdam die hij met een bakfiets aan huis bezocht. Eén van deze klanten was de familie Speijer, woonachtig op de Noorder Amstellaan [tegenwoordig Churchill-laan]. In 1942 kreeg Hendrik van deze familie het verzoek om een onderduiker te helpen die een nieuw onderduikadres zocht. Dit was de uit Amsterdam afkomstige Joodse textielondernemer Jacob van kollem (1885 - 1944). Op een avond meldde hij zich bij de molen van het gezin Van Garderen. Hij kreeg onderdak, mocht op de tweede zolder wonen en kreeg de schuilnaam “ome Arie”. Jacob had diabetes waarvoor hij insuline nodig had. Dit kon Hendrik enige tijd via een arts krijgen, totdat er op een gegeven moment er niet meer aan te komen was. De gezondheid van Jacob ging achteruit. In het voorjaar van 1943 kon hij vanwege zijn toestand niet langer op de zolder blijven. Hij werd verplaatst naar een ruimte onder de vloer van de molen in de buurt van het scheprad. Op 23 mei 1944 overleed Jacob. Van twee kippenkratten en een stuk zeil van een molenwiek werd door Hendrik en twee schoonzonen een kist getimmerd. Daarin werd Jacob achter de molen tussen twee schuurtjes begraven. Vlak na de bevrijding werd hij opgegraven en herbegraven op de Joodse begraafplaats in Muiderberg. Aan Hendrik van Garderen en zijn vrouw Jozina werd voor hun hulp aan Jacob in 2010 postuum de Yad Vashem onderscheiding toegekend.

Het archief bestaat uit naoorlogse verslagen van de kinderen van het gezin van Garderen over de oorlogsjaren, en stukken met betrekking tot de Yad Vashem onderscheiding.

GARDEREN, H. VAN; GARDEREN-DE GROOTE, J. VAN; KOLLEM, J. VAN; ONDERDUIK; JODENVERVOLGING; AMSTERDAM; OUDERKERK AAN DE AMSTEL; MUIDERBERG

Objectnr. 18163

Foto van Hendrik van Garderen (Tienhoven, 29-11-1901 – 1970), en Jozina van Garderen – de Groote (Waverveen 3-2-1905 – 1998). Verzetsdeelnemers.

-Foto uit de oorlogsjaren van Hendrik van Garderen en Jozina van Garderen-de Groote. Het echtpaar staat samen met hun hond poserend voor hun molen “De Zwaan”.

Hendrik van Garderen en zijn vrouw Jozina waren woonachtig in een watermolen genaamd “De Zwaan” in Ouderkerk aan de Amstel. Ze hadden tijdens de bezettingsjaren vijf kinderen, waarvan vier dochters: Matje (1923), Ida (1926), Jeanne (1929), en Lies (1930), en een zoon Henk (1938). Hendrik was handelaar in boter, eieren en kippen, met veel klanten in Amsterdam die hij met een bakfiets aan huis bezocht. Eén van deze klanten was de familie Speijer, woonachtig op de Noorder Amstellaan [tegenwoordig Churchill-laan]. In 1942 kreeg Hendrik van deze familie het verzoek om een onderduiker te helpen die een nieuw onderduikadres zocht. Dit was de uit Amsterdam afkomstige Joodse textielondernemer Jacob van kollem (1885 - 1944). Op een avond meldde hij zich bij de molen van het gezin Van Garderen. Hij kreeg onderdak, mocht op de tweede zolder wonen en kreeg de schuilnaam “ome Arie”. Jacob had diabetes waarvoor hij insuline nodig had. Dit kon Hendrik enige tijd via een arts krijgen, totdat er op een gegeven moment er niet meer aan te komen was. De gezondheid van Jacob ging achteruit. In het voorjaar van 1943 kon hij vanwege zijn toestand niet langer op de zolder blijven. Hij werd verplaatst naar een ruimte onder de vloer van de molen in de buurt van het scheprad. Op 23 mei 1944 overleed Jacob. Van twee kippenkratten en een stuk zeil van een molenwiek werd door Hendrik en twee schoonzonen een kist getimmerd. Daarin werd Jacob achter de molen tussen twee schuurtjes begraven. Vlak na de bevrijding werd hij opgegraven en herbegraven op de Joodse begraafplaats in Muiderberg. Aan Hendrik van Garderen en zijn vrouw Jozina werd voor hun hulp aan Jacob in 2010 postuum de Yad Vashem onderscheiding toegekend.

GARDEREN, H. VAN; GARDEREN-DE GROOTE, J. VAN; KOLLEM, J. VAN; ONDERDUIK; JODENVERVOLGING; SCHAARSTE; BEGRAFENIS; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; AMSTERDAM; OUDERKERK AAN DE AMSTEL; MUIDERBERG

Objectnr. 18165

Blad (A4) met collage van 4 zwart-witfoto’s (fotokopieën). Betreft:

1 – 2. portret-/pasfoto’s met het portret van Jacob van Kollem, gekleed in pak.
3. Afbeelding van de molen “De Zwaan” in Ouderkerk aan de Amstel.
4. Foto (vermoedelijk vooroorlogs) van het gezin Van Garderen. Betreft Hendrik van Garderen met zijn vrouw Jozina van Garderen-de Groote, en vier van hun kinderen.

Hendrik van Garderen en zijn vrouw Jozina waren woonachtig in een watermolen genaamd “De Zwaan” in Ouderkerk aan de Amstel. Ze hadden tijdens de bezettingsjaren vijf kinderen, waarvan vier dochters: Matje (1923), Ida (1926), Jeanne (1929), en Lies (1930), en een zoon Henk (1938). Hendrik was handelaar in boter, eieren en kippen, met veel klanten in Amsterdam die hij met een bakfiets aan huis bezocht. Eén van deze klanten was de familie Speijer, woonachtig op de Noorder Amstellaan [tegenwoordig Churchill-laan]. In 1942 kreeg Hendrik van deze familie het verzoek om een onderduiker te helpen die een nieuw onderduikadres zocht. Dit was de uit Amsterdam afkomstige Joodse textielondernemer Jacob van kollem (1885 - 1944). Op een avond meldde hij zich bij de molen van het gezin Van Garderen. Hij kreeg onderdak, mocht op de tweede zolder wonen en kreeg de schuilnaam “ome Arie”. Jacob had diabetes waarvoor hij insuline nodig had. Dit kon Hendrik enige tijd via een arts krijgen, totdat er op een gegeven moment er niet meer aan te komen was. De gezondheid van Jacob ging achteruit. In het voorjaar van 1943 kon hij vanwege zijn toestand niet langer op de zolder blijven. Hij werd verplaatst naar een ruimte onder de vloer van de molen in de buurt van het scheprad. Op 23 mei 1944 overleed Jacob. Van twee kippenkratten en een stuk zeil van een molenwiek werd door Hendrik en twee schoonzonen een kist getimmerd. Daarin werd Jacob achter de molen tussen twee schuurtjes begraven. Vlak na de bevrijding werd hij opgegraven en herbegraven op de Joodse begraafplaats in Muiderberg. Aan Hendrik van Garderen en zijn vrouw Jozina werd voor hun hulp aan Jacob in 2010 postuum de Yad Vashem onderscheiding toegekend.

LEEK, H. VAN DER; MAREL, L.TH.A. VAN DER; SMELIK, E.L.; EGODOCUMENTEN; RELIGIE; TERECHTSTELLINGEN; OUDERKERK AAN DE AMSTEL

Objectnr. 18365

Archief van Harmen (‘Han’) van der Leek (Amsterdam, 27-02-1895 – Overveen, 17-11-1941). Verzetsdeelnemer.

Han van der Leek was redacteur van het protestants literaire tijdschrift Opwaartsche Wegen en woonde met zijn gezin in Ouderkerk aan de Amstel. In september 1941 werd hij gearresteerd op verdenking van hulp aan geallieerde piloten. Een maand later moest hij met 7 anderen terecht staan en werd hij samen met 3 anderen ter dood veroordeeld. Een gratieverzoek mocht niet baten, Van der Leek werd op 17 november 1941 in de duinen bij Overveen gefusilleerd. Een aan een dominee gerichte afscheidsbrief - waarschijnlijk ging het om Jan ter Schegget, die Van der Leek kort voor zijn dood nog mocht spreken - kreeg bekendheid en werd in overgetypte vorm in verzetskringen verspreid.

Het archief bestaat uit 9 brieven rondom Van der Leek, afkomstig uit de nalatenschap van predikant L.Th.A. van der Marel, die Van der Leek waarschijnlijk uit zijn studietijd kende. Zie VMA 18366 voor een foto van Van der Leek.