Resultaten

SPIONAGE; CPN; SOVJET-UNIE; GOULOOZE, D.; DANKAART, J.J.

Objectnr. 15188

Nagebouwde zender van de Goulooze-groep, die voor en tijdens de oorlog voor de CPN het contact met de Komintern (in Moskou), de KPD en de PKI onderhield. Volgens Jaap Heemskerk, de maker, betreft het een krachtige T.P.T.G.-zender (plaat- of roosterzender), en een kringsbatterij-ontvanger in een aluminium kistje en een plaatstroom voedingsapparaat in een houten kist. Tevens een zakvoltmeter, hoofdtelefoon, morsesleutel, batterijen, zaklantaarn en een sigarettendoosje met daarin enkele sigaretten, waarvan er een is opengemaakt zodat een opgerold stuk rijstpapier te zien is. De boodschappen die verzonden moesten worden, werden op een stuk rijstpapier genoteerd en in een sigaret verstopt, die vervolgens bij een ogenschijnlijke toevallige ontmoeting aan de contactpersoon werd aangeboden. De originele zender is veelvuldig gebruikt door Co Dankaart, die namens de groep veel boodschappen verstuurde. Deze replica is gemaakt met behulp van originele onderdelen.

Zie ook VMA 16790 (particulier archief Co Dankaart) en VMA 19065 (bebloed overhemd Co Dankaart).

SPIONAGE; GOULOOZE, D.; CPN; SOVJET-UNIE

Objectnr. 10714

Foto's van zendapparatuur, gebruikt door de CPN-zendergroep van Daan Gouloze.

1. Zendapparatuur in metalen doos.
2. idem
3. Zendapparatuur in houten doos.
4. Zendapparatuur in museumopstelling

CPN: Communistische Partij Nederland.

GOULOOZE, D.; CPN; SOVJET-UNIE; SPIONAGE

Objectnr. 13893

Portretfoto van Daan Goulooze (geboren 1901 - overleden 1965). Goulooze onderhield voor en tijdens de oorlog met zijn zenders verbindingen tussen de CPN, PKI, KPD en de Komintern (Sovjet Unie). Ongedateerde opname.

CPN; ONDERDUIK; NOBELEN-RIEZOUW, L.; GOULOOZE, D.

Objectnr. 14059

Vier foto's van een onderduikruimte onder de vloer van een ingebouwde gangkast, ten huize van Lydia Nobelen-Riezouw, Plantage Kerklaan 9 Amsterdam. Opnamen: 1993.

Van deze schuilplaats heeft ooit Daan Goulooze gebruik heeft gemaakt.

DANKAART, J.J.; GOULOOZE, D.; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; SPIONAGE; EGODOCUMENTEN; CPN; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; AMSTERDAM

Objectnr. 16790

Archief van Jacobus Johannes ('Co') Dankaart (geboren Amsterdam, 7 november 1912 - Amsterdam, 26 november 1991) 1921. Verzetsdeelnemer.

Co Dankaart was smid-bankwerker bij de afdeling Bruggen van de gemeente Amsterdam. Hij sloot zich aan als lid bij de CPN. Van 1932 tot 1933 kreeg Co een opleiding aan de Leninschool in Moskou. Onder leiding van Daan Goulooze werd Co 1939 aangesteld als diens plaatsvervanger. Zo zond Dankaart via de radioverbinding berichten uit naar Moskou. Gecamoufleerd in werkkleding bracht hij door de hele stad Amsterdam berichten over en weer. In juli 1943 werd Dankaart gearresteerd door de Duitse bezetter op het Waterlooplein. Hij was op weg naar een afspraak. De Duitse politie schoot tijdens de arrestatie op hem, Dankaart werd twee keer geraakt. Dankaart werd in Amsterdam vastgezet in het Huis van Bewaring aan de Weteringschans. Nadat een cipier hem daar had afgetuigd, slikte Dankaart de capsule met cyaankali door die al die tijd in zijn mond had gehad. Maar omdat hij de capsule niet eerst stuk had gebeten werkte, die niet. Op 4 augustus 1943 werd Dankaart overgebracht naar Den Haag en vanwege zijn verwondingen op 24 augustus naar het Haagse ziekenhuis Zuidwal. Dankaart kon een brief naar Daan smokkelen en kort daarop, 12 september, werd hij bevrijd door een groep van de Raad van Verzet die verkleed was als een commando van de Sicherheitsdienst en over perfect nagemaakte Ausweise beschikte. Dankaart dook onder en zette zijn verzetswerk voort. Zijn toenmalige vrouw Dina van Dijk en hun dochter Marja -die Dankaart eigenlijk Marianne had willen noemen- moesten onderduiken omdat de Duitse bezetter het ook op hen had gemunt in verband met de werkzaamheden van Dankaart.

Het archief omvat voornamelijk foto's en correspondentie, o.a. met zijn vrouw en kind. Zie ook VMA 15188 (replica zender Goulooze-groep) en VMA 19065 (bebloed overhemd Co Dankaart).

DANKAART, J.J.; GOULOOZE, D.; SPIONAGE; ONTSNAPPING; CPN; UTRECHT

Objectnr. 19065

Bebloed en met kogels doorboord overhemd van Jacobus Johannes ('Co') Dankaart (geboren Amsterdam, 7 november 1912 - Amsterdam, 26 november 1991) 1921. Verzetsdeelnemer.

Dankaart was actief in de CPN en werd op 2 of 3 juli 1943 door de Gestapo neergeschoten bij zijn arrestatie. Hij werd naar een ziekenhuis in Utrecht gebracht, waar een verpleegster het verzet op de hoogte bracht. Een groep verzetsmensen die zich uitgaven voor Gestapo-agenten slaagden erin Dankaart te bevrijden.

Co Dankaart was smid-bankwerker bij de afdeling Bruggen van de gemeente Amsterdam. Hij sloot zich aan als lid bij de CPN. Van 1932 tot 1933 kreeg Co een opleiding aan de Leninschool in Moskou. Onder leiding van Daan Goulooze werd Co 1939 aangesteld als diens plaatsvervanger. Zo zond Dankaart via de radioverbinding berichten uit naar Moskou. Gecamoufleerd in werkkleding bracht hij door de hele stad Amsterdam berichten over en weer. In juli 1943 werd Dankaart gearresteerd door de Duitse bezetter op het Waterlooplein. Hij was op weg naar een afspraak. De Duitse politie schoot tijdens de arrestatie op hem, Dankaart werd twee keer geraakt. Dankaart werd in Amsterdam vastgezet in het Huis van Bewaring aan de Weteringschans. Nadat een cipier hem daar had afgetuigd, slikte Dankaart de capsule met cyaankali door die al die tijd in zijn mond had gehad. Maar omdat hij de capsule niet eerst stuk had gebeten werkte, die niet. Op 4 augustus 1943 werd Dankaart overgebracht naar Den Haag en vanwege zijn verwondingen op 24 augustus naar het Haagse ziekenhuis Zuidwal. Dankaart kon een brief naar Daan smokkelen en kort daarop, 12 september, werd hij bevrijd door een groep van de Raad van Verzet die verkleed was als een commando van de Sicherheitsdienst en over perfect nagemaakte Ausweise beschikte. Dankaart dook onder en zette zijn verzetswerk voort. Zijn toenmalige vrouw Dina van Dijk en hun dochter Marja -die Dankaart eigenlijk Marianne had willen noemen- moesten onderduiken omdat de Duitse bezetter het ook op hen had gemunt in verband met de werkzaamheden van Dankaart.

Zie ook VMA 16790 (particulier archief Co Dankaart) en VMA 15188 (replica zender Goulooze-groep).

HELLENDOORN, E.C.F.; HELLENDOORN-ANGERSTEIN, J.L.; KROM, J.L.; PIERRE, J.T.; VEER, G. VAN DER; GOULOOZE, D.; VELDHUISEN, G.; EGODOCUMENTEN; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; STAKING, FEBRUARISTAKING; CPN; PERS, ILLEGAAL, DE WAARHEID; VOORMALIG VERZET; AMSTERDAM

Objectnr. 19539

Eduard Carel Frederik (‘Ward’) Hellendoorn (Amsterdam, 29 november 1912 – Wassenaar, 13 maart 1941). Verzetsdeelnemer. Zie ook 16378 voor foto's van Hellendoorn.

Eduard Hellendoorn was een uit Amsterdam afkomstige kunstschilder en Februaristaker. Voor de oorlog had Hellendoorn enige tijd aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag gestudeerd. Op de academie leerde hij Johanna Maria Drayton Lee kennen, met wie hij in 1931 trouwde. Uit dit huwelijk kwamen 2 zoons en 1 dochter voort. Omdat Hellendoorn met zijn schilderkunst niet genoeg verdiende werkte hij als illustrator en bandontwerper bij de Amsterdamse uitgeverij Elsevier. Vlak voor de oorlog gingen Hellendoorn en zijn vrouw uit elkaar, en verhuisde hij naar een woning aan het Singel in Amsterdam. In deze periode kreeg Hellendoorn een relatie met Magda Friederichs, wiens ouders op de Nieuwezijds Voorburgwal 146 een winkel in horlogemakers gereedschappen hadden. Hellendoorn was al in de jaren 30 lid geworden van de Communistische Partij van Nederland (CPN). Na de capitulatie zat hij tussen mei 1940 en februari 1941 voor de CPN in de illegaliteit. Naast zijn werk bij Elsevier werkte hij ook als illustrator voor de CPN-uitgeverij Pegasus en verspreidde hij De Waarheid. Hellendoorn was actief betrokken bij de voorbereidingen voor de Februaristaking. Op de ochtend van de eerste stakingsdag riep hij samen met anderen in Amsterdam-Noord arbeiders van metaalbedrijven op om te gaan staken. Enige dagen na de staking werd Hellendoorn op zijn werk bij uitgeverij Elsevier gearresteerd, nadat een medewerker die lid was van de NSB hem had aangegeven. Hellendoorn werd naar de gevangenis in Scheveningen (Oranjehotel) gebracht, en tijdens een proces ter dood veroordeeld. Op 13 maart 1941 werd hij samen met nog 17 andere verzetsmensen gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte. Deze groep van in totaal 18 verzetsmensen bestond uit 15 leden van de Geuzengroep en 3 Februaristakers. Het gedicht “De achttien dooden” van Jan Campert, dat op 10 februari 1943 werd gepubliceerd in het illegale Parool, was gebaseerd op deze groep gefusilleerde verzetsmensen.

Het archief bestaat uit de afscheidsbrief van Eduard Hellendoorn, en een testamentaire akte met begeleidende brief. Alsook een naoorlogs verzetsrapport van de Stichting 1940-1945, en (kranten)artikelen met betrekking tot Hellendoorn.

VALENKAMP-KLAASSEN, E.G.; VALENKAMP. H.; PIER, J.J.; PIER-KLAASSEN, C.; GENTSCH, E.F.; GENTSCH-KUHN, E.; GOULOOZE, D.; CPN; ONDERDUIK; VERZET, DUITSLAND; GEVANGENIS; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; GEVANGENIS, UTRECHT; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; STRIJDMACHT, AMERIKAANS; AMSTERDAM; HAMM; DORTMUND

Objectnr. 19599

Archief van Elisabeth Geertruida (’Bep’) Valenkamp-Klaassen (Amsterdam, 11 februari 1912 - Amstelveen, 14 maart 1984), en Harmanus Valenkamp (Amsterdam, 4 januari 1911 – Amsterdam, 20 juli 1987). Verzetsdeelnemers.

Het echtpaar Harmanus Valenkamp en Elisabeth Geertruida Valenkamp - Klaassen, was sinds 1937 woonachtig in de Orteliusstraat 4 te Amsterdam. Harmanus Valenkamp was als kantoormedewerker werkzaam bij AEG (Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft). Tijdens de bezetting was het echtpaar actief binnen het communistisch verzet, en betrokken bij een verzetsgroep rondom Daniël (Daan) Goulooze. In 1943 bood het echtpaar onderdak aan een onderduiker ‘Piet’ (waarschijnlijk een leidinggevend persoon binnen het communistische verzet). Op 23 april 1943 deed de Sicherheitsdienst een inval in de woning van het echtpaar. Piet wist te ontkomen, maar Elisabeth en haar man werden gearresteerd. Op diezelfde dag werden ook de zus van Elisabeth, Cornelia Pier-Klaassen en haar man Jacobus Johannes Pier gearresteerd, die ook actief waren binnen het communistisch verzet. Op het moment van hun arrestatie boden zij in hun woning in de Pieter van der Doesstraat 58 te Amsterdam onderdak aan de Duitse emigrant Erich Fritz (‘Alwin’) Gentsch (1893 - 1944) (schuilnamen ‘Alwin’ en ‘Tom de Jager’), en diens vrouw Erna Gentsch-Kuhn (1893 - 1945) (schuilnaam ‘Antje’). Na de arrestatie van Harmanus en Elisabeth werd hun zoon Coenraad ondergebracht bij een tante van vaders kant. Elisabeth werd op 24 april gevangengezet in de gevangenis van Scheveningen (‘Oranjehotel’). Harmanus zat op 6 juni in de gevangenis in Amsterdam. Op 19 augustus werd Elisabeth naar concentratiekamp Vught gestuurd, waar ook Harmanus terechtkwam. Beide echtelieden kwamen elkaar in Vught tegen. In november werd Elisabeth teruggestuurd naar de gevangenis in Scheveningen, van waaruit ze in december naar Utrecht [gevangenis] werd gestuurd. Daarna op transport naar Duitsland, waar ze via meerdere locaties, waaronder Kleef en Düsseldorf, op 5 juni 1944 in de gevangenis in of nabij Hamm terechtkwam, samen met haar zus Cornelia Pier-Klaassen. In Hamm werden ze tewerkgesteld om kleren van mannelijke medegevangenen te herstellen. Ook maakten ze kleine spulletjes, zoals een miniatuur pantoffel (Elisabeth) en een clowntje (Cornelia), die men onder elkaar als cadeautje uitwisselden. Na de gevangenschap in Hamm werd Elisabeth Geertruida Valenkamp eind januari 1945 naar Herne verplaatst, van waaruit ze te voet naar Dortmund gingen. Op 9 april 1945 werd ze bevrijd door de Amerikanen, en keerde op 14 april 1945 terug in Nederland. Het echtpaar Harmanus Valenkamp en Elisabeth Geertruida Valenkamp – Klaassen, en het echtpaar Cornelia Pier-Klaassen en haar man Jacobus Johannes Pier overleefden de oorlog. Zie ook VMA 19600 voor foto's van Harmanus en Elisabeth Valenkamp, en 19601 voor voorwerpen gemaakt door Elisabeth Valenkamp-Klaassen en Cornelia Spier-Klaasen, gemaakt in Vught en Hamm.

Archief bestaat uit een afschrift van een brief uit 1944 van Elisabeth Geertruida (’Bep’) Valenkamp-Klaassen geschreven vanuit gevangenschap in Hamm (Duitsland), en twee ingesloten gedroogde viooltjes.

VALENKAMP-KLAASSEN, E.G.; PIER-KLAASSEN, C.; VALENKAMP. H.; PIER, J.J.; GOULOOZE, D.; GENTSCH, E.F.; GENTSCH-KUHN, E.; CPN; GEVANGENIS; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; GEVANGENIS, UTRECHT; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; CONCENTRATIEKAMP; AMSTERDAM; HAMM

Objectnr. 19601

Handwerkjes gemaakt in gevangenschap door Elisabeth Geertruida (’Bep’) Valenkamp-Klaassen, en Cornelia Pier-Klaassen. Verzetsdeelnemers.

-Boerenzakdoek, met in het middendeel een geborduurde afbeelding . Betreft een afbeelding van een vrouwpersoon, gekleed in een blouse, lange rok en klompen, die met haar handen in haar naar de zon staat te kijken. Op de zakdoek geborduurd de tekst: ‘ Voor ons gaat de zon niet onder - Beb Valenkamp Po. DU. F.K.L. PD.63. – Blok. 24. A Vught. – 1943’. De zakdoek is in 1943 geborduurd door Elisabeth Geertruida (’Bep’) Valenkamp-Klaassen, tijdens haar gevangenschap in concentratiekamp Vught.

-5 lederen en papieren handgemaakte miniatuur voorwerpjes, gemaakt door Elisabeth Geertruida (’Bep’) Valenkamp-Klaassen, tijdens haar gevangenschap in Hamm, juni 1944. Betreft:
1.Enkel pantoffeltje.
2.Schoen-/pantoffelzooltje van papier.
3.Overblijfsel van een hangertje, met uitstekend stukje draad.
4.Ovaalvormig donker stukje leer rondom gestikt.
5.Klein stukje leer met groen stiksel.

-Handgemaakt clowntje van textiel, gemaakt door Cornelia Pier-Klaassen, tijdens gevangenschap in Hamm ergens in de periode tussen 5 juni 1944 en 24 januari 1945. Betreft een clowntje met rode muts op het hoofd, zwarte halskraag, en rood met wit geruit clownspak aan.

Het echtpaar Harmanus Valenkamp en Elisabeth Geertruida Valenkamp - Klaassen, was sinds 1937 woonachtig in de Orteliusstraat 4 te Amsterdam. Harmanus Valenkamp was als kantoormedewerker werkzaam bij AEG (Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft). Tijdens de bezetting was het echtpaar actief binnen het communistisch verzet, en betrokken bij een verzetsgroep rondom Daniël (Daan) Goulooze. In 1943 bood het echtpaar onderdak aan een onderduiker ‘Piet’ (waarschijnlijk een leidinggevend persoon binnen het communistische verzet). Op 23 april 1943 deed de Sicherheitsdienst een inval in de woning van het echtpaar. Piet wist te ontkomen, maar Elisabeth en haar man werden gearresteerd. Op diezelfde dag werden ook de zus van Elisabeth, Cornelia Pier-Klaassen en haar man Jacobus Johannes Pier gearresteerd, die ook actief waren binnen het communistisch verzet. Op het moment van hun arrestatie boden zij in hun woning in de Pieter van der Doesstraat 58 te Amsterdam onderdak aan de Duitse emigrant Erich Fritz (‘Alwin’) Gentsch (1893 - 1944) (schuilnamen ‘Alwin’ en ‘Tom de Jager’), en diens vrouw Erna Gentsch-Kuhn (1893 - 1945) (schuilnaam ‘Antje’). Na de arrestatie van Harmanus en Elisabeth werd hun zoon Coenraad ondergebracht bij een tante van vaders kant. Elisabeth werd op 24 april gevangengezet in de gevangenis van Scheveningen (‘Oranjehotel’). Harmanus zat op 6 juni in de gevangenis in Amsterdam. Op 19 augustus werd Elisabeth naar concentratiekamp Vught gestuurd, waar ook Harmanus terechtkwam. Beide echtelieden kwamen elkaar in Vught tegen. In november werd Elisabeth teruggestuurd naar de gevangenis in Scheveningen, van waaruit ze in december naar Utrecht [gevangenis] werd gestuurd. Daarna op transport naar Duitsland, waar ze via meerdere locaties, waaronder Kleef en Düsseldorf, op 5 juni 1944 in de gevangenis in of nabij Hamm terechtkwam, samen met haar zus Cornelia Pier-Klaassen. In Hamm werden ze tewerkgesteld om kleren van mannelijke medegevangenen te herstellen. Ook maakten ze kleine spulletjes, zoals een miniatuur pantoffel (Elisabeth) en een clowntje (Cornelia), die men onder elkaar als cadeautje uitwisselden. Na de gevangenschap in Hamm werd Elisabeth Geertruida Valenkamp eind januari 1945 naar Herne verplaatst, van waaruit ze te voet naar Dortmund gingen. Op 9 april 1945 werd ze bevrijd door de Amerikanen, en keerde op 14 april 1945 terug in Nederland. Het echtpaar Harmanus Valenkamp en Elisabeth Geertruida Valenkamp – Klaassen, en het echtpaar Cornelia Pier-Klaassen en haar man Jacobus Johannes Pier overleefden de oorlog. Zie ook VMA 19599 voor archief en documentatie met betrekking tot Elisabeth Geertruida (’Bep’) Valenkamp-Klaassen en Harmanus Valenkamp, en VMA 19600 voor foto's van Geertruida (’Bep’) Valenkamp-Klaassen en Harmanus Valenkamp.