Resultaten

SPIONAGE; CPN; SOVJET-UNIE; GOULOOZE, D.; DANKAART, J.J.

Objectnr. 15188

Nagebouwde zender van de Goulooze-groep, die voor en tijdens de oorlog voor de CPN het contact met de Komintern (in Moskou), de KPD en de PKI onderhield. Volgens Jaap Heemskerk, de maker, betreft het een krachtige T.P.T.G.-zender (plaat- of roosterzender), en een kringsbatterij-ontvanger in een aluminium kistje en een plaatstroom voedingsapparaat in een houten kist. Tevens een zakvoltmeter, hoofdtelefoon, morsesleutel, batterijen, zaklantaarn en een sigarettendoosje met daarin enkele sigaretten, waarvan er een is opengemaakt zodat een opgerold stuk rijstpapier te zien is. De boodschappen die verzonden moesten worden, werden op een stuk rijstpapier genoteerd en in een sigaret verstopt, die vervolgens bij een ogenschijnlijke toevallige ontmoeting aan de contactpersoon werd aangeboden. De originele zender is veelvuldig gebruikt door Co Dankaart, die namens de groep veel boodschappen verstuurde. Deze replica is gemaakt met behulp van originele onderdelen.

Zie ook VMA 16790 (particulier archief Co Dankaart) en VMA 19065 (bebloed overhemd Co Dankaart).

CONCENTRATIEKAMP; LABLANS, A.G.; CPN

Objectnr. 13694

Kamppak van Ab Lablans, voorzien van een rode driehoek. Lablans werd als bekende communist uit Haarlem al in het begin van de oorlog opgepakt en gevangen gezet. Na de bevrijding van het concentratiekamp door de Russen kwam hij terug in Nederland in deze kampkleding bij de familie Ten Dam (de schenkers) om hulp vragen.

CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; HAAGSMA, A.; HAAGSMA, F.; CPN

Objectnr. 10299

Servetten, zakdoek en borduurwerkje gemaakt door Ans Haagsma in de gevangenis en in het concentratiekamp Vught. Het borduurwerkje is gemaakt voor de verjaardag van haar zus Fré, die ook in het kamp gevangen zat.

Ans of Anne Haagsma was coupeuze met een kunstzinnige aanleg. Zij werkte later als apothekersassistent. In het begin van de oorlog zette ze met communistische broer Rinus een tegelfabriek op, waar tevens 'De Waarheid' gedrukt werd. Bij een inval in oktober 1942 werden de vader, de broers Atze, Bouwe en de zussen Fré en Ans gearresteerd. Fré en Ans overleefden de kampen Vught en Ravensbrück.

1. Borduurwerkje, met de potloodtekst 'Ans+Wim+Arjan Hartelijk gefeliciteerd Fré'.
2. Witte zakdoek met naam en de tekst: 'Havenstraat cel D2/3'.
3. Blauw-wit geblokt dekservet, plus vier kleintjes.
4. Wit servet met geborduurde felicitatie Fré aan haar zus Ans
5. idem

Zie ook VMA 15269 en 15618

SCHAFT, H.; KROPVELD, E.E.J.; VERZET, VROUWEN; VERZET, JOODS; HAARLEM; CPN

Objectnr. 15446

Bril met ronde ongeslepen vensterglazen, hoornen montuur, bruin en crème-kleurig, en vergulde uiteinden van de kromme pootjes. De bril is als vermomming gebruikt door Jo Schaft en haar studie- en hartsvriendin Erna Kropveld. De bril zit in een blauwe koker met daarop gedrukt: [...] & Zn. Nieuwendijk 231 Utrechtsestraat 38.

Jannetje Johanna (Jo) Schaft (Haarlem 16 september 1920 – Bloemendaal 17 april 1945), schuilnaam Hannie, was een Nederlandse verzetsstrijdster tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze was lid van de Raad van Verzet (RVV) en betrokken bij vele liquidaties en sabotageacties. Vanaf de tweede helft van 1944 wordt ze actief gezocht door de Duitsers. Ze gaat zich daarom vermommen. Lien Elsinga, bij wie ze zat ondergedoken, herinnert zich dat ze haar opvallende rode haar zwart ging verven: 'Ze was werkelijk onherkenbaar, vooral wanneer ze dat brilletje opzette.' [Uit Ton Kors, 'Hannie Schaft', p112]. Na een aantal aanslagen op personen werd zij gearresteerd en geëxecuteerd.

Erna Elsine Jacqueline ('Erna') Kropveld (Amsterdam, 18 december 1921 - Amsterdam, 20 december 2001) was een studiegenote en vriendin van Hannie Schaft. Zij had een niet-Joodse moeder en een Joodse vader. Ze wist tientallen persoonsbewijzen te stelen die ze doorspeelde aan vervalsers.

CPN; STAKING, FEBRUARISTAKING; VELTMAN, C.

Objectnr. 13129

Schrijfmachine van het merk Royal, met extra brede wagen, door Coba Veltman gebruikt voor het typen van het pamflet 'Staakt, staakt, staakt', in opdracht van de CPN.

Dit is een van de schrijfmachines waarop de meest bekende oproep tot de Februaristaking is getypt. Coba Veltman is een Amsterdamse huisvrouw en lid van de CPN. De schrijfmachine had ze al voor de oorlog. In mei 1940 krijgt ze van de partij een stencilmachine om pamfletten te maken. Voor de Februaristaking typt Veltman de oproep.

Op de tweede stakingsdag gaat ze zelf pamfletten verspreiden en wordt ze gearresteerd. Haar zoon vertelt: 'Die politieagenten waren wel 'goed'. Ze namen haar tas af en toen ze die terugkreeg zat er nog maar één pamflet in zodat ze kon zeggen dat ze die in haar handen geduwd had gekregen." Coba wordt toch niet vrijgelaten. Ze overleeft het concentratiekamp Ravensbrück.

CONCENTRATIEKAMP; LABLANS, A.G.; CPN

Objectnr. 13622

Tien sieraden en naamplaatjes, gemaakt in concentratiekampen door Ab Lablans. Lablans zat daar als communist gevangen. De initialen M.J. in de ring staan voor de naam van zijn vrouw.

1-2. ringen met de initialen M.J.
3-4. broches met Egyptische figuurtjes
5-11. naamplaatjes aan een koord

PERS, ILLEGAAL, DE WAARHEID; SCHOONENBERG, F.; CPN; AMSTERDAM

Objectnr. 12417

Schrijfmachine van het merk Underwood. Gebruikt door Fred Schoonenberg bij het schrijven voor 'De Waarheid', in Amsterdam.

ZWART, N.; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; PERS, ILLEGAAL, DE WAARHEID; CPN; ZWEDEN, J. VAN; AMSTERDAM

Objectnr. 13417

Potloodtekening met portret van Nico Zwart in kamp Vught, vervaardigd door mede-gevangene Johan van Zweden. Datering 1944.

Nicolaas ('Nico', 'Niek') Zwart (Amsterdam, 4 april 1894 - Amsterdam, 11 juli 1972) begon in mei 1939 zijn kapperszaak aan de Kromme Mijdrechtstraat in Amsterdam. In de bezettingstijd diende de winkel als plaats van samenkomst voor verspreiders van 'De Waarheid'. Er werden allerlei illegale acties voorbereid. In 1943 werd Zwart zonder vorm van proces gevangen gezet in kamp Vught. Hij was ook hier kapper. Zijn verblijf in het kamp duurde, met een onderbreking van vier weken, voort tot de bevrijding. Na de oorlog heropende hij zijn zaak op het oude adres.

Zie VMA 13350 voor het archief van Zwart.

POOTERS, P.J.; POOTERS, P.A.M.; VERZETSGROEP, CS-6; CPN; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; CONCENTRATIEKAMP, RAVENSBRUCK; AMSTERDAM

Objectnr. 13750

Archief van Petronella Johanna ('Nel') Pooters (Amsterdam, 22 mei 1915 - 4 september 2000). Verzetsdeelneemster.

Nel Pooters is een jongere zus van de gefusilleerde verzetsman Pam Pooters, met wie ze actief was in de illegale CPN en CS-6. Op 31 augustus 1943 wordt ze gearresteerd, enkele weken na haar broer. Zij heeft vastgezeten in het huis van bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam en later in de kampen Vught en Ravensbrück.

Het archief omvat twee documenten, die in verband met Petronella Johanna Pooters haar gevangenschap staan.

BRASSER, J.; WAGENAAR, G.; BERKUM, A.J. VAN; BURGER, K.; JONGH, J.; PERS, ILLEGAAL, TROUW; POLITIEKE STROMING, COMMUNISTISCH; VERZETSGROEP, RAAD VAN VERZET; BEDRIJF, HOOGOVENS; SABOTAGE; AANSLAGEN OP PERSONEN; VERVALSINGSWERK; EGODOCUMENTEN; HERDENKING; VOORMALIG VERZET; CPN; BS; VERZETSGROEP, OD; SAMENWERKING VERZET; NOORD-HOLLAND

Objectnr. 5321

Archief van Jan Brasser (Uitgeest, 2 maart 1908 – Krommenie, 8 augustus 1991). Schuilnaam Witte Ko. Verzetsdeelnemer.

De communistische verzetsman Jan Brasser werkte bij het uitbreken van de oorlog bij de staalfabriek Hoogovens in IJmuiden. Daar verspreidde hij communistische lectuur, probeerde de staalproductie te saboteren en was betrokken bij diverse stakingen. Na de April Meistakingen in 1943 dook Brasser onder en werd sabotagecommandant van de Raad van Verzet in de Zaanstreek en later van de Binnenlandse Strijdkrachten in het district Noord-Holland Noord. Brasser stuurde sabotagegroepen van zo'n honderd man sterk aan en coördineerde talloze sabotage- en vervalsingsacties, bevrijdingspogingen en aanslagen op collaborateurs. Na de oorlog was Brasser enkele jaren actief voor de Centrale Vermogensopsporingsdienst, die onderzoek deed naar collaborateurs die zich tijdens de oorlog verrijkt hadden. Toen hij in 1948 weer aan de slag wilde bij Hoogovens, was Brasser daar vanwege zijn communistisch activisme niet meer welkom. Brasser was vele jaren gemeenteraadslid voor de CPN in zijn woonplaats Krommenie. Hij groeide ook uit tot een van de kopstukken van Verenigd Verzet, een aan de CPN gelieerde vereniging van oud-verzetsmensen.

De uitgebreide collectie beslaat voornamelijk de periode oktober 1944-april 1945 en bestaat uit rapporten voor de BS, documenten over de samenwerking binnen het verzet, correspondentie van Brasser met onder anderen Gerben Wagenaar, een vooraanstaand lid van de CPN, en met Ali van Berkum, een van zijn koeriersters, van wie ook ongepubliceerde oorlogsherinneringen zijn opgenomen. Voorts plattegronden en naoorlogse krantenartikelen en verklaringen over de erfenis van het verzet.

VOORMALIG VERZET; KOUDE OORLOG; CPN

Objectnr. 12282

Archief 'Anoniem 12'.

Op 28 september 1945 werd de Nederlandse Vereniging van Ex-politieke Gevangenen (Expoge) uit de bezettingstijd opgericht. Tijdens de Koude Oorlog werden leden van de communistische partij uit deze vereniging geweerd.

Het archief bevat administratie en correspondentie.

HASPELS, A.; CPN; STAKING, FEBRUARISTAKING; GEVANGENIS; EGODOCUMENTEN; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 15286

Archief van Abraham ('Bram') Haspels (Haarlemmermeer, 26 oktober 1893 - Soesterberg, 19 november 1942). Verzetsdeelnemer.

Bram Haspels, overtuigd communist en sinds 1930 lid van de CPN, organiseerde op zijn werk bij de gemeentereiniging van Amsterdam de Februaristaking. Hij werd enkele maanden later met andere communisten gearresteerd en werd meer dan een jaar in Amsterdam en later Utrecht gevangen gehouden. Hij werd op 19 november 1942 met 32 anderen bij Soesterberg gefusilleerd.

Het archief bevat een dagboek en correspondentie.

WOLFSWINKEL, A.C.; STAKING, FEBRUARISTAKING; CPN; AMSTERDAM

Objectnr. 15100

Archief van A.C. Wolfswinkel. De heer A.C. Wolfswinkel. Verzetsdeelnemer.

A.C. Wolfswinkel werkte in Amsterdam op de tram en zorgde ervoor dat de remise Havenstraat plat ging.

In het archief: drie uniformknopen, aluminium naamplaatje en een ketting met een leren bevestiging, waarschijnlijk behorende bij de 'knip' (de ponstang).

HAAGSMA, A.C.; CPN; PERS, ILLEGAAL, DE WAARHEID; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; CONCENTRATIEKAMP, RAVENSBRUCK; ZWEDEN; REPATRIËRING

Objectnr. 15269

Archief van A.C. Haagsma. A.C. (Ans, Anne) Haagsma, geboren 1914 - overleden 1995. Verzetsdeelneemster.

Ans of Anne Haagsma was coupeuze met een kunstzinnige aanleg. Zij werkte later als apothekersassistente. In het begin van de oorlog zette ze met communistische broer Rinus een tegelfabriek op, waar tevens 'De Waarheid' gedrukt werd. Bij een inval in oktober 1942 werden de vader, de broers Atze en Bouwe en de zussen Fré en Ans gearresteerd. Fré en Ans gingen van de Havenstraatgevangenis in Amsterdam achtereenvolgens naar de kampen Vught en Ravensbrück en naar een opvang in Zweden. Over het lot van deze familie: broer Rinus werd gefusilleerd, de vader werd vrij gelaten, Atze overleefde Dachau, Bouwe het tuchthuis, Fré en Ans overleefden kamp Ravensbrück.

Het archief bevat vooral administratieve documenten.

Zie ook VMA 10299 en 15618

SCHUURMAN, C.; CPN; PERS, ILLEGAAL, DE WAARHEID; EGODOCUMENTEN; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; TERECHTSTELLINGEN; POËZIE; AMSTERDAM

Objectnr. 15208

Archief van C. Schuurman. C. (Kees) Schuurman (Amsterdam, 14 september 1915 - Wassenaar, 10 augustus 1943). Verzetsdeelnemer

Kees Schuurman was van beroep bakker. Hij woonde en werkte tijdens de bezetting in Amsterdam. Hij werd in Rotterdam gearresteerd toen hij copy van 'De Waarheid' naar een adres bracht. Op 10 augustus 1943 is hij, met anderen, op de Waalsdorpervlakte bij Scheveningen gefusilleerd.

Het archief omvat ondermeer correspondentie en een gedicht.