Resultaten

STEENSMA, C.C.; BEDRIJF, KLM; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; ENGELANDVAARDERS; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU

Objectnr. 14064

Kerstboom en een ganzenbordspel.

1. Kerstboompje, gemaakt van reepjes karton en watten

2. Ganzenbord, getekend op karton. Het karton was als verduisteringsmateriaal bestemd, de plukjes watten kwamen van zijn verband en het zilverpapier van pijnstillers.

Beide voorwerpen zijn door Carel Steensma, een Engelandvaarder die op zee was gearresteerd en daarbij ernstig gewond raakte, in de Amsterdamse Weteringschansgevangenis tijdens Kerst 1942 gemaakt.

Carel Christiaan ('Carel') Steensma (Franeker, 10 augustus 1912 – Haren, 4 mei 2006) werkte voor de oorlog als piloot bij de KLM. Hij haalde tijdens de meidagen twee Duitse vliegtuigen neer en werd in september 1941 gevangen genomen bij een mislukte poging naar Engeland te varen. Hij raakte daarbij gewond aan zijn dijbeen. Hij verbleef ruim een jaar in het Luftwaffe lazaret en werd toen overgeplaatst naar het Huis van Bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam. Daar vierde hij kerstmis 1942 met een zelfgemaakt kerstboompje. In zijn cel fabriceerde hij uit de steel van een vork, door deze op de betonnen vloer te slijpen, een vlijmscherp mes. Hiermee sneed hij van de kartonnen plaat waarmee ’s avonds de ramen werden verduisterd, randjes af. Genoeg om een kerstboompje mee in elkaar te kunnen knutselen. De versiering kwam van een kerstcadeautje: een doosje vitamine C-pillen. De sneeuw kwam uit het verband om zijn been. Als sterrenhemel diende de achterkant van het gevangenisreglement. ’s Avonds zette hij alles in het afgeschermde raam; overdag verstopte hij het in zijn nachtgoed. Op Kerstavond begon Carel in cel A1-17 met luide stem kerstliederen te zingen. Het duurde niet lang of van alle kanten werd ingevallen. Al spoedig was de cellenvleugel één groot koor. De bewakers kregen daar gauw genoeg van probeerden de zangers tot zwijgen te brengen. Tevergeefs. Ook toen de Duitsers zich ermee gingen bemoeien, celdeuren openrukten en met emmers water de kerstsfeer trachtten te doven. Het aframmelen van een paar gevangenen in de hal hielp ook al niet, het geschreeuw werd eenvoudig overstemd door het ‘cellenkoor’. Tot diep in de nacht bleven de kerstliederen het vloeken en tieren van de bewaarders de baas. Wederzijds uitgeput zetten de gevangenen tot slot nog het Wilhelmus in. Carel werd in een proces ter dood veroordeeld, maar het vonnis werd niet voltrokken. In plaats daarvan werd hij in februari 1944 via Kamp Amersfoort naar het Nacht-und-Nebel kamp Natzweiler gestuurd. Daar brak hij zijn verwonde been dat nooit goed hersteld was. Een Belgische chirurg overtuigde hem dat hij alleen kon overleven als het geamputeerd werd. Dat gebeurde, onverdoofd. Bij de evacuatie van Natzweiler werd Carel naar Dachau gedeporteerd, waar hij met hulp van medegevangenen de oorlog wist te overleven. Na de oorlog maakte Carel carrière bij de KLM, al zat vliegen er vanwege zijn afgezette been niet meer in. Ook werd hij voorzitter van het Nederlandse Dachau Comité.

Zie VMA 14063 voor door Steensma in de cel gemaakte kamptekeningen.

STEENSMA, C.C.; ENGELANDVAARDERS; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU; BEDRIJF, KLM

Objectnr. 14063

Negen portrettekeningen in potlood op toiletpapier van gevangenen. Gemaakt in het Huis van Berwaring aan de Amsterdamse Weteringschans door Carel Steensma. Bij iedere tekening is een geschreven toelichting van zijn hand.

Carel Christiaan ('Carel') Steensma (Franeker, 10 augustus 1912 – Haren, 4 mei 2006). Verzetsdeelnemer. Engelandvaarder.
Carel Steensma werkte voor de oorlog als piloot bij de KLM. Hij haalde tijdens de meidagen twee Duitse vliegtuigen neer en werd in september 1941 gevangen genomen bij een mislukte poging om met een speedboot naar Engeland te varen. Hij raakte daarbij gewond aan zijn dijbeen. Hij verbleef ruim een jaar in het Luftwaffe lazaret en werd toen overgeplaatst naar het Huis van Bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam. Steensma werd in een proces ter dood veroordeeld, maar het vonnis werd niet voltrokken. In plaats daarvan werd hij in februari 1944 via Kamp Amersfoort naar het Nacht-und-Nebel kamp Natzweiler gestuurd. Daar brak hij zijn verwonde been dat nooit goed hersteld was. Een Belgische chirurg overtuigde hem dat hij alleen kon overleven als het geamputeerd werd. Dat gebeurde, onverdoofd. Bij de evacuatie van Natzweiler werd Carel naar Dachau gedeporteerd, waar hij met hulp van medegevangenen de oorlog wist te overleven. Na de oorlog maakte Carel carrière bij de KLM, al zat vliegen er vanwege zijn afgezette been niet meer in. Ook werd hij voorzitter van het Nederlandse Dachau Comité.

Zie VMA 14064 voor door Steensma in de cel gemaakt ganzenbordspel en kerstboompje.

CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; MONUMENTEN

Objectnr. 15991

Kleurenfoto van het monument in kamp Natzweiler in de Vogezen (D). Ongedateerde opname.

MOZES, P.; ONDERDUIK; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; AMSTERDAM

Objectnr. 16394

Archief van P. Mozes. P. (Piet) Mozes, geboren 1915 - overleden Dachau 2 april 1945.

Over het verzetsverleden van Piet Mozes is niet veel bekend, wel dat er bij zijn arrestatie onduikers in huis waren. Na het Huis van Berwaring aan de Amsterdamse Weteringschans, belandde hij begin 1944 in kamp Vught, daarna volgden nog de concentratiekampen Dachau en Natzweiler. Na de ontruiming van deze kampen is hij op 2 april 1945 in Dachau overleden.

Het archief bevat onder meer een fotoboek.

BOELLAARD, W.A.H.C.; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF

Objectnr. 16870

Stropdas en onderscheiding uit de nalatenschap van Pim Boellaard.

1. Donkerblauwe stropdas met rode belettering ter herdenking van de Nacht-und-Nebel gevangenschap in kamp Natzweiler-Struthof.
2. Nacht-und-Nebel herdenkingskruis. Het is een verzilverd bronzen balkenkruis, met licht ingekeepte armen. Op de zijarmen van het kruis is te lezen: '1940/1945'. In het midden bevindt zich een medaillon, dat is omringd door een krans van prikkeldraad. Op het medaillon staan tweemaal een rood gemailleerde 'N'. De keerzijde is vlak. Hierop is een steekspeld gemonteerd. Het ontwerp is van Frans Smits.

Het begrip ‘Nacht-und-Nebel’ is specifiek gericht op de bestraffing van ‘illegale werkers’ (hier worden verzetsmensen mee bedoeld). Het ontstaan van de ‘Nacht-und-Nebel’-regeling is voor het eerst bekend gemaakt op 7 december 1941 in de ‘Richtlinien für die Vervolgung von Straftaten gegen das Reich oder die Besatzungsmacht in den besetzten Gebieten’.

TEENGS GERRITSEN, H.J.; MOHR, O.; BECK, W.; HONIG, C.A.; AALST, D. VAN; OOMS, C.; TIJHUIS, B.; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; OORLOGSHUMOR; BOELLAARD, W.A.H.C.; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; VRIEZE, J.

Objectnr. 17254

Archief van Hans Johan ('Hans') Teengs Gerritsen (Den Haag, 29 december 1907 - Den Haag, 7 oktober 1990). Verzetsdeelnemer, gevangene.

Hans Teengs Gerritsen was een Nederlands zakenman, lobbyist en verzetsstrijder. Gerritsen was een zoon van een graanhandelaar uit Amersfoort. In 1930 volgde hij een cursus aan de Handelshogeschool van Lausanne. Hij leerde daar Bernhard von Lippe-Biesterfeld kennen. De betrekkingen met het Koninklijk Huis werden hecht. Gerritsen werkte voor de KLM en was verbonden aan de militaire inlichtingendienst GS III. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hij deel uit van de inlichtingendienst van de Ordedienst. Hij werd op 5 juni 1942 gearresteerd. Hij werd op zeven plaatsen gedetineerd: Strafgevangenis Scheveningen (5 juni 1942), Gevangenis Haaren (16 november 1942), Gevangenis Utrecht (mei 1943), concentratiekamp Amersfoort (19 mei 1943), concentratiekamp Natzweiler-Struthof (26 oktober 1943), Nackarelz, buitenkamp van dit kamp (22 september 1944), concentratiekamp Dachau (2 april 1945, nummer 147552). De SS-er Hanns Rauter zou persoonlijk zijn executie hebben tegengehouden. Na de capitulatie van Duitsland stelde Gerritsen in opdracht van de Amerikaanse kolonel Martin Joyce een Guard Military Police samen. Ook organiseerde hij samen met anderen een Duitse autobus, waarmee de eerste gevangenen naar Nederland gerepatrieerd konden worden. Ook direct na de oorlog was Gerritsen bewaker van Rauter. Hij was voorts werkzaam bij het Bureau Nationale Veiligheid, vanaf 12 juli 1945 als tweede man van de opsporingsdienst. Later werd hij lobbyist voor de vliegtuigindustrie. Hij was intussen woordvoerder geworden van de van oud-verzetsstrijders die protesteerden tegen het vrijlaten van de Drie van Breda. In 1989 veranderde hij van gedachten en steunde hij de regering bij de vrijlating van Ferdinand aus der Fünten en Franz Fischer (het derde lid was inmiddels overleden). De laatste jaren van zijn leven woonde Gerritsen in Wassenaar. Hij overleed op 82-jarige leeftijd na een auto-ongeluk aan een hartaanval.

Het archief omvat ondermeer aandenkens, foto's en enige correspondentie.

BERG, A.P.J. VAN DEN; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; VERZETSGROEP, WESTERWEEL

Objectnr. 17298

Archief van A.P.J. van den Berg. Andreas P.J. (André) van den Berg. Geboren 17 april 1924 – overleden Maastricht 3 juli 1945. Verzetsdeelnemer, gevangene.

De Amsterdammer André van den Berg werd om onbekende redenen gearresteerd en vastgehouden in Nederlandse gevangenissen en kampen en in de kampen Netzweiler en Dachau. Gezien het feit dat hij in Maastricht overleed, een stad die ongetwijfeld op zijn route naar huis lag, mag aangenomen worden dat hij tijdens de terugreis uit Dachau aan zijn ontberingen is bezweken.

Omdat de foto uit de nalatenschap van haar vader komt, neemt de schenkster aan dat André van den Berg net als hij voor de verzetsgroep Westerveel werkte.

Het archief omvat uitsluitend deze portretfoto van Van den Berg als jongeman (afbeelding), met op de keerzijde in pen: ‘André P.J. van den Berg. Ceintuurbaan 99 Amsterdam; geb. 17-04-1924; overleden te Maastricht 3 Juli 1945; Verbleef gedurende 3 jaren in de gevangenis te A’dam, de Kampen Vught, Amersfoort, Natzweiler en Dachau.’

HERDENKING; TEENGS GERRITSEN, H.J.; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF

Objectnr. 17345

Vrijwel vierkante brok rozerode graniet, vastgezet op een rechthoekige, donkere houten voet met op een metalen plaatje ingegraveerd de tekst 'Natzweiler Steinbruch 1943'. Uit het bezit van H.J. (Hans) Teengs Gerritsen, die in de periode 26 oktober 1943 - circa 21 september 1944 in het concentratiekamp Natzweiler-Struthof verbleef.

Kamp Natzweiler en de steengroeve zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hier werd het zeldzame rode graniet gewonnen dat Albert Speer wilde gebruiken voor Hitlers bouwwerken. Gevangenen voerden de productie onder zware omstandigheden uit. Een onbekend aantal van hen is als gevolg van het zware werk, het gebrek aan voedsel en de barre omstandigheden gestorven.

ZWAAP, A.; AMSTERDAM; JODENVERVOLGING; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; HERDENKING

Objectnr. 17344

Archief van A. Zwaap. Alexander Zwaap, geboren Amstrerdam rond 1914 – overleden Natzweiler tussen 28 augustus 1944 en voor 23 november 1945. Verzetsdeelnemer, gevangene.

Alexander Zwaap was een Amsterdamse vertegenwoordiger van joodse afkomst. Hij besloot onder te duiken toen hem bevolen werd zich te melden voor transport. Hij bleef in onderduik tot 28 augustus 1944. Zijn bonkaarten kreeg hij van de kathoeleieke ondergrondse in Brabant en Limburg. In deze periode vertelde hij zich verloofde niet of mij verzetswerk verrichtte. Wel kreeg hij zijn bonkaarten ui deze hoek. Daarna is hij waarschijnlijk als gevolg van verraad gearresteerd, onderweg van Amsterdam naar Valkenburg. Daarop is hij spoorloos verdwenen, mogelijk omdat hij de status van Nacht und Nebel-gevangene kreeg. Vermoedelijk is hij eerst naar kamp Westerbork overgebracht en vandaar op transport gesteld. Over zijn verblijf in de kampen is niets bekend. Hij is overleden in Neckarelz, onderdeel van kamp Natzweiler, een kamp waar ook Nacht und Nebel-gevangenen vast zaten.

Het archief bevat een ongedateerd aanvraag, gericht aan het RIOD [tegenwoordig NIOD, datum postmerk 1947] voor een vermelding op een herdenkingslijst, nummer 17506, ondertekend door de verloofde van A. Zwaap, Hans Goubert.

TEENGS GERRITSEN, H.J.; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF

Objectnr. 17574

In kamp Natzweiler gemaakt sigarettendoosje met vier (naoorlogse) sigaretten van Hans Johan Teengs Gerritsen, geboren Den Haag 29 december 1907 - overleden Den Haag 7 oktober 1990.

Hans Teengs Gerritsen was een Nederlands zakenman, lobbyist en verzetsstrijder. Gerritsen was een zoon van een graanhandelaar uit Amersfoort. In 1930 volgde hij een cursus aan de Handelshogeschool van Lausanne. Hij leerde daar Bernhard von Lippe-Biesterfeld kennen. De betrekkingen met het Koninklijk Huis werden hecht. Gerritsen werkte voor de KLM en was verbonden aan de militaire inlichtingendienst GS III. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hij deel uit van de inlichtingendienst van de Ordedienst. Hij werd op 5 juni 1942 gearresteerd. Hij werd op zeven plaatsen gedetineerd: Strafgevangenis Scheveningen (5 juni 1942), Gevangenis Haaren (16 november 1942), Gevangenis Utrecht (mei 1943), concentratiekamp Amersfoort (19 mei 1943), concentratiekamp Natzweiler-Struthof (26 oktober 1943), Nackarelz, buitenkamp van dit kamp (22 september 1944), concentratiekamp Dachau (2 april 1945, nummer 147552). De SS-er Hanns Rauter zou persoonlijk zijn executie hebben tegengehouden. Na de capitulatie van Duitsland stelde Gerritsen in opdracht van de Amerikaanse kolonel Martin Joyce een Guard Military Police samen. Ook organiseerde hij samen met anderen een Duitse autobus, waarmee de eerste gevangenen naar Nederland gerepatrieerd konden worden. Ook direct na de oorlog was Gerritsen bewaker van Rauter. Hij was voorts werkzaam bij het Bureau Nationale Veiligheid, vanaf 12 juli 1945 als tweede man van de opsporingsdienst. Later werd hij lobbyist voor de vliegtuigindustrie. Hij was intussen woordvoerder geworden van de van oud-verzetsstrijders die protesteerden tegen het vrijlaten van de Drie van Breda. In 1989 veranderde hij van gedachten en steunde hij de regering bij de vrijlating van Ferdinand aus der Fünten en Franz Fischer (het derde lid was inmiddels overleden). De laatste jaren van zijn leven woonde Gerritsen in Wassenaar. Hij overleed op 82-jarige leeftijd na een auto-ongeluk aan een hartaanval.

Inscriptie op de voorkant:
Kamp Natzweiler

Inscriptie op de achterkant:
Hans G.
5575
47552
Hans
Gerritsen
Holland
Natzweiler

TIMMERMANS-PASTELEURS, S.J.; TIMMERMANS, J.W.H.G.; CONRAN, G.; HARTMAN, P.; LEBBINK, H.; ONTSNAPPING; ENGELANDVAARDERS; ENGLANDSPIEL; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; MEIDAGEN 1940; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; RELIGIE; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; CONCENTRATIEKAMP, RAVENSBRUCK; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; RODE KRUIS; VELP

Objectnr. 18094

Rozenkrans gemaakt van broodkruimels in concentratiekamp Ravensbrück door Suzy Timmermans-Pasteleurs (Westkapelle, 10-7-1903 - Saint Clare de Rivière, 1-3-1983). Verzetsdeelnemer.

Rozenkrans bestaat uit circa 60 kralen geregen aan een rode draad, met 2 bedels waarvan 1 een crucifix betreft. Bijbehorend 2 textiele vierkante zakjes met zwart stiksel.

De Belgische Sidonie (Suzy) Josepha Pasteleurs en de Nederlander Johannes (Johan) Wolterus Hubertus Gerhardus Timmermans, beiden Rooms-katholiek, leerden elkaar voor de oorlog kennen. Johan studeerde aan de mijnschool in Marchiénne au Pont en werkte, net als Suzy, op de Puils St. Charles. In 1926 of 1927 trouwden ze, en kregen in 1928 een dochter genaamd ‘Pauline’ of ‘Paulette’. In 1932 vestigde het gezin zich aan de Brugweg 15 te Velp, waar Johan vennoot werd van wijnhandel "Apeldoorn". Na de capitulatie in mei 1940 hielpen Suzy en Johan Nederlandse soldaten aan krijgsgevangenschap te ontkomen. Datzelfde jaar begonnen ze ook uit Duitsland gevluchte Franse krijgsgevangenen te helpen ontsnappen, door ze langs ontsnappingsroutes via België naar Frankrijk te brengen. In april 1942 hielpen Suzy en Johan een Engelse piloot genaamd Guy Conran, en twee Nederlanders, Henk Lebbink en Pim Hartman, die naar Engeland wilden. Lebbink en Hartman kregen het wachtwoord ‘Josipau’ (Johan, Suzy, Pauline) mee dat na aankomst in Engeland (via Radio Oranje) moest worden uitgezonden als teken dat de overtocht was gelukt. Lebbink en Hartman kwamen op 2 mei 1942 in Engeland aan. Op 5 mei 1942 kwam er echter een man bij Suzy en Johan die ook naar Engeland wilde, en een briefje had met het aan Lebbink en Hartman en meegegeven codewoord. Nadat Johan de man had weggestuurd deed de Sicherheitsdienst (SD) een inval. Suzy en Johan werden gearresteerd en gevangengezet in de gevangenis in Scheveningen (Oranjehotel). Na hun verblijf in Scheveningen werden ze naar concentratiekampen gestuurd. Suzy kwam op 17 maart 1943 aan in Ravensbrück. In april 1945 was zij een van de Nederlandse vrouwen die uit Ravensbrück werden vrijgelaten, en met het Wittebussentransport van het Rode Kruis via Denemarken naar Zweden werden gebracht. Johan overleefde de concentratiekampen Amersfoort, Vught, Natzweiler-Struthof, en Dachau. Na de bevrijding vernamen Johan en Suzy dat hun arrestatie waarschijnlijk het gevolg was van verraad, en te maken zou hebben gehad met het Englandspiel. Voor hun verzetswerk ontvingen ze meerdere onderscheidingen. Zie voor een foto van Johan Timmermans en Suzy Timmermans-Pasteleurs VMA 18095.

TIMMERMANS-PASTELEURS, S.J.; TIMMERMANS, J.W.H.G.; CONRAN, G.; HARTMAN, P.; LEBBINK, H.; ONTSNAPPING; ENGELANDVAARDERS; ENGLANDSPIEL; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; MEIDAGEN 1940; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; CONCENTRATIEKAMP, RAVENSBRUCK; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; RODE KRUIS; VELP

Objectnr. 18095

Foto van Johan Timmermans (Zutphen, 25-12-1902 - Saint-Clare-de-Rivièra, 12-3-2001) en Suzy Timmermans-Pasteleurs (Westkapelle, 10-7-1903 - Saint-Clare-de-Rivièra, 1-3-1983). Verzetsdeelnemers.

Betreft een zwart-witfoto van Johan Timmermans gekleed in een lange zwarte jas. Aan zijn linkerzijde zijn vrouw Suzy Timmermans-Pasteleurs gekleed in een lichte lange jas.

De Belgische Sidonie (Suzy) Josepha Pasteleurs en de Nederlander Johannes (Johan) Wolterus Hubertus Gerhardus Timmermans, beiden Rooms-katholiek, leerden elkaar voor de oorlog kennen. Johan studeerde aan de mijnschool in Marchiénne au Pont en werkte, net als Suzy, op de Puils St. Charles. In 1926 of 1927 trouwden ze, en kregen in 1928 een dochter genaamd ‘Pauline’ of ‘Paulette’. In 1932 vestigde het gezin zich aan de Brugweg 15 te Velp, waar Johan vennoot werd van wijnhandel "Apeldoorn". Na de capitulatie in mei 1940 hielpen Suzy en Johan Nederlandse soldaten aan krijgsgevangenschap te ontkomen. Datzelfde jaar begonnen ze ook uit Duitsland gevluchte Franse krijgsgevangenen te helpen ontsnappen, door ze langs ontsnappingsroutes via België naar Frankrijk te brengen. In april 1942 hielpen Suzy en Johan een Engelse piloot genaamd Guy Conran, en twee Nederlanders, Henk Lebbink en Pim Hartman, die naar Engeland wilden. Lebbink en Hartman kregen het wachtwoord ‘Josipau’ (Johan, Suzy, Pauline) mee dat na aankomst in Engeland (via Radio Oranje) moest worden uitgezonden als teken dat de overtocht was gelukt. Lebbink en Hartman kwamen op 2 mei 1942 in Engeland aan. Op 5 mei 1942 kwam er echter een man bij Suzy en Johan die ook naar Engeland wilde, en een briefje had met het aan Lebbink en Hartman en meegegeven codewoord. Nadat Johan de man had weggestuurd deed de Sicherheitsdienst (SD) een inval. Suzy en Johan werden gearresteerd en gevangengezet in de gevangenis in Scheveningen (Oranjehotel). Na hun verblijf in Scheveningen werden ze naar concentratiekampen gestuurd. Suzy kwam op 17 maart 1943 aan in Ravensbrück. In april 1945 was zij een van de Nederlandse vrouwen die uit Ravensbrück werden vrijgelaten, en met het Wittebussentransport van het Rode Kruis via Denemarken naar Zweden werden gebracht. Johan overleefde de concentratiekampen Amersfoort, Vught, Natzweiler-Struthof, en Dachau. Na de bevrijding vernamen Johan en Suzy dat hun arrestatie waarschijnlijk het gevolg was van verraad, en te maken zou hebben gehad met het Englandspiel. Voor hun verzetswerk ontvingen ze meerdere onderscheidingen. Zie ook VMA 18094 voor een door Suzy Timmermans-Pasteleurs in Ravensbrück gemaakt rozenkrans.

MOHR, O.; MOHR, M.; MOHR, B.; MOHR, A.; MOHR, E.M.R.; ULLMANN, B.; ARNOLD, M.M.; ARNOLD, L.V.; GRIENDT, M. VAN DE; BECKMAN, H.B.W.; VORRINK, J.J.; BOELLAARD, W.A.H.C.; PERS, ILLEGAAL, HET PAROOL; VERZETSGROEP, INLICHTINGENDIENST; VERZETSGROEP, OD; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; GEVANGENIS, UTRECHT; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU; EGODOCUMENTEN; OORLOGSHANDELINGEN; DAGELIJKS LEVEN; DROPPINGS; BEVRIJDING; AMSTERDAM; DEN HAAG

Objectnr. 19174

Archief van Oscar (Carly) Mohr (Sint-Petersburg, 1907 – Jakarta, 1952). Verzetsdeelnemer.

Oscar Mohr was de tweede zoon van een Sint-Petersburg woonachtige Nederlandse vader, Moritz Mohr (1877-1956), en Russische moeder, Bertha Ullmann (1878- 1961). Na de Oktoberrevolutie, in 1917, kwam vader Moritz Mohr enige tijd gevangen te zitten. Na zijn vrijlating besloot het gezin te vluchten en wist het via geheime vluchtroutes en hulp van mensensmokkelaars in 1920 Estland te bereiken. Vandaar werd het gezin met het schip de “SS Lingestroom” naar Nederland gerepatrieerd. Na zijn eindexamen, in 1925, volgde Oscar Mohr uiteenlopende studies alvorens hij in 1932 in dienst trad bij het “Algemeen Handelsblad”. In 1933 werd hij redacteur Buitenland en vanaf 1935 en 1937 tevens correspondent voor de “New York Times” en de “London Times”. In 1935 trouwde Mohr met Marguerite Mathilde (Daisy) Arnold. Nadat Nederland door Duitsland was bezet nam Mohr ontslag bij het “Algemeen Handelsblad”. Hij bleef echter stukken schrijven voor de “New York Times” en de “London Times” waarin hij verslag deed van de toenemende repressie en anti-Joodse maatregelen. In 1940 was Mohr ook directeur geworden van de Schweizer Press Telegraph (SPT) dat hij gebruikte als dekmantel om informatie door te spelen aan verzetsorganisaties/ -deelnemers, zoals: “Het parool”, ID (Inlichtingendienst), Herman Bernard Wiardi Beckman, Jacobus Jan ('Koos') Vorrink (SDAP) en de commandant van de Orde Dienst (OD) Pim Boellaard. In januari 1941 werd Mohr gearresteerd nadat een verzending van een artikel voor een krant in Berlijn was gecensureerd. Na twee weken werd hij echter weer vrijgelaten. In 1942 stopte Mohr met de SPT. Maar als gevolg van dat werk werd hij in de nacht van 17 op 18 september 1942 opnieuw gearresteerd, en kwam hij achtereenvolgens in de gevangenissen van Scheveningen (Oranjehotel), Haaren en Utrecht terecht. Op 26-10-1943 werd Mohr op transport gezet als NN-gevangene (Nacht und Nebel) naar Kamp Natzweiler. Daar kwam hij opnieuw in contact met Wiardi Beckman en Pim Boellaard. Toen de geallieerden Natzweiler naderden werd het kamp ontruimd. Derhalve werden Mohr en medegevangenen op 5-9-1944 op transport gezet naar Dachau Allach. Daar werd Mohr eind april 1945 bevrijd. Zie ook VMA 19175 voor foto van het gezin Mohr.

Het archief bestaat hoofdzakelijk uit correspondenties uit de periode tussen 1938 en 1945. Alsook enkele kindertekeningen en Sinterklaasgedichten.

MOHR, O.; MOHR, M.; MOHR, B.; MOHR, A.; ULLMANN, B.; ARNOLD, M.M.; BECKMAN, H.B.W.; VORRINK, J.J.; BOELLAARD, W.A.H.C.; PERS, ILLEGAAL, HET PAROOL; VERZETSGROEP, INLICHTINGENDIENST; VERZETSGROEP, OD; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; GEVANGENIS, UTRECHT; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU; AMSTERDAM

Objectnr. 19175

Foto van het gezin van Oscar (Carly) Mohr (Sint-Petersburg, 1907 – Jakarta, 1952). Verzetsdeelnemer.

-Foto van het gezin Mohr. Afbeelding met Oscar Mohr (met sigaret), Daisy Mohr-Arnold, zoon Alexander en de dochters Marianne en Barbara hangend in het openraam van hun huis aan de Leliegracht 19 te Amsterdam. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘eigendom van M. en B. Mohr’, alsook: ‘Alexander/ Daisy Mohr-Arnold/ Marianne/ Oscar Mohr/ Barbara - Leliegracht 19 Amsterdam’.

Oscar Mohr was de tweede zoon van een Sint-Petersburg woonachtige Nederlandse vader, Moritz Mohr (1877-1956), en Russische moeder, Bertha Ullmann (1878- 1961). Na de Oktoberrevolutie, in 1917, kwam vader Moritz Mohr enige tijd gevangen te zitten. Na zijn vrijlating besloot het gezin te vluchten en wist het via geheime vluchtroutes en hulp van mensensmokkelaars in 1920 Estland te bereiken. Vandaar werd het gezin met het schip de “SS Lingestroom” naar Nederland gerepatrieerd. Na zijn eindexamen, in 1925, volgde Oscar Mohr uiteenlopende studies alvorens hij in 1932 in dienst trad bij het “Algemeen Handelsblad”. In 1933 werd hij redacteur Buitenland en vanaf 1935 en 1937 tevens correspondent voor de “New York Times” en de “London Times”. In 1935 trouwde Mohr met Marguerite Mathilde (Daisy) Arnold. Nadat Nederland door Duitsland was bezet nam Mohr ontslag bij het “Algemeen Handelsblad”. Hij bleef echter stukken schrijven voor de “New York Times” en de “London Times” waarin hij verslag deed van de toenemende repressie en anti-Joodse maatregelen. In 1940 was Mohr ook directeur geworden van de Schweizer Press Telegraph (SPT) dat hij gebruikte als dekmantel om informatie door te spelen aan verzetsorganisaties/ -deelnemers, zoals: “Het parool”, ID (Inlichtingendienst), Herman Bernard Wiardi Beckman, Jacobus Jan ('Koos') Vorrink (SDAP) en de commandant van de Orde Dienst (OD) Pim Boellaard. In januari 1941 werd Mohr gearresteerd nadat een verzending van een artikel voor een krant in Berlijn was gecensureerd. Na twee weken werd hij echter weer vrijgelaten. In 1942 stopte Mohr met de SPT. Maar als gevolg van dat werk werd hij in de nacht van 17 op 18 september 1942 opnieuw gearresteerd, en kwam hij achtereenvolgens in de gevangenissen van Scheveningen (Oranjehotel), Haaren en Utrecht terecht. Op 26-10-1943 werd Mohr op transport gezet als NN-gevangene (Nacht und Nebel) naar Kamp Natzweiler. Daar kwam hij opnieuw in contact met Wiardi Beckman en Pim Boellaard. Toen de geallieerden Natzweiler naderden werd het kamp ontruimd. Derhalve werden Mohr en medegevangenen op 5-9-1944 op transport gezet naar Dachau Allach. Daar werd Mohr eind april 1945 bevrijd. Zie ook VMA 19174 voor het archief Mohr.

MOHR, O.; ARNOLD, M.M.; MOHR, A.; MOHR, B.; MOHR, M.; BECKMAN, H.B.W.; VORRINK, J.J.; BOELLAARD, W.A.H.C.; PERS, ILLEGAAL; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; GEVANGENIS, UTRECHT; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF

Objectnr. 19177

Deksel van een houten servieskistje met briefje gericht aan het gezin Mohr.

Houten deksel afkomstig van een kistje met theeserviesje. Betreft de deksel van het theeserviesje dat met kerstmis 1944 is geschonken aan de kinderen van Oscar Mohr en Marguerite Mathilde (‘Daisy’) Arnold door de ouders van Oscar Mohr. De buitenzijde van de deksel is wit geschilderd. Aan de binnenzijde van de deksel een met doorzichtig folie afgeplakt briefje met daarop een (deels onleesbaar) handgeschreven tekst: ‘(…) onze lieve kleinkinderen [Barbara], Alexander en Marianne van Opapa en Omama Mohr. Kerstmis 1944’.

Oscar Mohr was de tweede zoon van een Sint-Petersburg woonachtige Nederlandse vader, Moritz Mohr (1877-1956), en Russische moeder, Bertha Ullmann (1878- 1961). Na de Oktoberrevolutie, in 1917, kwam vader Moritz Mohr enige tijd gevangen te zitten. Na zijn vrijlating besloot het gezin te vluchten en wist het via geheime vluchtroutes en hulp van mensensmokkelaars in 1920 Estland te bereiken. Vandaar werd het gezin met het schip de “SS Lingestroom” naar Nederland gerepatrieerd. Na zijn eindexamen, in 1925, volgde Oscar Mohr uiteenlopende studies alvorens hij in 1932 in dienst trad bij het “Algemeen Handelsblad”. In 1933 werd hij redacteur Buitenland en vanaf 1935 en 1937 tevens correspondent voor de “New York Times” en de “London Times”. In 1935 trouwde Mohr met Marguerite Mathilde (Daisy) Arnold. Nadat Nederland door Duitsland was bezet nam Mohr ontslag bij het “Algemeen Handelsblad”. Hij bleef echter stukken schrijven voor de “New York Times” en de “London Times” waarin hij verslag deed van de toenemende repressie en anti-Joodse maatregelen. In 1940 was Mohr ook directeur geworden van de Schweizer Press Telegraph (SPT) dat hij gebruikte als dekmantel om informatie door te spelen aan verzetsorganisaties/ -deelnemers, zoals: “Het parool”, ID (Inlichtingendienst), Herman Bernard Wiardi Beckman, Jacobus Jan ('Koos') Vorrink (SDAP) en de commandant van de Orde Dienst (OD) Pim Boellaard. In januari 1941 werd Mohr gearresteerd nadat een verzending van een artikel voor een krant in Berlijn was gecensureerd. Na twee weken werd hij echter weer vrijgelaten. In 1942 stopte Mohr met de SPT. Maar als gevolg van dat werk werd hij in de nacht van 17 op 18 september 1942 opnieuw gearresteerd, en kwam hij achtereenvolgens in de gevangenissen van Scheveningen (Oranjehotel), Haaren en Utrecht terecht. Op 26-10-1943 werd Mohr op transport gezet als NN-gevangene (Nacht und Nebel) naar Kamp Natzweiler. Daar kwam hij opnieuw in contact met Wiardi Beckman en Pim Boellaard. Toen de geallieerden Natzweiler naderden werd het kamp ontruimd. Derhalve werden Mohr en medegevangenen op 5-9-1944 op transport gezet naar Dachau Allach. Daar werd Mohr eind april 1945 bevrijd. Zie ook VMA 19175 voor foto van het gezin Mohr, en 19174 archief van Oscar Mohr.