Details
Objectnummer17254
Vervaardiger B. Tijhuis
BeschrijvingArchief van Hans Johan ('Hans') Teengs Gerritsen (Den Haag, 29 december 1907 - Den Haag, 7 oktober 1990). Verzetsdeelnemer, gevangene.
Hans Teengs Gerritsen was een Nederlands zakenman, lobbyist en verzetsstrijder. Gerritsen was een zoon van een graanhandelaar uit Amersfoort. In 1930 volgde hij een cursus aan de Handelshogeschool van Lausanne. Hij leerde daar Bernhard von Lippe-Biesterfeld kennen. De betrekkingen met het Koninklijk Huis werden hecht. Gerritsen werkte voor de KLM en was verbonden aan de militaire inlichtingendienst GS III. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hij deel uit van de inlichtingendienst van de Ordedienst. Hij werd op 5 juni 1942 gearresteerd. Hij werd op zeven plaatsen gedetineerd: Strafgevangenis Scheveningen (5 juni 1942), Gevangenis Haaren (16 november 1942), Gevangenis Utrecht (mei 1943), concentratiekamp Amersfoort (19 mei 1943), concentratiekamp Natzweiler-Struthof (26 oktober 1943), Nackarelz, buitenkamp van dit kamp (22 september 1944), concentratiekamp Dachau (2 april 1945, nummer 147552). De SS-er Hanns Rauter zou persoonlijk zijn executie hebben tegengehouden. Na de capitulatie van Duitsland stelde Gerritsen in opdracht van de Amerikaanse kolonel Martin Joyce een Guard Military Police samen. Ook organiseerde hij samen met anderen een Duitse autobus, waarmee de eerste gevangenen naar Nederland gerepatrieerd konden worden. Ook direct na de oorlog was Gerritsen bewaker van Rauter. Hij was voorts werkzaam bij het Bureau Nationale Veiligheid, vanaf 12 juli 1945 als tweede man van de opsporingsdienst. Later werd hij lobbyist voor de vliegtuigindustrie. Hij was intussen woordvoerder geworden van de van oud-verzetsstrijders die protesteerden tegen het vrijlaten van de Drie van Breda. In 1989 veranderde hij van gedachten en steunde hij de regering bij de vrijlating van Ferdinand aus der Fünten en Franz Fischer (het derde lid was inmiddels overleden). De laatste jaren van zijn leven woonde Gerritsen in Wassenaar. Hij overleed op 82-jarige leeftijd na een auto-ongeluk aan een hartaanval.
Het archief omvat ondermeer aandenkens, foto's en enige correspondentie.
Hans Teengs Gerritsen was een Nederlands zakenman, lobbyist en verzetsstrijder. Gerritsen was een zoon van een graanhandelaar uit Amersfoort. In 1930 volgde hij een cursus aan de Handelshogeschool van Lausanne. Hij leerde daar Bernhard von Lippe-Biesterfeld kennen. De betrekkingen met het Koninklijk Huis werden hecht. Gerritsen werkte voor de KLM en was verbonden aan de militaire inlichtingendienst GS III. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hij deel uit van de inlichtingendienst van de Ordedienst. Hij werd op 5 juni 1942 gearresteerd. Hij werd op zeven plaatsen gedetineerd: Strafgevangenis Scheveningen (5 juni 1942), Gevangenis Haaren (16 november 1942), Gevangenis Utrecht (mei 1943), concentratiekamp Amersfoort (19 mei 1943), concentratiekamp Natzweiler-Struthof (26 oktober 1943), Nackarelz, buitenkamp van dit kamp (22 september 1944), concentratiekamp Dachau (2 april 1945, nummer 147552). De SS-er Hanns Rauter zou persoonlijk zijn executie hebben tegengehouden. Na de capitulatie van Duitsland stelde Gerritsen in opdracht van de Amerikaanse kolonel Martin Joyce een Guard Military Police samen. Ook organiseerde hij samen met anderen een Duitse autobus, waarmee de eerste gevangenen naar Nederland gerepatrieerd konden worden. Ook direct na de oorlog was Gerritsen bewaker van Rauter. Hij was voorts werkzaam bij het Bureau Nationale Veiligheid, vanaf 12 juli 1945 als tweede man van de opsporingsdienst. Later werd hij lobbyist voor de vliegtuigindustrie. Hij was intussen woordvoerder geworden van de van oud-verzetsstrijders die protesteerden tegen het vrijlaten van de Drie van Breda. In 1989 veranderde hij van gedachten en steunde hij de regering bij de vrijlating van Ferdinand aus der Fünten en Franz Fischer (het derde lid was inmiddels overleden). De laatste jaren van zijn leven woonde Gerritsen in Wassenaar. Hij overleed op 82-jarige leeftijd na een auto-ongeluk aan een hartaanval.
Het archief omvat ondermeer aandenkens, foto's en enige correspondentie.
TrefwoordTEENGS GERRITSEN, H.J.; MOHR, O.; BECK, W.; HONIG, C.A.; AALST, D. VAN; OOMS, C.; TIJHUIS, B.; CONCENTRATIEKAMP, DACHAU; CONCENTRATIEKAMP, NATZWEILER-STRUTHOF; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; OORLOGSHUMOR; BOELLAARD, W.A.H.C.; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; VRIEZE, J.
ObjectcategorieCollectie Teengs Gerritsen
InventarisVoorwerpen
-Ingelijste portrettekening van Hans Teengs Gerritsen zittend met een bijl voor zich,
gesigneerd C.J. Broers, 15/10/’43 en ‘P.D.A. Amersfoort’ (20,5x19). Op keerzijde in handschrift Gerritsen: 'in concentratiekamp Amsersfoort september-october 1943 moeder schreef achterop deze tekening 'fans' [?]
-mouwepaulet, okergeel met drie koperen sterren, vermoedelijk van het Amerikaanse leger
-houten vork en lepel met opschrift 'Oranjehotel' (op lepel) 1940-1956 (op vork)
-sigarettenhouder, metaal met houten mondstuk
-verzilverd metalen sigarettenkoker met de initialen 'JG'en aan binnenzijde '1 - 7 - '38 7217 Rbeul' in stevig papieren bewaarzakje met opschrift '5575 Gerritsen Johann'
Documenten
-Biljet van 'Eine Mark - Allierte Militärbehörde', in 1944 in Duitsland in omloop gebracht
-Enveloppe met het briefhoofd van A. Seyss-Inquart met daarin een prentbriefkaart met foto van een crematoriumoven uit voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof, gericht aan Yvo van Voorst van Beest, ondertekend door Pim (Boellaard?) en Oscar (Mohr?) en een visitekaartje van W.A.H.C. Boellaard waarop handgeschreven de tekst: ‘Uit de boedel Ivo, om te behouden. Hart. Groeten, Pim’
-Prentbriefkaart met een overzichtsfoto van voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof
-Enveloppe met opschrift ‘Struthof 12 vues du camp’ met twaalf prentbriefkaarten met afbeeldingen van voormalig concentratiekamp: terugkerende gevangenen, overzicht, steengroeve, ingangspoort, prikkeldraad, galg, verbrandingsoven, waakhond, wegaanleg, urnen, sectietafel, overzicht, bouw van het kamp
-Prentbriefkaart met een tekening gesigneerd B. Tijhuis, Dachau 10 V 1945, ‘Een der lijkenkamers in ’t crematorium van het K.L. Dachau’. Niet verzonden
-Prentbriefkaart met een tekening gesigneerd B. Tijhuis, Dachau 10 V 1945, ‘Enkele der velen… vóór ’t Crematorium K.L. Dachau’. Naar een foto. Niet verzonden
-menukaart met een ingekleurde pentekening met een Nederlandse en een Amerikaanse vlag en twee beschonken putti’s naast flessen. het menu omvat ondermeer ‘Hors d’oeuvre Dachau’ en ‘Macaroni au Mussolini mort’. Op keerzijde acht handtekeningen van ‘Hans Gerritsen’ en medegevangenen Datering: mei 1945 (opgave voorzijde in handschrift Gerritsen)
-‘Report concerning the inqueest of Dr. Willem Beck and Dr. Cornelis Adriaan Honig’ ondertekend door W. Boellaard en H. Gerritsen, datering onbekend. (afschrift)
-namenlijst ‘Members of the Guard Military Police’, ondertekend door H. Gerritsen (doorslag met in potlood toevoegingen)
Correspondentie
-brief van D. van Aalst, districtshoofd 1V-8, de reserve kapitein van het Militair Gezag, Bureau voor evacueerings- en repatrieeringszaken aan ‘Heeren geisoleerden’, dd. 20 mei 1945, met enveloppe, niet per post verzonden (over een isolement in verband met de volksgezondheid)
-brief van C. Ooms van de ‘lieve kranige Hollandsche jongens’, Nijmegen 23 mei 1945
-briefje van de zesde klas van het meisjes-gymnasium van Nijmegen waarin de gerepatrieerden een hartelijk welkom en een goede thuiskomst worden gewenst. Gedateerd Nijmegen 28 mei 1945
-brief van Johnny Hopper (eigenlijke naam Kenneth Araigh) aan Hans Teengs Gerritsen, Hunstanton, 31 juli 1945, met enveloppe, per post verzonden
Foto’s
1. foto van het monument in voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof, ‘The memorial of de deportation’. Opname na mei 1964. Geen bijzondere kentekens.
2-23. serie van 22 foto’s van voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof, datering onbekend, commentaar op keerzijde als weergegeven.
Staand:
2. man bij wachtpost 'Weg naar Steunbruch'
3. vlaggemast 'Blik omhoog vanaf monument'
4. galg 'De galg'
5. mannen voor een kerk 'Kerk Natzweiler'
6. steengroeve met omgevallen kiepwagon 'Ingang tunnel'
7. wachttoren
8. grafsteen 'Detail monument bij crematorium'
9. rij barakken tegen lege voorgrond 'De Rivierblock 5'
10. kruis 'Monument met kruis'
11. drie mannen en een kind 'Ingang gaskamer'
Liggend:
12. weg langs barak 'Boerderij Struthof'
13. barak ‘Halle 10’
14. rij barakken 'Hallen Junkers'
15. steengroeve met afdak 'Compressor'
16. rijen barakken 'Overzicht kamp
17. kiepwagons in steengroeve ''Steinbruch mit lorries'
18. talud 'Kiesgrubbe'
19. weg met auto 'Strassenbahnkurve'
20. vijver bij villa 'Het bad van Zenas'
21. twee mannen bij auto 'Strassenboa Kurve'
22. vrachtwagen bij steengroeve 'Werkstatte en Steinbrecker'
23. vallei achter prikkeldraad 'Elektr.draad Natzweiler diep beneden'
24. pasfoto van J. Vriese. Opname 1940-1945. Op keerzijde: ‘J. Vriese doodgeschoten mei ’45 Hans’
25. portretfoto van H. Teengs Gerritsen, datering onbekend. Opname vermoedelijk jaren 1960
(12x10)
26. foto van de Guard Military Police, poserend voor een prikkeldraadversperring. Opname april 1945. Op keerzijde in het -handschrift van H. Gerritsen: ‘Na de bevrijding van Dachau hier sta ik als Captain van de zelfopgerichte kamppolitie – april 1945. Dachau’ (9x14) (slechte reproductie)
27-29. drie bladen met foto’s gemaakt vlak na de bevrijding van Dachau, incompleet. Vel 1: twee van Hans Teengs Gerritsen poserend op een Harley Davidson, 2 van de hoofdingang, 3x van ‘mijn ‘kamppolitie’, en 3x van de busreis terug naar Nederland ‘Onderweg met mijn bus van Dachau naar Nederland’ (bijschriften van H. Gerritsen).
-Ingelijste portrettekening van Hans Teengs Gerritsen zittend met een bijl voor zich,
gesigneerd C.J. Broers, 15/10/’43 en ‘P.D.A. Amersfoort’ (20,5x19). Op keerzijde in handschrift Gerritsen: 'in concentratiekamp Amsersfoort september-october 1943 moeder schreef achterop deze tekening 'fans' [?]
-mouwepaulet, okergeel met drie koperen sterren, vermoedelijk van het Amerikaanse leger
-houten vork en lepel met opschrift 'Oranjehotel' (op lepel) 1940-1956 (op vork)
-sigarettenhouder, metaal met houten mondstuk
-verzilverd metalen sigarettenkoker met de initialen 'JG'en aan binnenzijde '1 - 7 - '38 7217 Rbeul' in stevig papieren bewaarzakje met opschrift '5575 Gerritsen Johann'
Documenten
-Biljet van 'Eine Mark - Allierte Militärbehörde', in 1944 in Duitsland in omloop gebracht
-Enveloppe met het briefhoofd van A. Seyss-Inquart met daarin een prentbriefkaart met foto van een crematoriumoven uit voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof, gericht aan Yvo van Voorst van Beest, ondertekend door Pim (Boellaard?) en Oscar (Mohr?) en een visitekaartje van W.A.H.C. Boellaard waarop handgeschreven de tekst: ‘Uit de boedel Ivo, om te behouden. Hart. Groeten, Pim’
-Prentbriefkaart met een overzichtsfoto van voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof
-Enveloppe met opschrift ‘Struthof 12 vues du camp’ met twaalf prentbriefkaarten met afbeeldingen van voormalig concentratiekamp: terugkerende gevangenen, overzicht, steengroeve, ingangspoort, prikkeldraad, galg, verbrandingsoven, waakhond, wegaanleg, urnen, sectietafel, overzicht, bouw van het kamp
-Prentbriefkaart met een tekening gesigneerd B. Tijhuis, Dachau 10 V 1945, ‘Een der lijkenkamers in ’t crematorium van het K.L. Dachau’. Niet verzonden
-Prentbriefkaart met een tekening gesigneerd B. Tijhuis, Dachau 10 V 1945, ‘Enkele der velen… vóór ’t Crematorium K.L. Dachau’. Naar een foto. Niet verzonden
-menukaart met een ingekleurde pentekening met een Nederlandse en een Amerikaanse vlag en twee beschonken putti’s naast flessen. het menu omvat ondermeer ‘Hors d’oeuvre Dachau’ en ‘Macaroni au Mussolini mort’. Op keerzijde acht handtekeningen van ‘Hans Gerritsen’ en medegevangenen Datering: mei 1945 (opgave voorzijde in handschrift Gerritsen)
-‘Report concerning the inqueest of Dr. Willem Beck and Dr. Cornelis Adriaan Honig’ ondertekend door W. Boellaard en H. Gerritsen, datering onbekend. (afschrift)
-namenlijst ‘Members of the Guard Military Police’, ondertekend door H. Gerritsen (doorslag met in potlood toevoegingen)
Correspondentie
-brief van D. van Aalst, districtshoofd 1V-8, de reserve kapitein van het Militair Gezag, Bureau voor evacueerings- en repatrieeringszaken aan ‘Heeren geisoleerden’, dd. 20 mei 1945, met enveloppe, niet per post verzonden (over een isolement in verband met de volksgezondheid)
-brief van C. Ooms van de ‘lieve kranige Hollandsche jongens’, Nijmegen 23 mei 1945
-briefje van de zesde klas van het meisjes-gymnasium van Nijmegen waarin de gerepatrieerden een hartelijk welkom en een goede thuiskomst worden gewenst. Gedateerd Nijmegen 28 mei 1945
-brief van Johnny Hopper (eigenlijke naam Kenneth Araigh) aan Hans Teengs Gerritsen, Hunstanton, 31 juli 1945, met enveloppe, per post verzonden
Foto’s
1. foto van het monument in voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof, ‘The memorial of de deportation’. Opname na mei 1964. Geen bijzondere kentekens.
2-23. serie van 22 foto’s van voormalig concentratiekamp Natzweiler-Struthof, datering onbekend, commentaar op keerzijde als weergegeven.
Staand:
2. man bij wachtpost 'Weg naar Steunbruch'
3. vlaggemast 'Blik omhoog vanaf monument'
4. galg 'De galg'
5. mannen voor een kerk 'Kerk Natzweiler'
6. steengroeve met omgevallen kiepwagon 'Ingang tunnel'
7. wachttoren
8. grafsteen 'Detail monument bij crematorium'
9. rij barakken tegen lege voorgrond 'De Rivierblock 5'
10. kruis 'Monument met kruis'
11. drie mannen en een kind 'Ingang gaskamer'
Liggend:
12. weg langs barak 'Boerderij Struthof'
13. barak ‘Halle 10’
14. rij barakken 'Hallen Junkers'
15. steengroeve met afdak 'Compressor'
16. rijen barakken 'Overzicht kamp
17. kiepwagons in steengroeve ''Steinbruch mit lorries'
18. talud 'Kiesgrubbe'
19. weg met auto 'Strassenbahnkurve'
20. vijver bij villa 'Het bad van Zenas'
21. twee mannen bij auto 'Strassenboa Kurve'
22. vrachtwagen bij steengroeve 'Werkstatte en Steinbrecker'
23. vallei achter prikkeldraad 'Elektr.draad Natzweiler diep beneden'
24. pasfoto van J. Vriese. Opname 1940-1945. Op keerzijde: ‘J. Vriese doodgeschoten mei ’45 Hans’
25. portretfoto van H. Teengs Gerritsen, datering onbekend. Opname vermoedelijk jaren 1960
(12x10)
26. foto van de Guard Military Police, poserend voor een prikkeldraadversperring. Opname april 1945. Op keerzijde in het -handschrift van H. Gerritsen: ‘Na de bevrijding van Dachau hier sta ik als Captain van de zelfopgerichte kamppolitie – april 1945. Dachau’ (9x14) (slechte reproductie)
27-29. drie bladen met foto’s gemaakt vlak na de bevrijding van Dachau, incompleet. Vel 1: twee van Hans Teengs Gerritsen poserend op een Harley Davidson, 2 van de hoofdingang, 3x van ‘mijn ‘kamppolitie’, en 3x van de busreis terug naar Nederland ‘Onderweg met mijn bus van Dachau naar Nederland’ (bijschriften van H. Gerritsen).