Resultaten

FONTIJN, M.H.; VERZET, ARTSEN; SCHAARSTE; INDUSTRIE; BEDRIJF, WERKSPOOR; AMSTERDAM

Objectnr. 13243

Archief M.H. Fontijn en J.G. Meurs. De heer M.H. Fontijn. De heer of mevrouw J.G. Meurs. Verzetsdeelnemers.

M.H. Fontijn, technisch medewerker bij Werkspoor in Amsterdam, spande zich in samenwerking met de bedrijfsarts J.G. Meurs, in voor de voedselvoorziening ten behoeve van noodlijdenden tijdens de Hongerwinter. Onder meer werden vanuit Westfriesland aardappelen naar Amsterdam gehaald. Er werd gebruik gemaakt van medische verklaringen van diverse artsen om het voedsel van diverse leveranciers te verkrijgen.

HEIJDEN, A. VAN DER; STAKING, APRIL-MEISTAKING; BEDRIJF, WERKSPOOR; AMSTERDAM

Objectnr. 1890

Archief van A. van der Heijden. De heer of mevrouw A. van der Heijden. Verzetsdeelnemer.

Eind april 1943 braken overal in Nederland proteststakingen uit, spontaan en volkomen onverwachts. De aanleiding tot die stakingen was een oproep van de bezetter op 29 april. De voormalige Nederlandse militairen moesten alsnog in krijgsgevangenschap naar Duitsland. Ze zouden daar moeten werken in de arbeidsinzet.
Deze April-meistakingen duurden plaatselijk voort tot 5-6 mei 1943. Ze werden met grof geweld onderdrukt; het eerst in Hengelo, waar de stakingen waren begonnen.

Het archief omvat een briefje van Werkspoor NV aan medewerkers en spoort hen aan het werk te hervatten.

HEIDEMANN, F.; BEDRIJF, WERKSPOOR; TEWERKSTELLING

Objectnr. 2390

Archief van F. Heidemann. De heer of mevrouw F. Heidemann. Tewerkstelling.

De firma Werkspoor gold als een belangrijk bedrijf voor de oorlogsinspanning en dus waren haar werknemers gevrijwaard van de Arbeidsinzet. Deze status moesten de werknemers met een Sonderausweis bewijzen. Hier gaat het om een tijdelijke verklaring, omdat het 'Sonderausweis' verlengd moest worden.

Het archief bevat uitsluitend een verklaring dat F. Heidemann in ploegendienst bij Werkspoor NV in dienst is, gedateerd 20 september 1943.

WINTER, J.W. DE; WINTER, A.F.L. DE; WINTER, T. DE; HEIDENHEIM, W.; SCHAARSTE; STRIJDMACHT, KNIL; BEDRIJF, WERKSPOOR; EGODOCUMENTEN; JODENVERVOLGING; LUCHTBESCHERMING; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; AMSTELVEEN; AMSTERDAM; AUSTRALIË

Objectnr. 17045

Archief van Johannes Willem ('Willem', ook wel 'Wolf') de Winter, geboren 16 maart 1903. Gehuwd met A.F.L. ('Alice') de Winter-Ferguson. Vier kinderen.

Willem de Winter woont tijdens de bezetting in Amstelveen en is ingenieur bij de Amsterdamse firma Werkspoor. Als medewerker van deze strategische machinefabriek is hij lid van de Luchtbeschermingsdienst. De ontwikkelingen rond de bezetting hebben blijkbaar zijn brede belangstelling, want hij heeft brochures van de Nederlandse Unie en de NSB, Duitse propaganda, maar ook illegale kranten in huis. Zoon Theo maakt deel uit van de ‘Timor Guerilla’s’ in Australië. Alice de Winter neemt van Joodse kennissen een bontmantel in bewaring die door de Zentralstelle für jüdische Auswanderung wordt geclaimd. Haar broer wordt in het concentratiekamp Vught vastgehouden.

Het archief behelst correspondentie die een beeld van de oorlogsomstandigheden geeft, kranten en andere publicaties, bonnen, kasboeken, lijsten, kindertekeningen van Theo de Winter met Duitse en Britse soldaten.

BRUENS, J.; VERZETSGROEP, LO/LKP; BS; VOEDSELVOORZIENING; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; BEDRIJF, WERKSPOOR; AMSTERDAM; BERNHARD

Objectnr. 17101

Archief van Johan ('Jo') Bruens (Amsterdam, 1 februari 1915 – Abbekerk, 17 april 1989). Verzetsdeelnemer. Gehuwd met Willy van der Made (, geboren Amsterdam 25 mei 1915. (afgebeeld zijn 1. J. Bruëns en 2. J. Bottema)

Johan Bruens, woonachtig in Amsterdam-Noord, was bankwerker bij de firma Werkspoor in deze stad. Voor de oorlog was hij actief voor de SDAP en voor het socialistische dagblad ‘Het Vrije Volk’. Tijdens de mobilisatie werd hij door de geheime dienst gescreend, omdat hij als aanhanger van het ‘gebroken geweertje’ principieel tegen geweld was. Daarna diende hij bij Kornwerderzand. Tijdens de bezetting, in de periode 1941-'45, was Bruens actief in het verzet dat ontstond bij collega’s van Werkspoor en later voor KP Noord. Deze verzetsgroep, opgericht op 24 september 1944, wilde onder meer voorkomen dat de bezetter fabrieken en installaties verwoeste. Bruens moest het ‘Sprengcommando’ bij Werkspoor opvangen, maar dit bedrijf bleek geen doelwit te zijn. Half oktober 1944 ontving de KP Noord een wapenleverantie. Bekend is dat bij Bruens thuis wapens in de wieg werden verstopt. Man en vrouw werkten in het verzet nauw samen.
De eerste commandant van dit district, Jan Veenendaal, werd in november 1944 gearresteerd en in begin januari 1945 gefusilleerd. Het afvoeren van kapitaalgoederen naar Duitsland werd met sabotage tegengegaan. Ook werden fabrieken gekraakt, waaronder een sigarettenfabriek. In maart 1945 telde de KP Noord 460 manschappen en had een ‘pioniersafdeling’ (genie), inlichtingendienst, geneeskundige afdeling en intendance, waar J. Bruens werkzaam was. Ook gaf hij les in EHBO. Het aanvalsplan was vooral gericht op de bescherming van de electriciteitcentrale en de Willemssluizen, beide in Amsterdam. De capitulatie voorkwam de uitvoering van dit plan. De lijfspreuk van KP Noord was: ‘Wij willen wat doen’. In 1945 werd Bruens tot luitenant benoemd. In 1946 volgde zijn verlof. Hij kreeg geen bijzonder pensioen, omdat hij daarvoor 'te weinig kwetsbaar' bleek. Wel ontving hij het Herinneringskruis en het Verzetsherdenkingskruis. In januari 1946 bood KP Noord prins Bernhard een fotoalbum aan, met een serie reconstructie-opnamen van de activiteiten. Na de oorlog had J. Bruens samen met een broer een electro-technisch en werktuigkundig bureau. Daarnaast was hij actief in de politieke cabaretgroep De Valreep.

Dit archief omvat in Ordner 1 administratieve gegevens van de verzetsgroep, foto’s gemaakt voor een foto-album en waarbij activiteiten in scene werden gezet en enkele verslagen van de activiteiten van deze verzetsgroep. Ordner 2 bevat in hoofdzaak financiële documenten van KP Noord en Ordner 3 documenten rond de intendance van de BS in Amsterdam. Er zitten ook dossiers van aanvragen voor een Verzetsherdenkingskruis in.

KLIFFEN, J.J.; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; BEDRIJF, WERKSPOOR; NSB; BS; BEVRIJDING; AMSTERDAM

Objectnr. 17364

Archief van Johannes Jacobus Kliffen (Amsterdam, geboren 18 mei 1909 – Amsterdam, overleden 3 november 1968). Gehuwd, kind of kinderen. BS.

J.J. Kliffen was tijdens de bezetting werkzaam bij het Amsterdamse bedrijf Werkspoor en daarnaast actief in het verzet Vanaf januari 1945 werd hij een zogeheten 'dagelijks medewerker' van de BS, net voor de bevrijding intendant van een sectie en tenslotte administrateur van een van de compganieën. Kliffen kreeg het Verzetsherdenkingskruis toegekend.

Het archief bevat voornamelijk documenten rond de BS.

WERFF, W. VAN DER; WERFF-SCHUMAN, M.M. VAN DER; MOBILISATIE; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; JODENVERVOLGING; ONDERDUIK; VERZETSGROEP, LO/LKP; BEDRIJF, WERKSPOOR; NEDERLANDS-INDIË; HAARLEM

Objectnr. 18168

Herdenkingsplaquette van de Landelijke Organistatie voor Hulp aan Onderduikers (LO), uitgereikt aan Willem van der Werff (Leeuwarden, 29 maart 1904 - Driebergen-Rijsenburg, 1985) en/of Maria Martha van der Werff-Schuman (Koudekerken, 29 november 1901 - Driebergen, 16 juni 1993). Verzetsdeelnemers.

-Metalen rechthoekige plaquette met reliëfafbeelding van een mannen- en een vrouwenhoofd, opziend naar het licht der vrijheid. Daaronder de tekst: 'Aangeboden door LO Aan hare medewerkers, en vervolgens: ‘Uit duisternis opziend naar het licht der vrijheid vervuldet gij uw zware taak’. De plaquette zit bevestigd op een donkerhouten plankje.

Het echtpaar Willem van der Werff en Maria Martha (Marie) van der Werff-Schuman was tussen 1927 en 1939 woonachtig geweest in Indonesië, waar Willem in dienst van de Amsterdamse Handels Maatschappij op palmolieplantages werkte. Vanwege de gezondheid van zijn vrouw en de scholing van hun kinderen (twee zonen) keerden ze in 1939 terug naar Nederland. Vanuit Indonesië had Willem gesolliciteerd bij het bedrijf Werkspoor, waar hij op basis van zijn achtergrond als werktuigbouwkundige een baan kreeg en waarvoor hij zich met zijn gezin vestigde in Haarlem. In augustus 1939 werd Willem gemobiliseerd en als mitrailleurschutter (van het type ‘Schwarzloze’) gelegerd bij de stelling Kornwerderzand nabij de afsluitdijk. Eind 1939 werd hij om onbekende reden (vermoedelijk vanwege zijn leeftijd of gezin) met verlof gestuurd en gedemobiliseerd. Tijdens de bezettingsjaren zijn zowel Willem als Marie verzetsactief geweest. Onbekend is hoe deze activiteiten tot stand zijn gekomen, maar mogelijk via contacten in het leger of de (gereformeerde) kerk. Willem en Marie boden in hun woning in de Van Riebeecklaan 32 onderdak aan Joodse onderduikers. Dit waren altijd vrouwen, en nooit meer dan twee tegelijk. De onderduikers verbleven in een ruimte onder het huis waar ze op een bank sliepen. ‘s Nachts was Willem vaak weg, maar onbekend is waarom. Bij de deur hadden ze een gordijntje hangen dat gebruikt werd als waarschuwingssysteem voor Willem. Als het gordijntje dicht was dan mocht hij niet thuiskomen omdat er dan gevaar dreigde. Als het open was dan was de kust veilig. In 1944 werd de woning van het gezin gevorderd door de bezetter. Willem, Marie en hun kinderen betrokken toen tot na de bevrijding een woning in de Eenhoornstraat in Haarlem-Noord.