Details
Reproductie
Objectnummer17101
BeschrijvingArchief van Johan ('Jo') Bruens (Amsterdam, 1 februari 1915 – Abbekerk, 17 april 1989). Verzetsdeelnemer. Gehuwd met Willy van der Made (, geboren Amsterdam 25 mei 1915. (afgebeeld zijn 1. J. Bruëns en 2. J. Bottema)
Johan Bruens, woonachtig in Amsterdam-Noord, was bankwerker bij de firma Werkspoor in deze stad. Voor de oorlog was hij actief voor de SDAP en voor het socialistische dagblad ‘Het Vrije Volk’. Tijdens de mobilisatie werd hij door de geheime dienst gescreend, omdat hij als aanhanger van het ‘gebroken geweertje’ principieel tegen geweld was. Daarna diende hij bij Kornwerderzand. Tijdens de bezetting, in de periode 1941-'45, was Bruens actief in het verzet dat ontstond bij collega’s van Werkspoor en later voor KP Noord. Deze verzetsgroep, opgericht op 24 september 1944, wilde onder meer voorkomen dat de bezetter fabrieken en installaties verwoeste. Bruens moest het ‘Sprengcommando’ bij Werkspoor opvangen, maar dit bedrijf bleek geen doelwit te zijn. Half oktober 1944 ontving de KP Noord een wapenleverantie. Bekend is dat bij Bruens thuis wapens in de wieg werden verstopt. Man en vrouw werkten in het verzet nauw samen.
De eerste commandant van dit district, Jan Veenendaal, werd in november 1944 gearresteerd en in begin januari 1945 gefusilleerd. Het afvoeren van kapitaalgoederen naar Duitsland werd met sabotage tegengegaan. Ook werden fabrieken gekraakt, waaronder een sigarettenfabriek. In maart 1945 telde de KP Noord 460 manschappen en had een ‘pioniersafdeling’ (genie), inlichtingendienst, geneeskundige afdeling en intendance, waar J. Bruens werkzaam was. Ook gaf hij les in EHBO. Het aanvalsplan was vooral gericht op de bescherming van de electriciteitcentrale en de Willemssluizen, beide in Amsterdam. De capitulatie voorkwam de uitvoering van dit plan. De lijfspreuk van KP Noord was: ‘Wij willen wat doen’. In 1945 werd Bruens tot luitenant benoemd. In 1946 volgde zijn verlof. Hij kreeg geen bijzonder pensioen, omdat hij daarvoor 'te weinig kwetsbaar' bleek. Wel ontving hij het Herinneringskruis en het Verzetsherdenkingskruis. In januari 1946 bood KP Noord prins Bernhard een fotoalbum aan, met een serie reconstructie-opnamen van de activiteiten. Na de oorlog had J. Bruens samen met een broer een electro-technisch en werktuigkundig bureau. Daarnaast was hij actief in de politieke cabaretgroep De Valreep.
Dit archief omvat in Ordner 1 administratieve gegevens van de verzetsgroep, foto’s gemaakt voor een foto-album en waarbij activiteiten in scene werden gezet en enkele verslagen van de activiteiten van deze verzetsgroep. Ordner 2 bevat in hoofdzaak financiële documenten van KP Noord en Ordner 3 documenten rond de intendance van de BS in Amsterdam. Er zitten ook dossiers van aanvragen voor een Verzetsherdenkingskruis in.
Johan Bruens, woonachtig in Amsterdam-Noord, was bankwerker bij de firma Werkspoor in deze stad. Voor de oorlog was hij actief voor de SDAP en voor het socialistische dagblad ‘Het Vrije Volk’. Tijdens de mobilisatie werd hij door de geheime dienst gescreend, omdat hij als aanhanger van het ‘gebroken geweertje’ principieel tegen geweld was. Daarna diende hij bij Kornwerderzand. Tijdens de bezetting, in de periode 1941-'45, was Bruens actief in het verzet dat ontstond bij collega’s van Werkspoor en later voor KP Noord. Deze verzetsgroep, opgericht op 24 september 1944, wilde onder meer voorkomen dat de bezetter fabrieken en installaties verwoeste. Bruens moest het ‘Sprengcommando’ bij Werkspoor opvangen, maar dit bedrijf bleek geen doelwit te zijn. Half oktober 1944 ontving de KP Noord een wapenleverantie. Bekend is dat bij Bruens thuis wapens in de wieg werden verstopt. Man en vrouw werkten in het verzet nauw samen.
De eerste commandant van dit district, Jan Veenendaal, werd in november 1944 gearresteerd en in begin januari 1945 gefusilleerd. Het afvoeren van kapitaalgoederen naar Duitsland werd met sabotage tegengegaan. Ook werden fabrieken gekraakt, waaronder een sigarettenfabriek. In maart 1945 telde de KP Noord 460 manschappen en had een ‘pioniersafdeling’ (genie), inlichtingendienst, geneeskundige afdeling en intendance, waar J. Bruens werkzaam was. Ook gaf hij les in EHBO. Het aanvalsplan was vooral gericht op de bescherming van de electriciteitcentrale en de Willemssluizen, beide in Amsterdam. De capitulatie voorkwam de uitvoering van dit plan. De lijfspreuk van KP Noord was: ‘Wij willen wat doen’. In 1945 werd Bruens tot luitenant benoemd. In 1946 volgde zijn verlof. Hij kreeg geen bijzonder pensioen, omdat hij daarvoor 'te weinig kwetsbaar' bleek. Wel ontving hij het Herinneringskruis en het Verzetsherdenkingskruis. In januari 1946 bood KP Noord prins Bernhard een fotoalbum aan, met een serie reconstructie-opnamen van de activiteiten. Na de oorlog had J. Bruens samen met een broer een electro-technisch en werktuigkundig bureau. Daarnaast was hij actief in de politieke cabaretgroep De Valreep.
Dit archief omvat in Ordner 1 administratieve gegevens van de verzetsgroep, foto’s gemaakt voor een foto-album en waarbij activiteiten in scene werden gezet en enkele verslagen van de activiteiten van deze verzetsgroep. Ordner 2 bevat in hoofdzaak financiële documenten van KP Noord en Ordner 3 documenten rond de intendance van de BS in Amsterdam. Er zitten ook dossiers van aanvragen voor een Verzetsherdenkingskruis in.
TrefwoordBRUENS, J.; VERZETSGROEP, LO/LKP; BS; VOEDSELVOORZIENING; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; BEDRIJF, WERKSPOOR; AMSTERDAM; BERNHARD
ObjectcategorieCollectie Bruens
InventarisOrdner 1
Documenten
-namenlijst, ‘opgave van actieve werkers KP-noord’ [1945], waaronder J. Bruens
-namenlijst ‘KP Noord’, ongedateerd, waaronder J. Bruens
-namenlijst, geen titel, ongedateerd. 4 pp.
-namenlijst ‘personeelslijst’, met financieel administratie, 2 pp.
-namenlijst ‘Lijst van manschappen (…) met ketelpakken en helmen, ongedateerd. 1 p.
-opdrachtbevestiging voor bestelde foto’s van de BS aan J. Bruens en anderen, 25 mei 1945. De foto’s zijn bestemd voor een fotoalbum over de KP in Amsterdam september 1944 – mei 1945, 6 oktober 1945
-factuur van drukkerij Kampert en Helm voor genoemd fotoalbum
-notitie in potlood over het aanbieden van genoemd fotoalbum, aan prins Bernhard, met historisch overzicht, gesigneerd J. Aernoudse, 15 augustus 1945. 6 pp.
-J. Aernoudse, ‘Algemeen overzicht over de werkzaamheden der K.P. Noord’ (concept), 31 augustus 1945
-J. Aernoudse, ‘Algemeen overzicht over de werkzaamheden der K.P. Noord’ (getypt), 31 augustus 1945
-‘Verslag, opblazen bok bij scheepsbouw’, februari 1945, 2 pp.
-‘Omschrijving van de werkzaamheden in het district Noord, 21 januari 1946, 1 p.
-J. Bruens, ‘Algemeen overzicht van de werkzaamheden in het district Noord, 26 januari 1946’, 5 p.
-J. Bruens, Uitnodiging voor een reünie, begeleidende schrijvens, 1946
-Anonieme notitie ‘Op voorstel van Ali’, ongedateerd
-Adressenlijsten, ongedateerd, 2 stuks
-J. Bruens, Verslag van een bezoek aan prins Bernhard, ‘Waarde K.P.-vriend’, [januari 1946], 2 pp.
-Brieven met reacties van leden van KP Noord op bovengenoemd verslag, 1946
-Naoorlogse correspondentie tussen J. Bruëns, andere leden van KP Noord en derden betreffende verschillende reünies -(KP Noord, vrienden van Kornwerderzand)
-Vragenformulieren, gericht van J. Bruens, naar aanleiding van aanvragen van een verzetskruis voor G.H. Brands, [voorletters] Butselaar, J.F. Haverkamp, H.J. Kermis, B. Kingma, E. Korff, W. van der Laan, A. Dekker-Lefèvre, de familie Marijt, J.T. van Meurs, F. Prins, A. Roukens, R. Nagel, H.A. Truin, J.C. Veuger, J.L.C. de Vries en H.L. Vroom
‘Algemeen overzicht’, toelichting bij het genoemde album, activiteiten KP Amsterdam door D. Jacob, 31 augustus 1945, gestencild. 3 pp.
Foto’s
Reeks van tachtig opnamen voor het foto-album in januari 1946, geschonken aan prins Bernhard. Afgedrukt op twee papiersoorten, wit zonder marge, vergeeld met marge, rangnummers en beschrijvende teksten in potlood op keerzijde, alle ongeveer 10x15 cm. Verpakt in een kartonnen doos met opschrift ‘Kodak 100 PC’
001a-c groep van tien mannen op een telefoonpost. 3 ex.
002a-b twee mannen, waarvan een typend. 2 ex.
003 drie mannen rond een typemachine
004 Als 001 een man en twee vrouwen
005a-c vijf mannen en een vrouw rond een werktafel. 3 ex.
006 drie mannen, staand bij een wandkaart van Amsterdam-Noord
007 exterieur van een fabriek, de ‘Holl. Draad- en Kabelfabriek. Tekst keerzijde: ‘ons kantoor voor de arrestatie van Huib’
008 interieur van deze fabriek met twee mannen. Tekst keerzijde: ‘Het demonteren v/d stens, om ze in een fietstas te kunnen pakken’
009 drie mannen maken zittend wapens schoon in een fabrieksruimte. Tekst keerzijde ‘Februari ‘45’
010 man met een wapens aan een werktafel in een fabrieksruimte. Tekst keerzijde: ‘Febr. 45. De meester van de bren’
011 drie mannen hanteren wapens in een fabrieksruimte. Tekst keerzijde: ‘Febr. ‘’45. Een gedeelte v/h schoonmaken ontvetten, afvegen en invetten, monteren’
012 als 011. Tekst keerzijde: ‘inpakken in de fietstas’
013 als 011. Rechtop houden van de zak met wapens. Tekst keerzijde: ‘het verpakken van geweren enz.’
014a-c een man buiten geeft aan een man in een gat in een muur een zak met wapens aan. Tekst keerzijde: ‘Doorgeven door gat in hal’. 3 ex.
015 een man buiten geeft door een gat in een muur een zak met wapens aan een tweede man, die zich binnen bevindt. Tekst keerzijde: ‘Het doorgeven van de andere kant gezien’
016 drie mannen aan een waterkant buigen zich over zakken met wapens. Tekst keerzijde: ‘Het verdelen van de pakken’
017 zeven mannen in een kamer, gehurkt rond een automatisch geweer
018 een man richt een geweer. Achter hem een tweede man voor een stapel hooi
019a-b idem, andere man, alleen, een geweer richtend. Tekst keerzijde: ‘De instructeur Jacob in actie’ 2 ex.
020 als 019, andere man, met tweede man . Tekst keerzijde: ‘Schieten bij de Bude Langeveld. De zoon in actie’
021 een man hanteert in een binnenruimte een bazooka, drie mannen zien toe. Tekst keerzijde: ‘Granaatwerper. Instructie bij Tonnou’
022 twee mannen hanteren een juten zak, waarschijnlijk met wapens, in een fabrieksruimte
023 twee mannen bekijken een schietschijf, die meerdere keren geraakt is. Tekst keerzijde: ‘Hoe de schijf er uitzag, aan de voorkant’
024 een man wijst naar een kogelgat in een gehavende houten deur. Tekst keerzijde: ‘en hoe de deur er uitzag, a/d achterkant v/d schietschijf’
025a-c gekapseisde havenkraan, Tekst keerzijde: ‘sept 1944 vernielingen bij de Ned. Scheepsbouw Mij door de Duitsers’. 3 ex.
026a-b vijf mannen op een metalen buitentrap. Tekst keerzijde: 4 Jan ’45. Naar het dak v/d cabine: Is er wat?’ 2 ex.
027vier manen leggen springladingen aan. Tekst keerzijde: ‘4 jan ’45 de twee ladingen worden met behulp van het slagkoord bevestigd’
028a-b een man klimt op over een schutting, een tweede kijkt toe. Tekst keerzijde: ‘jan ’45 De British’ 2 ex.
029a-b een man klimt uit een opening tussen dakpannen. Tekst keerzijde: ‘jan. ’45. Het openmaken van de springstoffenopslag’ 2 ex.
030a-b een hand reikt door een opening in een dak. Tekst keerzijde: ‘jan. ’45. Het halen van springstoffen uit de opslag 2 ex.
031a-b een man reikt door een luik in een plafond. Tekst keerzijde: ‘munitieopslag’ 2 ex.
032 gewapende mannen op een ponton op het IJ. Tekst keerzijde: ‘De wacht aan het IJ, als bescherming tegen die Wacht am Rhein’
033 gewapende mannen op een ponton op het IJ, een bootje legt aan. Tekst keerzijde: ‘4 Jan ’45. Zijn er toch wachten op de bok?’
034 een boot bij een havenkraan. Tekst keerzijde: ‘4 jan. ’45. Opname van de bok tijdens het aanbrengen van de lading’
035 vier personen in een zaal met brie bedden, waarvan twee in bed. Tekst keerzijde: ‘Het ziekenzaaltje’
036 twee mannen rond een brancard. Tekst keerzijde: ‘De zieken geneeskundige afdeling. Het maken van brancards’
037 EHBO-tas. Tekst keerzijde: ‘De uitrusting voor een ziekenverpleger’
038 drie mannen, waarvan een met een mitella. Tekst keerzijde: ‘armverband leggen. Vaak vergeten maar toch noodzakelijk’
039 drie mannen, waarvan een in uniform, die een voet verzorgt. Tekst keerzijde: ‘Op het ziekenrapport’
040 vijf mannen op en om een paard en wagen, een lading dozen lossend. Tekst keerzijde: ‘Vervoer van dozen scheepsbeschuit’
041 twee mannenhanden rond een notitieboek. Een adres wordt genoteerd. Tekst keerzijde: ‘De mobilisatie. Uitschrijven van de mobilisatiebevelen’
042 een vrouw in een trapgat met een dienblad vol kopjes thee. Tekst keerzijde: ‘Mevr. Tounou zorgt voor het natje’
043 drie mannen met een kop thee bij een schouw
044 een vrouw met een fiets aan de hand zwaait
045a-c de fiets van de vrouw boven wordt in een bootje gehesen. Op de achtergrond het IJ en het Centraal Station. 3 ex.
046 een man bedient een zender, op een tafel bij een raam. Deze bestaat vier onderdelen.
047 twee mannen op een dek, bezig met twee koorden. Tekst keerzijde: ‘de tijdpotloden worden aangelegd’
048 twee mannen op een dek, bezig met twee koorden. Tekst keerzijde: ‘4 jan. ’45 de tijdpotloden komen eraan te pas’
049 twee mannen maken de tijdpotloden met plakband vast. Tekst keerzijde: ‘4 jan 45. Hoe we de potloden aan het slagkoord bevestigen’
050 twee handen bij een koord. Tekst keerzijde: ’Het grote moment! het platknijpen van de einden der tijdpotloden’
051 tijdpotlood. Tekst keerzijde: ‘Wachtend op de explosie’
052 jutezak met benodigdheden. Tekst keerzijde: 4 jan ’45 de ingrediënten nodig voor het springen (warmwaterflessen in de tast om de plastic kneedbaar te houden).’
053 een man repareert de band van een fiets, twee kijken toe. Tekst keerzijde: ‘De fietsenmaker ‘Cor’ die zorgde, dat je altijd fietsen kon’
054 drie mannen gezien vanuit een rond gat. Tekst keerzijde: ‘radioput’
055 drie mannen gezien vanuit een rond gat. Tekst keerzijde: ‘idem’
056 een rij woonhuizen. Tekst keerzijde: ‘schoonmaakadres “14”’
057 zeven personen bij de bioscoop op het Mosplein. Tekst keerzijde: ‘Er is een transport zorg om 7 uur bij de bioscoop te zijn’
058a-b een man in een bergplaats. Tekst keerzijde: ‘Een kijkje in het gat, bij het wegbrengen van een granaatwerper’. 2 ex.
059 grote watertank op een zanderige helling, opschrift: ‘Trink-wasser’. Tekst keerzijde: ‘i.d. drinkwaterreservoir van de bunker aan de waterkering’
060 drie fietsers in een industriegebied. Tekst keerzijde: ‘het vervoer’
061 als 060.
062 als 060, van achterkant gezien
063 en fietser met een grote zak op de bagagedrager. ‘Zak rode kool (helmen) Gerrit met een partij helmen.’
064 mannen in en bij een bootje. ‘de ketting van een andere zijde gezien’
065 bunker. Tekst keerzijde: ‘i.d. april ’45. Inspectie bunker bij de waterkering (bat. en post) verband met het event. opblazen’
066 als 065. Tekst keerzijde: ‘i.d. plaat van luchtafweergeschut, met ingangen voor de verschillende afdelingen’
067 zware metaalconstructie in een zaal met glas-in-lood ramen. Tekst keerzijde: ‘Een neergevallen kraanboom op de N.S.M.’
068 zes mannen die een lading doorgeven. Tekst keerzijde: ’In een hal van de scheepsbouw’
069 twee mannen staan tegenover elkaar, één reikt een pistool aan. Tekst keerzijde: ‘Overgeven van de pijp, voor het karwij’
070 een boot met zes personen vaart af, drie gewapende bewakers op de wal. Tekst keerzijde: ‘4 jan. ? 1945 inschepen voor het laten springen van een bok’
071 vier mannen verplaatsen een ton. Tekst keerzijde: ‘het binnenrollen in de opslag’
072 vijf mannen halen een ton van een paard en wagen Tekst keerzijde: Ídem’
073a-b een paard en wagen met tonnen wordt gelost. Tekst keerzijde: ‘Nov ’44. Het voorlopig opslaan op de T.F. in de cementloods’. 2 ex.
074 een waakhond op een erf. Tekst keerzijde: ‘Hoe de burgers op het schieten reageerden. is mijn band nou lek of is te nou niet lek”
075 groepsportret in uniform
076 groep mannen voor een schoolgebouw. Tekst keerzijde: ‘De opkomst van het S.G.’
077 als 076, meer close-up. Tekst bijschrift: ‘Idem’.
078 als 076, variant. Tekst keerzijde: ‘Idem. Opkomst met ondergedoken motorfiets’
079a-b als 076, variant. Tekst keerzijde: ‘Wegvoeren van een groep verdachten’
080 gewapende groep voor de school. Tekst keerzijde: ‘Aflossing van de wachten’
- 2 pasfoto's onbekende man, zd.
- 3 foto's bij een monument, zd.
- 4 foto's monument Kornwerderzand, zd.
Uitvergrotingen
081 portretfoto van Jan Bottema (Utingeradeel 21 juli 1908 - Wormerveer 17 december 1944), schuilnaam Veenendaal, ongedateerd. Bottema was de eerste commandant van KP Amsterdam-Noord en is geëxecuteerd. (afbeelding 1)
082 foto van het genoemde album en een potplant, ongedateerd
083 foto van drie mannen, zittend rond het genoemde album, met in het midden J. Bruens. Ongedateerd
Ordner 2
Ordner (met een niet-relevant opschrift), volledig gevuld met rekeningen, reçu’s, betaalopdrachten, begeleidende correspondentie (met betrekking tot de bevoorrading, uitrusting, energievoorziening en de eigen voedselvoorziening van KP-Amsterdam en ten dele de BS. Daarnaast een lijst personen, die door de Politieke Opsporingsdienst weden ‘overgenomen’. Periode augustus 1944 – jun i 1945. Vermoedelijk werd deze ordner destijds door de intendant van KP-Noord, J. Bruens, beheerd; het komt uit zijn nalatenschap. Sindsdien is het intact gelaten.
Ordner 3
Ordner (met een niet-relevant opschrift), onder het tabblad ‘Johan Bruens Periode Militair Gezag periode mei 1945 en verder’ volledig gevuld met organisatieschema’s, roosters, verdeelschema’s, financiële zaken en correspondentie, met betrekking tot de activiteiten van de BS, ondermeer verband houdend met de voedselvoorziening van gevangenen. Het merendeel van de stukken is afkomstig van de hoofdintendance van de BS in Amsterdam. Periode juli 1945 –m oktober 1947. Vermoedelijk werd deze ordner destijds door de districtsintendant van BS-Noord, J. Bruens, beheerd; het komt uit zijn nalatenschap. Sindsdien is het intact gelaten.
Map 1 ‘los materiaal’
-stafkaart ‘Holland North’ schaal 1 : 1.200.000
-boekhoudschrift met aantekeningen, a4
-boekhoudschrift met aantekeningen, folio
-adreslijst met codering
-gedicht ‘de lykenvetfabriek’, gestencild
Documenten
-namenlijst, ‘opgave van actieve werkers KP-noord’ [1945], waaronder J. Bruens
-namenlijst ‘KP Noord’, ongedateerd, waaronder J. Bruens
-namenlijst, geen titel, ongedateerd. 4 pp.
-namenlijst ‘personeelslijst’, met financieel administratie, 2 pp.
-namenlijst ‘Lijst van manschappen (…) met ketelpakken en helmen, ongedateerd. 1 p.
-opdrachtbevestiging voor bestelde foto’s van de BS aan J. Bruens en anderen, 25 mei 1945. De foto’s zijn bestemd voor een fotoalbum over de KP in Amsterdam september 1944 – mei 1945, 6 oktober 1945
-factuur van drukkerij Kampert en Helm voor genoemd fotoalbum
-notitie in potlood over het aanbieden van genoemd fotoalbum, aan prins Bernhard, met historisch overzicht, gesigneerd J. Aernoudse, 15 augustus 1945. 6 pp.
-J. Aernoudse, ‘Algemeen overzicht over de werkzaamheden der K.P. Noord’ (concept), 31 augustus 1945
-J. Aernoudse, ‘Algemeen overzicht over de werkzaamheden der K.P. Noord’ (getypt), 31 augustus 1945
-‘Verslag, opblazen bok bij scheepsbouw’, februari 1945, 2 pp.
-‘Omschrijving van de werkzaamheden in het district Noord, 21 januari 1946, 1 p.
-J. Bruens, ‘Algemeen overzicht van de werkzaamheden in het district Noord, 26 januari 1946’, 5 p.
-J. Bruens, Uitnodiging voor een reünie, begeleidende schrijvens, 1946
-Anonieme notitie ‘Op voorstel van Ali’, ongedateerd
-Adressenlijsten, ongedateerd, 2 stuks
-J. Bruens, Verslag van een bezoek aan prins Bernhard, ‘Waarde K.P.-vriend’, [januari 1946], 2 pp.
-Brieven met reacties van leden van KP Noord op bovengenoemd verslag, 1946
-Naoorlogse correspondentie tussen J. Bruëns, andere leden van KP Noord en derden betreffende verschillende reünies -(KP Noord, vrienden van Kornwerderzand)
-Vragenformulieren, gericht van J. Bruens, naar aanleiding van aanvragen van een verzetskruis voor G.H. Brands, [voorletters] Butselaar, J.F. Haverkamp, H.J. Kermis, B. Kingma, E. Korff, W. van der Laan, A. Dekker-Lefèvre, de familie Marijt, J.T. van Meurs, F. Prins, A. Roukens, R. Nagel, H.A. Truin, J.C. Veuger, J.L.C. de Vries en H.L. Vroom
‘Algemeen overzicht’, toelichting bij het genoemde album, activiteiten KP Amsterdam door D. Jacob, 31 augustus 1945, gestencild. 3 pp.
Foto’s
Reeks van tachtig opnamen voor het foto-album in januari 1946, geschonken aan prins Bernhard. Afgedrukt op twee papiersoorten, wit zonder marge, vergeeld met marge, rangnummers en beschrijvende teksten in potlood op keerzijde, alle ongeveer 10x15 cm. Verpakt in een kartonnen doos met opschrift ‘Kodak 100 PC’
001a-c groep van tien mannen op een telefoonpost. 3 ex.
002a-b twee mannen, waarvan een typend. 2 ex.
003 drie mannen rond een typemachine
004 Als 001 een man en twee vrouwen
005a-c vijf mannen en een vrouw rond een werktafel. 3 ex.
006 drie mannen, staand bij een wandkaart van Amsterdam-Noord
007 exterieur van een fabriek, de ‘Holl. Draad- en Kabelfabriek. Tekst keerzijde: ‘ons kantoor voor de arrestatie van Huib’
008 interieur van deze fabriek met twee mannen. Tekst keerzijde: ‘Het demonteren v/d stens, om ze in een fietstas te kunnen pakken’
009 drie mannen maken zittend wapens schoon in een fabrieksruimte. Tekst keerzijde ‘Februari ‘45’
010 man met een wapens aan een werktafel in een fabrieksruimte. Tekst keerzijde: ‘Febr. 45. De meester van de bren’
011 drie mannen hanteren wapens in een fabrieksruimte. Tekst keerzijde: ‘Febr. ‘’45. Een gedeelte v/h schoonmaken ontvetten, afvegen en invetten, monteren’
012 als 011. Tekst keerzijde: ‘inpakken in de fietstas’
013 als 011. Rechtop houden van de zak met wapens. Tekst keerzijde: ‘het verpakken van geweren enz.’
014a-c een man buiten geeft aan een man in een gat in een muur een zak met wapens aan. Tekst keerzijde: ‘Doorgeven door gat in hal’. 3 ex.
015 een man buiten geeft door een gat in een muur een zak met wapens aan een tweede man, die zich binnen bevindt. Tekst keerzijde: ‘Het doorgeven van de andere kant gezien’
016 drie mannen aan een waterkant buigen zich over zakken met wapens. Tekst keerzijde: ‘Het verdelen van de pakken’
017 zeven mannen in een kamer, gehurkt rond een automatisch geweer
018 een man richt een geweer. Achter hem een tweede man voor een stapel hooi
019a-b idem, andere man, alleen, een geweer richtend. Tekst keerzijde: ‘De instructeur Jacob in actie’ 2 ex.
020 als 019, andere man, met tweede man . Tekst keerzijde: ‘Schieten bij de Bude Langeveld. De zoon in actie’
021 een man hanteert in een binnenruimte een bazooka, drie mannen zien toe. Tekst keerzijde: ‘Granaatwerper. Instructie bij Tonnou’
022 twee mannen hanteren een juten zak, waarschijnlijk met wapens, in een fabrieksruimte
023 twee mannen bekijken een schietschijf, die meerdere keren geraakt is. Tekst keerzijde: ‘Hoe de schijf er uitzag, aan de voorkant’
024 een man wijst naar een kogelgat in een gehavende houten deur. Tekst keerzijde: ‘en hoe de deur er uitzag, a/d achterkant v/d schietschijf’
025a-c gekapseisde havenkraan, Tekst keerzijde: ‘sept 1944 vernielingen bij de Ned. Scheepsbouw Mij door de Duitsers’. 3 ex.
026a-b vijf mannen op een metalen buitentrap. Tekst keerzijde: 4 Jan ’45. Naar het dak v/d cabine: Is er wat?’ 2 ex.
027vier manen leggen springladingen aan. Tekst keerzijde: ‘4 jan ’45 de twee ladingen worden met behulp van het slagkoord bevestigd’
028a-b een man klimt op over een schutting, een tweede kijkt toe. Tekst keerzijde: ‘jan ’45 De British’ 2 ex.
029a-b een man klimt uit een opening tussen dakpannen. Tekst keerzijde: ‘jan. ’45. Het openmaken van de springstoffenopslag’ 2 ex.
030a-b een hand reikt door een opening in een dak. Tekst keerzijde: ‘jan. ’45. Het halen van springstoffen uit de opslag 2 ex.
031a-b een man reikt door een luik in een plafond. Tekst keerzijde: ‘munitieopslag’ 2 ex.
032 gewapende mannen op een ponton op het IJ. Tekst keerzijde: ‘De wacht aan het IJ, als bescherming tegen die Wacht am Rhein’
033 gewapende mannen op een ponton op het IJ, een bootje legt aan. Tekst keerzijde: ‘4 Jan ’45. Zijn er toch wachten op de bok?’
034 een boot bij een havenkraan. Tekst keerzijde: ‘4 jan. ’45. Opname van de bok tijdens het aanbrengen van de lading’
035 vier personen in een zaal met brie bedden, waarvan twee in bed. Tekst keerzijde: ‘Het ziekenzaaltje’
036 twee mannen rond een brancard. Tekst keerzijde: ‘De zieken geneeskundige afdeling. Het maken van brancards’
037 EHBO-tas. Tekst keerzijde: ‘De uitrusting voor een ziekenverpleger’
038 drie mannen, waarvan een met een mitella. Tekst keerzijde: ‘armverband leggen. Vaak vergeten maar toch noodzakelijk’
039 drie mannen, waarvan een in uniform, die een voet verzorgt. Tekst keerzijde: ‘Op het ziekenrapport’
040 vijf mannen op en om een paard en wagen, een lading dozen lossend. Tekst keerzijde: ‘Vervoer van dozen scheepsbeschuit’
041 twee mannenhanden rond een notitieboek. Een adres wordt genoteerd. Tekst keerzijde: ‘De mobilisatie. Uitschrijven van de mobilisatiebevelen’
042 een vrouw in een trapgat met een dienblad vol kopjes thee. Tekst keerzijde: ‘Mevr. Tounou zorgt voor het natje’
043 drie mannen met een kop thee bij een schouw
044 een vrouw met een fiets aan de hand zwaait
045a-c de fiets van de vrouw boven wordt in een bootje gehesen. Op de achtergrond het IJ en het Centraal Station. 3 ex.
046 een man bedient een zender, op een tafel bij een raam. Deze bestaat vier onderdelen.
047 twee mannen op een dek, bezig met twee koorden. Tekst keerzijde: ‘de tijdpotloden worden aangelegd’
048 twee mannen op een dek, bezig met twee koorden. Tekst keerzijde: ‘4 jan. ’45 de tijdpotloden komen eraan te pas’
049 twee mannen maken de tijdpotloden met plakband vast. Tekst keerzijde: ‘4 jan 45. Hoe we de potloden aan het slagkoord bevestigen’
050 twee handen bij een koord. Tekst keerzijde: ’Het grote moment! het platknijpen van de einden der tijdpotloden’
051 tijdpotlood. Tekst keerzijde: ‘Wachtend op de explosie’
052 jutezak met benodigdheden. Tekst keerzijde: 4 jan ’45 de ingrediënten nodig voor het springen (warmwaterflessen in de tast om de plastic kneedbaar te houden).’
053 een man repareert de band van een fiets, twee kijken toe. Tekst keerzijde: ‘De fietsenmaker ‘Cor’ die zorgde, dat je altijd fietsen kon’
054 drie mannen gezien vanuit een rond gat. Tekst keerzijde: ‘radioput’
055 drie mannen gezien vanuit een rond gat. Tekst keerzijde: ‘idem’
056 een rij woonhuizen. Tekst keerzijde: ‘schoonmaakadres “14”’
057 zeven personen bij de bioscoop op het Mosplein. Tekst keerzijde: ‘Er is een transport zorg om 7 uur bij de bioscoop te zijn’
058a-b een man in een bergplaats. Tekst keerzijde: ‘Een kijkje in het gat, bij het wegbrengen van een granaatwerper’. 2 ex.
059 grote watertank op een zanderige helling, opschrift: ‘Trink-wasser’. Tekst keerzijde: ‘i.d. drinkwaterreservoir van de bunker aan de waterkering’
060 drie fietsers in een industriegebied. Tekst keerzijde: ‘het vervoer’
061 als 060.
062 als 060, van achterkant gezien
063 en fietser met een grote zak op de bagagedrager. ‘Zak rode kool (helmen) Gerrit met een partij helmen.’
064 mannen in en bij een bootje. ‘de ketting van een andere zijde gezien’
065 bunker. Tekst keerzijde: ‘i.d. april ’45. Inspectie bunker bij de waterkering (bat. en post) verband met het event. opblazen’
066 als 065. Tekst keerzijde: ‘i.d. plaat van luchtafweergeschut, met ingangen voor de verschillende afdelingen’
067 zware metaalconstructie in een zaal met glas-in-lood ramen. Tekst keerzijde: ‘Een neergevallen kraanboom op de N.S.M.’
068 zes mannen die een lading doorgeven. Tekst keerzijde: ’In een hal van de scheepsbouw’
069 twee mannen staan tegenover elkaar, één reikt een pistool aan. Tekst keerzijde: ‘Overgeven van de pijp, voor het karwij’
070 een boot met zes personen vaart af, drie gewapende bewakers op de wal. Tekst keerzijde: ‘4 jan. ? 1945 inschepen voor het laten springen van een bok’
071 vier mannen verplaatsen een ton. Tekst keerzijde: ‘het binnenrollen in de opslag’
072 vijf mannen halen een ton van een paard en wagen Tekst keerzijde: Ídem’
073a-b een paard en wagen met tonnen wordt gelost. Tekst keerzijde: ‘Nov ’44. Het voorlopig opslaan op de T.F. in de cementloods’. 2 ex.
074 een waakhond op een erf. Tekst keerzijde: ‘Hoe de burgers op het schieten reageerden. is mijn band nou lek of is te nou niet lek”
075 groepsportret in uniform
076 groep mannen voor een schoolgebouw. Tekst keerzijde: ‘De opkomst van het S.G.’
077 als 076, meer close-up. Tekst bijschrift: ‘Idem’.
078 als 076, variant. Tekst keerzijde: ‘Idem. Opkomst met ondergedoken motorfiets’
079a-b als 076, variant. Tekst keerzijde: ‘Wegvoeren van een groep verdachten’
080 gewapende groep voor de school. Tekst keerzijde: ‘Aflossing van de wachten’
- 2 pasfoto's onbekende man, zd.
- 3 foto's bij een monument, zd.
- 4 foto's monument Kornwerderzand, zd.
Uitvergrotingen
081 portretfoto van Jan Bottema (Utingeradeel 21 juli 1908 - Wormerveer 17 december 1944), schuilnaam Veenendaal, ongedateerd. Bottema was de eerste commandant van KP Amsterdam-Noord en is geëxecuteerd. (afbeelding 1)
082 foto van het genoemde album en een potplant, ongedateerd
083 foto van drie mannen, zittend rond het genoemde album, met in het midden J. Bruens. Ongedateerd
Ordner 2
Ordner (met een niet-relevant opschrift), volledig gevuld met rekeningen, reçu’s, betaalopdrachten, begeleidende correspondentie (met betrekking tot de bevoorrading, uitrusting, energievoorziening en de eigen voedselvoorziening van KP-Amsterdam en ten dele de BS. Daarnaast een lijst personen, die door de Politieke Opsporingsdienst weden ‘overgenomen’. Periode augustus 1944 – jun i 1945. Vermoedelijk werd deze ordner destijds door de intendant van KP-Noord, J. Bruens, beheerd; het komt uit zijn nalatenschap. Sindsdien is het intact gelaten.
Ordner 3
Ordner (met een niet-relevant opschrift), onder het tabblad ‘Johan Bruens Periode Militair Gezag periode mei 1945 en verder’ volledig gevuld met organisatieschema’s, roosters, verdeelschema’s, financiële zaken en correspondentie, met betrekking tot de activiteiten van de BS, ondermeer verband houdend met de voedselvoorziening van gevangenen. Het merendeel van de stukken is afkomstig van de hoofdintendance van de BS in Amsterdam. Periode juli 1945 –m oktober 1947. Vermoedelijk werd deze ordner destijds door de districtsintendant van BS-Noord, J. Bruens, beheerd; het komt uit zijn nalatenschap. Sindsdien is het intact gelaten.
Map 1 ‘los materiaal’
-stafkaart ‘Holland North’ schaal 1 : 1.200.000
-boekhoudschrift met aantekeningen, a4
-boekhoudschrift met aantekeningen, folio
-adreslijst met codering
-gedicht ‘de lykenvetfabriek’, gestencild