Resultaten

PERS, ILLEGAAL, TROUW

Objectnr. 12704

Zetsel, gebruikt in de hoogdruk, twee stuks:

1. vier opgemaakte pagina's van een krant, gezet en in één stuk gegoten ('stypes'). Het betreft 'Trouw', tweede jaargang nr. 11, september 1944.
2. 'Trouw'-kop, in de vorm van een cliché.

PERS, ILLEGAAL, TROUW

Objectnr. 12703

Loden letters, in totaal acht regels zetsel voor van een exemplaar van de illegale krant 'Trouw'. Het betreft een willekeurige passage uit een van de kranten.

JESSE, J.; JESSE, G.A.; JESSE, S.W.; JESSE, R.; CARMIGGELT, S.; PERS, ILLEGAAL, HET PAROOL; AMSTERDAM

Objectnr. 13690

Onderdelen van de inventaris van Drukkerij Jesse, waar Johannes Jesse en zijn drie zoons van 7 november 1944 tot mei 1945 'Het Parool' drukten. De drukkerij was gevestigd aan de Amsterdamse Nieuwezijds Voorburgwal 160. Deze drukkersuitrusting was nodig bij het met de hand zetten en drukken.

1. Grote houten ladekast, vol loden letters en zetmateriaal
2. Tabellarisch kasboek firma Jesse (juli 1941-october 1943).
3. Ingelijst diploma met aanbeveling van Jesse.
4. Houten ladenkast met zetmateriaal
5. Idem
6. Ladenkast met administratie en drukwerk
7. Werkbank met diverse werktuigen en zetmateriaal
8. Rolpers van de Amsterdamse machinehandel Mahez. Geen teken van merk, maar gaat waarschijnlijk om proefpers van Deense fabrikant Eickhoff.
9. Drukpers, zogeheten degelpers
10. Grote handmatige pers, tevens stencilmachine

In de periode tussen november 1944 en 6 mei 1945 werd door de drukkerij van Johannes Jesse (29 april 1890 – 11 september 1961), gevestigd op de Nieuwezijds Voorburgwal 160 te Amsterdam, de illegale krant Het Parool gedrukt. Dit deed Jesse op verzoek van Simon Carmiggelt, medewerker van Het Parool, die contacten onderhield met Johannes Jesse. Behalve Johannes Jesse waren ook zijn drie zoons: Johannes , Giovanni Antonio en Reginald, en dochter, Sophia Wilhelmina (‘Mientje’) Jesse (1926-2019), betrokken bij het drukken van Het Parool. Voor het drukken werden door Johannes en zijn drie zonen de loden letters met de hand gezet, opgemaakt en naderhand weer in de letterkast teruggezet. Het drukken werd, onder andere, met een handpers (waarschijnlijk een degelpers) gedaan die regelmatig door dochter Mientje Jesse werd bediend.

PERS, ILLEGAAL, DE VONK; HOOGENDOORN, J; HOOGENDOORN, A.; HAARLEM

Objectnr. 15291

Grote drukpers van het merk Victoria Heidenau, waarop in de oorlog door de drukker Johannes Hoogendoorn in Haarlem illegaal materiaal werd gedrukt zoals het blad 'De Vonk' - een versie van 'De Waarheid' - en ook anti-Duitse affiches en vervalste verlofpassen.

Nadat een opgepakte verspreider van 'De Vonk' was doorgeslagen, deed de Sicherheitspolizei op 29 april 1943 een inval en arresteerde Hoogendoorn en zijn zoon Ad, die meehielp in de drukkerij. Hoogendoorn is op 20 mei 1944 op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd. Zijn zoon overleefde de oorlog in gevangenschap in Duitsland, waar hij in de Gestapo-gevangenis in Darmstadt in een drukkerij werkte. Vier jaar na de oorlog kreeg hij zijn vaders drukpersen terug. Die waren door de Duitsers geconfisceerd en hadden in de drukkerij van de Volkswagenfabrieken in Wolfsburg gestaan.

DOLMAN, K.; OORLOGSHUMOR; PROPAGANDA, VERZET; PROPAGANDA, NATIONAAL-SOCIALISTISCH; KUNST EN CULTUUR

Objectnr. 13009

Linoleumsnede, opgeplakt op hout, met een voorstelling van een straatbeeld met een beeldbepalend spandoek, waarop 'Duitschland wint op alle fronten!', waaronder een grijnzende jongen met een bal onder de arm. Onder in oranje de tekst '1 April!' Gemaakt door Krijn Dolman jr. op initiatief van zijn vader Krijn Dolman sr. naar een ontwerptekening van Joop Leijen. Uitgevoerd als verzetsaffiche. Datering linoleumsnede maart 1944.

VERVALSINGSWERK; HAMMELBURG, S.; VERZETSGROEP, LO/LKP; DISTRIBUTIE

Objectnr. 10700

Vervalsingsmateriaal van S. Hammelburg, betrokken bij de verzetsgroep LO/LKP.

1. Loden plaatje (cliché) met hele kleine tekentjes.
2. Houten kistje met stempeltjes.
3. Enveloppen vol met rubber stempels, onder andere Duitse stempels, gemeentewapens, distributie en van het Centraal Distributiekantoor en van de LO afdeling Amsterdam. 7 ex.

VERVALSINGSWERK; SCHATZ, L.; VERZET, JOODS

Objectnr. 9122

Houten klaparm met een stempel van de gemeente Den Haag. Moet welhaast zeker door Leo Schatz in Den Haag gemaakt en gebruikt zijn.

Leo Schatz (Amsterdam, 10 maart 1918 – Amsterdam, 4 oktober 2014). Verzetsdeelnemer
Tijdens de oorlog doken de Joodse Leo Schatz en zijn tweelingbroer, Jacques, los van elkaar onder. Leo Schatz kwam eerst in het Gooi terecht maar werd door zijn vriend Wim Polak, met wie hij samen bij de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC) had gezeten, uitgenodigd om naar Den Haag te komen. Uit geldnood richtte Schatz en Polak samen met nog twee andere oud AJC-ers, Bea Biet en de fotograaf Sem Presser, een ondergrondse uitgeverij op, de firma Douma en Heertjes. Via het Haagse boekwinkeltje van oud AJC-er Leo de Zeeuw en de verspreidingskanalen van de AJC werden tienduizenden door het viertal geschreven en geïllustreerde kinderboekjes verkocht, waarvan de opbrengsten werden gebruikt om het verzetswerk te financieren. Onder de schuilnamen Jan Heertjes en Jan Mulder hield Schatz zich bezig met het vervalsen van persoonsbewijzen en formulieren, hielp hij onderduikers, was hij betrokken bij de uitgave van Het Parool, en maakte hij samen met Polak deel uit van een organisatie die de door de geallieerde gedropte wapens ophaalde en vervoerde.
Nadat de RAF op 3 maart 1945 een vergissingsbombardement op Den Haag had uitgevoerd slaagde Schatz erin om zich als Jan Heertjes door de Zweedse consul te laten benoemen tot hulpvertegenwoordiger van het Zweedse Rode Kruis. Door deze benoeming kon Schatz met een vrachtauto, volgeladen met op gestolen bonkaarten verkregen broden, langs de scholen rijden om de gebombardeerde bevolking van het Bezuidenhout van voedsel te voorzien.
Leo Schatz en zijn oudere broer Samuel ('Sem') waren de enigen van het gezin die de oorlog overleefden. Eind 1942 waren de ouders van Schatz opgepakt. Na de oorlog kreeg hij bericht van het Rode kruis dat zij in Auschwitz-Birkenau waren vergast. Zijn tweelingbroer Jacques was ook opgepakt en is bij een dodenmars uit Auschwitz doodgeschoten.

VERVALSINGSWERK; PERSOONSREGISTRATIE

Objectnr. 745

Vervalsersset, bestaande uit een metalen hoes, een inktroller en een flesje met inkt. Zou gebruikt zijn bij het vervalsen van de persoonsbewijszegels.

1. hoes
2. inktroller
3. fles inkt

PERS, LEGAAL

Objectnr. 15325

Dozen met ongebruikte stencil-moedervellen. Zeven exemplaren.

PERS, ILLEGAAL, ONS VOLK; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN

Objectnr. 044

Metalen stype, een zogeheten cliché, van een voorpagina van 'Ons Volk', een illegaal studentenblad.

VERVALSINGSWERK; GUIT, F.W.

Objectnr. 10664

Twee metalen sigarendoosjes van het merk Ritmeester met vervalsingsgereedschap: een mesje, een tube Talens inkt en in de andere doos vier potloden en twee mesjes. Voor vervalsingswerk gebruikt door F.W. Guit.

PERS, ILLEGAAL, JE MAINTIENDRAI

Objectnr. 15455

Stype van de voorpagina van 'Je Maintiendrai'.

BRASSER, J.; WAGENAAR, G.; BERKUM, A.J. VAN; BURGER, K.; JONGH, J.; PERS, ILLEGAAL, TROUW; POLITIEKE STROMING, COMMUNISTISCH; VERZETSGROEP, RAAD VAN VERZET; BEDRIJF, HOOGOVENS; SABOTAGE; AANSLAGEN OP PERSONEN; VERVALSINGSWERK; EGODOCUMENTEN; HERDENKING; VOORMALIG VERZET; CPN; BS; VERZETSGROEP, OD; SAMENWERKING VERZET; NOORD-HOLLAND

Objectnr. 5321

Archief van Jan Brasser (Uitgeest, 2 maart 1908 – Krommenie, 8 augustus 1991). Schuilnaam Witte Ko. Verzetsdeelnemer.

De communistische verzetsman Jan Brasser werkte bij het uitbreken van de oorlog bij de staalfabriek Hoogovens in IJmuiden. Daar verspreidde hij communistische lectuur, probeerde de staalproductie te saboteren en was betrokken bij diverse stakingen. Na de April Meistakingen in 1943 dook Brasser onder en werd sabotagecommandant van de Raad van Verzet in de Zaanstreek en later van de Binnenlandse Strijdkrachten in het district Noord-Holland Noord. Brasser stuurde sabotagegroepen van zo'n honderd man sterk aan en coördineerde talloze sabotage- en vervalsingsacties, bevrijdingspogingen en aanslagen op collaborateurs. Na de oorlog was Brasser enkele jaren actief voor de Centrale Vermogensopsporingsdienst, die onderzoek deed naar collaborateurs die zich tijdens de oorlog verrijkt hadden. Toen hij in 1948 weer aan de slag wilde bij Hoogovens, was Brasser daar vanwege zijn communistisch activisme niet meer welkom. Brasser was vele jaren gemeenteraadslid voor de CPN in zijn woonplaats Krommenie. Hij groeide ook uit tot een van de kopstukken van Verenigd Verzet, een aan de CPN gelieerde vereniging van oud-verzetsmensen.

De uitgebreide collectie beslaat voornamelijk de periode oktober 1944-april 1945 en bestaat uit rapporten voor de BS, documenten over de samenwerking binnen het verzet, correspondentie van Brasser met onder anderen Gerben Wagenaar, een vooraanstaand lid van de CPN, en met Ali van Berkum, een van zijn koeriersters, van wie ook ongepubliceerde oorlogsherinneringen zijn opgenomen. Voorts plattegronden en naoorlogse krantenartikelen en verklaringen over de erfenis van het verzet.

PERS, ILLEGAAL, TROUW; GROOT ENZERINK, K.; OVERIJSSEL

Objectnr. 15190

Cliché. Het betreft een ingelijst origineel cliché van de dramatische 'Trouw' voorpagina van eind augustus 1944: 'Trouw tot in den dood', bewaard door Karel Groot Enzerink, hoofdverspreider in Overijssel.

VERSÉLEWEL DE WITT HAMER, J.J.; PERS, ILLEGAAL, HILVERSUM III; UITGEVERIJEN, CLANDESTIEN/ILLEGAAL; POËZIE

Objectnr. 10676

Linoleumsneden ten behoeve van het illegale blad 'Hilversum III' en de clandestiene dichtbundel 'Vier Jaar':

1. omslag kerstnummer 1944
2. frontkaart, afgebeeld in nr. 23, 5 mei 1945
3. omslag afscheidsnummer, 14 mei 1945, met tekst 'Nederland Herrijst' op houten blok
4. kleine kop van 3de jaargang (blauwe inkt) op houten blok
5. 13 illustraties van clandestiene dichtbundel 'Vier Jaar'
6. voorplaat van nr. 6, 1945
7. hakenkruis met kop Hitler, uit no. 35, 1944, op houten blok
8. 4 koppen van de 2de jaargang (waarvan 3 op houten blok)
9. kleurenplaat uit nr. 1, 1945

Van 10 augustus 1943 tot en met 14 mei 1945 verscheen onregelmatig het illegale blad "Hilversum III'. Het werd opgericht en gemaakt door Leo Verbeek, Theo Horsthuis en de broers Jan en Jaap Verséwel de Witt Hamer. Drukkerij Buijze uit Noordwijk en vier ondergedoken piloten verleenden hun medewerking. In mei 1944 gaven de vier jongens ook een clandestiene dichtbundel uit met zelfgeschreven gedichten, getiteld 'Vier Jaar'.