Resultaten

WAALS, A. VAN DER; VERRAAD; POLITIE, DUITS; NSB

Objectnr. 14070

Zwarte leren laarzen, uit het bezit van Anton van der Waals (toegeschreven).

Antonius (Anton) van der Waals (Rotterdam, 11 oktober 1912 – Scheveningen, 26 januari 1950) wordt wel beschouwd als de Nederlandse verrader, die tijdens de bezetting de meeste slachtoffers maakte. Hij werkte als spion voor de Duitse Sicherheitsdienst (SD). Hij maakte zeker 83 slachtoffers en speelde een hoofdrol in het Englandspiel dat vele Nederlandse geheime agenten uit Engeland het leven heeft gekost.

De laarzen zijn afkomstig van de in het verzet actieve Arij Pieter van der Meer, die tijdens de oorlog meerdere malen met Van der Waals te maken had en hem na de oorlog in Duitsland opspoort. Zie ook: VMA 17067

VERRAAD; VERGONET, F.; AANSLAGEN OP PERSONEN; POËZIE

Objectnr. 11739

Rijmprent met een gedicht van Fedde Schurer getiteld 'Lied op den verrader Frans Vergonet'. Met als illustratie notenbalken met hakenkruizen als noten getekend door Hennie Berkemeier, en een vignet (linoleumsnede?) gemaakt door Chris Zeylstra met een afbeelding van het stoffelijk overschot van Vergonet in het water. Clandestiene uitgave door De Bezige Bij, 1944.

VERRAAD; COLLABORATIE

Objectnr. 10688

Archief 'Anoniem 29'.

Lijst met namen van provocateurs.

Het verzet verspreidde lijsten met de namen en andere gegevens van Nederlandse verraders die probeerden te infiltreren in verzetsgroepen. Onderaan deze lijst staat een toelichting over de werkwijze van een aantal van hen.

Het archief omvat uitsluitend deze lijst van provocateurs.

BLEEKER, G.; VERRAAD; RECHTSVERVOLGING, NAOORLOGS; DRENTHE; GRONINGEN; GEVANGENIS; DISTRIBUTIE; COLLABORATIE

Objectnr. 13423

Archief van G. Bleeker. Gesien (Geesje) Bleeker, geboren 1921.

Geesje Bleeker kreeg tegen de zin van haar ouders een verhouding met de Duitse militair Becker. Haar vader zorgde dat ze een baan kreeg in de stad Groningen, bij het distributiekantoor, zodat zij gemakkelijker afstand van hem kon nemen. Ze bleef echter contact houden.
Ze woonde in Groningen in een huis met leden van een verzetsgroep en stal voor hen bonkaarten. Dit werd ontdekt, ze werd ontslagen en onder bedreiging gedwongen de verzetsgroep waar ze voor gewerkt had te verraden en op te sporen. Een aantal terechtstellingen waren het gevolg. Om haar te stoppen nam de illegaliteit haar gevangen. De Duitsers dachten dat ze was ondergedoken. Haar broer en vader werden daarom acht maanden in een concentratiekamp gedetineerd. Door een uitgepeilde zender viel Bleeker weer in handen van de Duitsers. Toen kwam de bevrijding. Zij werd gearresteerd en mishandeld, waarop ze meer bekende dan ze gedaan had. In 1947 werd ze ter dood veroordeeld. Na een jaar werd dit omgezet in levenslang.

Het archief omvat een handgeschreven verslag van 13 pagina's (7 blocnotevellen) met het verhaal van Gesien Bleeker, opgetekend tijdens haar verblijf in de gevangenis door een vrouw die haar van 10 juni 1947 tot 22 mei 1948 (kort na de gratieverlening) regelmatig bezocht.

HEES, J.F. VAN; VERZETSGROEP, DE GEUZEN; AMSTERDAM; GEVANGENIS, AMSTELVEENSEWEG; VERRAAD; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; CONCENTRATIEKAMP, BUCHENWALD; CENSUUR; POËZIE

Objectnr. 10035

Archief van J.F. van Hees. J.F. (Jan) van Hees. Verzetsdeelnemer, gevangene.

Jan van Hees was tijdens de Meidagen gemobiliseerd. Direct na de capitulatie werd hij actief in het verzet in Amsterdam. Hij sloot zich aan bij een van de eerste verzetsgroepen, De Geuzen, bestaande uit 35-40 leden. Onder andere vervaardigde en verspreidde hij pamfletten en namenlijsten van onbetrouwbare personen. Een van de Geuzen praatte zijn mond voorbij, waardoor alle leden van de groep in de nacht van 15 op 16 september 1941 door de Sicherheitsdienst van hun bed gelicht werden. Via de gevangenis aan de Amsterdamse Amstelveenseweg en kamp Amersfoort kwam Van Hees in kamp Buchenwald, waar hij na de Duitse capitulatie bevrijd werd.

In het archief met name documenten uit de gevangenschap, maar ook een overzicht van illegale activiteiten.

BOSSELAAR, P.C.; VERRAAD; MONUMENTEN; DAMINCIDENT; UTRECHT; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; JEUGDBEWEGING; FOTOGRAFIE, LEGAAL; BS

Objectnr. 15270

Archief van P.C. Bosselaar. Pieter Carel (Piet) Bosselaar, geboren 1917 - overleden 2000.

Piet Bosselaar was makelaar in roerende goederen in Utrecht en drager van het Verzetsherdenkingskruis.

Het archief betreft hoofdzakelijk de BS in Utrecht, en twee aan de BS gewijde monumenten. Het bevat onder meer een dossier over de schietpartij op 7 mei 1945 in Utrecht, een dossier over het - vermeende - verraad van een lid van de BS, een uit een verzameling oude aantekeningen samengesteld, opsommend verslag over de activiteiten van de BS in Utrecht (1985), documenten en foto's betreffende twee monumenten gewijd aan gesneuvelde leden van de BS en documenten van de jeugdbeweging Nederlandsch Jongeren Réveil.

WAGEMAKER, S.C.; WAALS, A. VAN DER; SPIONAGE; VERRAAD; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 11029

Portretfoto van Simon Cornelis Wagemaker (27 maart 1907 - 30 juli 1942). Wagemaker had na de veroordeling van de groep Schoemaker een eigen spionagegroep opgezet. Na verraad door Anton van der Waals werd deze groep opgepakt. Wagemaker en enkele anderen zijn vervolgens gefusilleerd.

PERS, ILLEGAAL; VERRAAD; PERSOONSREGISTRATIE

Objectnr. 13779

Twee foto's van het illegale 'Signalementenblad', waarin verraders beschreven worden. Ongedateerde opname.

1. een pagina uit het 'Signalementenblad' van oktober 1943
2. pagina met foto's van verraders uit zelfde blad

BUYS, H.; VERRAAD; RADIO, ILLEGAAL LUISTEREN NAAR; NSB

Objectnr. 15641

Archief van de heer of mevrouw H. Buys. Collaboratie.

Opgeplakte, ongedateerde brief vol spelfouten van een 'simpenteerend' lid van de NSB, die aangeeft waar iemand een radio verborgen houdt. De brief aan de Sicherheitsdienst is onderschept door een postbode, zodat het nog goed afliep.

BESSELINK, D.; VERRAAD; NSB; TEWERKSTELLING IN NEDERLAND

Objectnr. 16042

Archief van de heer Dominicus Besselink (Nieuwer Amstel, 21 juli 1894 - Amsterdam, 1 mei 1973)

Dreigbrief uit februari 1941 van de NSB aan de Amsterdamse kleermaker D. Besselink, die een winkel had op het adres Beethovenstraat 28. Er wordt geëist wordt dat Besselink een pop met uniform van de Nederlands Opbouwdienst uit zijn etalage verwijdert. De Nederlandse Opbouwdienst -in juli 1940 door de bezetter in het leven geroepen en in 1941 gefuseerd met de Nederlandse Arbeidsdienst- was een overgangsorganisatie die werkloze Nederlandse militairen aan het werk moest helpen. Bij de Opbouwdienst ondergebrachte militairen droegen vaak nog het uniform van het Nederlandse leger, aangevuld met een insigne. Volgens de brief komt het etaleren van het uniform neer op 'propaganda tegen de Duitsche Weermacht'. Er wordt gedreigd met aangifte bij de Sicherheitsdienst als Besselink de pop niet weghaalt.

Het archief bevat uitsluitend uit deze brief.

PAES, H.; PRAAMSMA-PAES, H.; PRAAMSMA, J.; AMSTERDAM; GEVANGENIS, AMSTELVEENSEWEG; SMOKKEL; JODENVERVOLGING; VERRAAD; CONCENTRATIEKAMP, AUSCHWITZ

Objectnr. 1154

Archief van H. Praamsma-Paes. Helena (Lenie of Leny) Praamsma-Paes, overleden Auschwitz 5 november 1943. Gehuwd met J. (Jan) Praamsma. Jodenvervolging

Een gemengd huwelijk, zoals de Joodse Helena Paes had gesloten met Jan Praamsma, beschermde voor zekere duur tegen deportatie. Toch werd Paes op 2 mei 1942 gearresteerd, omdat verraden was dat ze met haar echtgenoot in april een bezoek had gebracht aan theater Bellevue in Amsterdam. Ze werd overgebracht naar de gevangenis aan de Amstelveenseweg, van waaruit zij tekenen van leven kon geven door briefjes met het wasgoed mee te geven. Vervolgens werd ze naar de kampen Ravensbrück en Auschwitz gedeporteerd, waar zij is omgebracht.

Het archief bevat ondermeer documenten, die met haar gevangenschap verband houden, waaronder acht smokkelbriefjes van L. Praamsma-Paes.

JISKOOT, J.; JISKOOT, K.; POST, J.; KOOL, K. DE; REGT, N.J. DE; HEER, S.J. DE; WILDSCHUT, J.W.; NIE, W. DE; EGODOCUMENTEN; VERZETSGROEP, LO/LKP; OVERVALLEN; VERVALSINGSWERK; DISTRIBUTIE; ONDERDUIK; TEWERKSTELLING IN DUITSLAND; BEROEPSGROEP, AMBTENAREN; LITERATUUR, CLANDESTIEN/ILLEGAAL; VERRAAD; BARENDRECHT; ROTTERDAM; ZUID-HOLLAND

Objectnr. 10629

Archief van A.R. Jiskoot. Adriana Rachel (Jaan) Jiskoot. Verzetsdeelneemster.

Jaan Jiskoot woonde met haar broer, de electricien Cornelis Jacobus (Kees) Jiskoot in een huis dat door de knokploeg van Johannes Post in 1943-1944 als uitvalsbasis werd gebruikt. De Jiskoots waren betrokken bij de vervalsing van persoonsbewijzen en hielpen Joodse onderduikers. Op 10 september 1942 werden Jaan en Kees Jiskoot gearresteerd na vermeend verraad door S.J. de Heer. Jaan werd na zes weken vrijgelaten, maar Kees heeft tot het eind van de oorlog in achtereenvolgens Amersfoort, Vught en Duitsland gevangengezeten en in Silezië dwangarbeid verricht.

De collectie bevat verslagen van de activiteiten van knokploegen, vervalsingsmateriaal, materiaal inzake het saboteren van de arbeidsdienst, enkele persoonlijke brieven aan Jaan Jiskoot en naoorlogse correspondentie omtrent vermeend verraad van onderduikers.

NIE, W. DE; VERZETSGROEP, LO/LKP; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN; INTERNERINGSKAMP, VUGHT; TERECHTSTELLINGEN; PERS, ILLEGAAL, OP WACHT; VERRAAD; ORANJE, M.; DELFT; ZUID-HOLLAND

Objectnr. 10631

Portretfoto van Willem de Nie.

Willem (Wim) de Nie (Geertruidenberg 10 augustus 1919 - Vught 30 augustus 1944) studeerde in Delft en was actief voor het illegale blad 'Op Wacht'. In de zomer van 1944 werd hij leider van de afdeling Delftland en Westland van de Landelijke Onderduikhulp (LO). Kort daarop werd hij, waarschijnlijk na verraad van Miep Oranje, gearresteerd en op 30 augustus 1944 in Vught gefusilleerd.

LENSTRA, G.A.; VERZETSGROEP, LO/LKP; NUNSPEET; AMSTERDAM; VERRAAD; CONCENTRATIEKAMP, NEUENGAMME

Objectnr. 10678

Archief van G.A. Lenstra. Gerben Andries Lenstra, geboren 23 februari 1917 - overleden Neuengamme 6 maart 1945. Schuilnaam Dirk van Essen. Verzetsdeelnemer.

G.A. Lenstra was afkomstig uit Nunspeet en daar actief in het verzet. Na zijn weigering om de loyaliteitsverklaring voor studenten te tekenen, moest hij onderduiken. Hij week uit naar Amsterdam en bleef daar actief in het verzet. Hij werd door de Sicherheitsdienst gearresteerd toen hij op 17 juni 1944 in Alkmaar een afspraak had met de verzetsman Jesse. Deze laatste was al eerder gearresteerd en in zijn bescheiden waren aantekeningen over afspraken gevonden. De afspraken werden doorgezet en zo werd onder andere Lenstra gepakt.

Na drie weken is Jesse vrijgelaten. Hij overleefde een aanslag van het verzet. Na de oorlog is er een proces tegen hem gevoerd.

Lenstra werd opgesloten in het Huis van Berwaring aan de Amsterdamse Weteringschans en vervolgens naar Vught gebracht. Vandaar ging hij in september op transport naar Duitsland, om uiteindelijk in november aan te komen in concentratiekamp Neuengamme. Hier overleed hij op 6 maart 1945.

Het archief omvat een brief, waarin het overlijden wordt bekendgemaakt.

MEIJER, F.; VEEN, G.J. VAN DER; VERZETSGROEP, PBC; VERVALSINGSWERK; VERRAAD; EGODOCUMENTEN; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; AMSTERDAM

Objectnr. 16511

Archief van F. Meijer. F. (Frans) Meijer. Verzetsdeelnemer.

De graficus Frans Meijer had in Amsterdam een reclamebureau en vervalste tijdens de oorlog persoonsbewijzen. Hij werkte samen met de Persoonsbewijzencentrale van Gerrit van der Veen.

De collectie bestaat uit kopieën van een naoorlogse verklaring over verraad van de Persoonsbewijzencentrale en kopieën van Meijers herinneringen aan de oorlog, over ondermeer een mislukte bevrijdingsactie bij de Amsterdamse Weteringschansgevangenis en over het vervalsen van persoonsbewijzen.