Resultaten

HERDENKING; TRESTORFF, A.G.C.; TERECHTSTELLINGEN; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS

Objectnr. 13645

Twee glas-in-lood ramen van de hand van Albert Hahn jr. ter nagedachtenis van A.G.C. Trestorff, voormalig leraar van de ETS aan de Korte Ouderkerkerdijk 5 in Amsterdam, waar de ramen geïnstalleerd waren. Tekst: 'Hij gaf zijn leven bij de bevrijding van zijn vrienden uit de handen van de vijand'. Verwezen wordt naar de mislukte overval op het Huis van Bewaring aan de Amsterdamse Weteringsschans, op 15 juli 1944, onder leiding van Johannes Post. Datering 1945.

Augustus George Cornelis ('Guus') Trestorff (Amsterdam, 15 augustus 1915 - Amsterdam, 15 juli 1944) was leraar aan de Electrotechnische school van Amsterdam en publiceerde nog in 1942 een boek over lichte metalen. Samen met onder andere Marten Cornelis ('Cor') Buurman maakte hij deel uit van een sociaaldemocratisch gezinde verzetsgroep, die Joodse onderduikers hielp en persoonsbewijzen vervalste. Via Buurman leerde hij de Joodse Tiny Broekman kennen - een zus van Buurmans vrouw Hennie - met wie hij een relatie kreeg en die betrokken raakte bij Trestorffs verzetswerk. Trestorff behoorde met onder andere Willem Drees en Henk van Laar tot de oprichters van het illegale tijdschrift 'Vrije gedachten', dat in mei 1944 voor het eerst verscheen en ijverde voor heroprichting van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij. Niet lang daarna raakte Trestorff betrokken bij een plan van de bekende verzetsman Johannes Post om een overval uit te voeren op het Huis van Bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam. Twee eerdere pogingen om verzetsmensen uit die gevangenis te bevrijden waren mislukt, deze poging was vanwege verraad van begin af aan gedoemd om te mislukken. Toen de overvalploeg in de nacht van 14 op 15 juli naar binnen sloop, openden de Duitsers op de binnenplaats het vuur. Trestorff raakte zwaargewond en overleed op 15 juli 1944 in het Wilhelmina Gasthuis. Tiny bleef alleen achter, zou na de oorlog trouwen en vernoemde haar enige kind naar Trestorff. In het vierde nummer van ' Vrije Gedachten', dat in augustus 1944 verscheen, herdachten Trestorffs kameraden hem: 'Als straks, op de dag der bevrijding, de namen genoemd zullen worden van hen, die hun leven voor de vrijheid gaven, zal ook de naam van Guus Trestorff met ere genoemd worden'.

TERECHTSTELLINGEN; SCHUIJT, S.

Objectnr. 10687

Goudkleurige penning, met de tekst: 'Simon Schuijt / Gefusilleerd 10 april 1943'.

POLITIE, DUITS; ASSEN; DROFFELAAR, S. VAN; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 15277

Gummistok of ploertendoder van S. van Droffelaar (geboren 1914), een lid van de Sicherheitsdienst uit Drenthe. Vastgesteld werd, dat hij zeven dodelijke slachtoffers had gemaakt, waarop hij in 1949 ter dood veroordeeld werd. Deze straf is in Groningen uitgevoerd.

ADDICKS, A.T.; TERECHTSTELLINGEN; PERS, ILLEGAAL, HET PAROOL; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; JEUGDBEWEGING; POLITIEKE STROMING, SOCIAAL-DEMOCRATISCH; EGODOCUMENTEN

Objectnr. 10695

Een Nederlands- en Duitstalig kartonnen bord met het 'Huisregelement voor de politie-gevangenis'. Met achterop een in potlood gescheven dramatische verklaring van de ter dood veroordeelde Arie Teunis Addicks (24 april 1916 - 8 oktober 1941), verspreider van 'Het Parool' in Amsterdam. Geschreven op 7 oktober 1941, de dag waarop zijn gratieverzoek werd afgewezen. Een dag later werd hij gefusilleerd.

POËZIE; HERDENKING; CAMPERT, J.; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 10019

Rijmprent met gedicht getiteld 'De achttien dooden', door Jan Campert over de eerste achttien terechtgestelden in Nederland. Met illustraties van Coen van Hart (pseudoniem van Fedde Weidema). Het betreft een eerste druk, herkenbaar aan de drie e's in de aanhef.

De achttien doden waren vijftien leden van de verzetsgroep Geuzen en drie Februaristakers, die op 13 maart 1941 op de Waalsdorpervlakte bij Den Haag gefusilleerd werden. De rijmprent is in 1943 gedrukt door J. Hendriks in Utrecht.

TERECHTSTELLINGEN; ERENDS, C.; PERS, ILLEGAAL, DE BRANDARIS; PERS, ILLEGAAL, DE NIEUWSBODE

Objectnr. 12563

In memoriam-prentje met aan de voorzijde een portretfoto van Cornelis (Kees) Erends. Erends schuilnaam was Kamminga. Op de achterzijde staat een tekst ter nagedachtenis van de op 26 oktober 1944 gefusilleerde Erends. Hij was betrokken bij de verzetsbladen 'De Brandaris' en 'De Nieuwsbode'. Datering 1944.

POËZIE; HERDENKING; CAMPERT, J.; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 12509

Rijmprent 'De achttien dooden', gesigneerd Jan Campert. Aan de bovenzijde een tekening in grijze kleur van een vrouw met een kind, lopend langs grafkruizen naar de horizon, waarboven een lucht met zonnestralen achter donkere wolken.
De beginletters van de coupletten zijn oranje gedrukt. Onder de ondertekening is in oranje een gescheurde Nederlandse vlag afgebeeld. Twee exemplaren.

TERECHTSTELLINGEN; PüTTMANN, E.H.F.

Objectnr. 12058

Litho met een afbeelding van twee opgehangenen, van wie de lichamen in staat van ontbinding verkeren. Getekend door E.H.F. Püttmann, 1944.

TERECHTSTELLINGEN; POËZIE

Objectnr. 13264

Gedrukte rijmprent 'Visie' met een gedicht over een naamloos kruis in de duinen. Gesigneerd met de initialen: E.V.M. (Elisabeth Josephine Hannema van Maasdijk). Om het gedicht tekeningen van Hans de Jong. Boven: een duinlandschap met doorkijkje op zee, onder: een kruis in het mulle zand. Op de achterzijde ondermeer de informatie dat de opbrengst is bestemd voor de slachtoffers. De rijmprent is clandestien gedrukt door Uitgeverij Stols, 1945.

POËZIE; HERDENKING; CAMPERT, J.; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 9872

Rijmprent met gedicht getiteld 'De achttien dooden', door Jan Campert over de eerste achttien terechtgestelden in Nederland. Met illustraties van Coen van Hart (pseudoniem van Fedde Weidema).

GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; TERECHTSTELLINGEN; TEESELING, C.G. VAN

Objectnr. 12106

Serie van zestien gedrukte zelfportretten in een omslag met titel 'Cor van Teeseling 1915-1942', naar tekeningen in houtskool en potlood in wisselende technieken. De portretten zijn door Cor van Teeseling getekend in het Huis van Bewaring aan de Amsterdamse Weteringschans in de periode januari - mei 1942 en zowel tijdens de oorlog als in november 1945 uitgegeven.

MEIDAGEN 1940; WILHELMINA; SEYSS-INQUART, A.; MUSSERT, A.A.; GOEBBELS, J.; PERS, LEGAAL; GELIJKSCHAKELING; HERDENKING; PROPAGANDA, NATIONAAL-SOCIALISTISCH; NSB; WINTERHULP; TEWERKSTELLING IN DUITSLAND; JODENVERVOLGING; TERECHTSTELLINGEN; COLLABORATIE; KULTUURKAMER; KERKEN; VERZET, KERKEN; PERS, ILLEGAAL; POLITIE, DUITS; JORDAAN, L.J.; DOLLE DINSDAG; GÖRING, H.; HITLER, A.; SCHAARSTE

Objectnr. 13430

Naoorlogse uitgave van dertig tekeningen van L.J. Jordaan, gepubliceerd in 'De Groene' in de periode 1940-1945. datering: 1945. Twee exemplaren

1. Duitse soldaat breekt in als 'dief in de nacht'.
2. Duitse oorlogsapparaat marcheert robot over het Nederlandse leger heen.
3. Bij de strijd tegen het Duitse leger worden Nederlandse militairen door een lid van de NSB, de 'vijfde colonne', in de rug aangevallen.
4. Een Duitse militair grijpt nog naar de hermelijnen mantel van koningin Wilhelmina, maar ze is gevlogen.
5. A. Seyss-Inquart houdt zijn inaugurele toespraak getooid in koninklijk hermelijn; Mussert als slippendrager.
6. De 'nieuwe (h)orde marcheert': een Duitse soldaat, gevolgd door Verraad, Terreur, Ellende en Mussert.
7. Grootmoeder Goebbels leest geleund op een radio propagandasprookjes voor.
8. De Duitser beveelt, de gelijkgeschakelde kranten schrijven.
9. Een straatveger van de Stadsreiniging rijdt met zijn bakfiets met opschrift 'geen papier op straat' door een wolk van propagandamateriaal, en dat in de dagen van papiernood.
10. De NSB-taxi, voorzien van gasballon, staat voor, maar niemand stapt in.
11. Hongerende grootvader met kind loopt voorbij een Driehoekssigarenwinkel van de NSB.
12. Collectante van de Winterhulp - een verklede Duitse soldaat - collecteert, terwijl op de achtergrond Nederlandse rijkdommen op een wagen 'nach Deutschland' worden geladen.
13. Duitse vampier zuigt 'Nederlands volkskracht' leeg.
14. Slavernij: de Nederlandse arbeider vastgebonden aan het hakenkruis.
15. Een waanzinnige verspreidt borden 'Voor Joden verboden'.
16. SS-er kijkt grijnzend naar de gekruisigde Jezus met jodenster, 'Ecce Homo'.
17. Met bloed bespatte muur: affiche bekendmakimg van de executie van 72 Nederlanders over affiche met tekst 'Met Duitschland voor Vrij Nederland'.
18. Vijf gijzelaars zijn als represaille gefusilleerd; A. Mussert, die geknield op zijn krant die de executie goedpraat, likt de bebloede hand en het mes van de bezetter, 13 augustus 1942.
19. Collaborerende aannemer, met sigaar, zit tussen bankbiljetten.
20. Rembrandt 'geronseld' door de nazipropaganda en geportretteerd door de Kultuurkamer-aap.
21. Jezus verheft zich op achtergrond; op de voorgrond duivel Hitler die het somber inziet vanwege het 'Verzet der Kerken'.
22. De Nederlandse maagd in het duister bijgelicht door de fakkel ('Vertrouwen') van de illegale pers.
23. De 'tijger' van Gestapo en de Sicherheitsdienst, woedend over de stakingen van 1941, 1943 en 1944, in gevecht met het Nederlandse volk.
24. De NSB-er probeert zich op een Duitse helm te redden temidden van golven van haat.
25. NSB-blaadjes waaien van de Mussert-boom op Dolle Dinsdag.
26. Goebbels, Goering en Hitler als de ruiters van de Apocalyps (vrij naar Böckling).
27. Duitse slavendrijver drijft Nederlandse mannen naar Duitsland, na de razzia in Rotterdam, 11 november 1944.
28. Duitse soldaat met zijn hond Honger belagen Nederlandse hongerige voorbijgangers, twee kinderen en twee volwassenen, op een besneeuwde gracht tijdens de Hongerwinter.

29. Germania geveld door de 'kater van Sieg en Heil'.
30. Drie grafkruizen. 'Nederland, bevrijd, herdenkt de gevallenen'.

LOEP, F.M.; HENGELO; STAKING, APRIL-MEISTAKING; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 12517

Archief van F.M. Loep. De heer F.M. Loep. Overleden 1943. Verzetsdeelnemer.

F.M. Loep werkte als technisch ingenieur bij machinefabrief Stork in Hengelo. Hier begonnen de April-meistakingen tegen het opnieuw in krijgsgevangenschap brengen van de Nederlandse militairen. De dag na de stakingen, die op 29 en 30 april gehouden werden, hielden de Duitsers een appèl op het fabrieksterrein. Loep had een vrije dag en was daarom niet aanwezig. Hij werd gearresteerd en terechtgesteld. Zijn stoffelijk overschot is nooit gevonden.

De collectie bestaat uit de persoonlijke bezittingen, die na zijn dood in een politie-enveloppe aan de familie werd geretourneerd.

RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; VERZETSGROEP, OD; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 11955

Archief 'Anoniem 7'.

Van begin 1941 tot de lente van 1942 werden er in de staf en de gewestelijke en plaatselijke organisaties van de verzetsgroep OD meer dan vierhonderd arrestaties verricht. Op 3 mei 1942 werden zeventig leden van de OD, waaronder chef-staf J.H. Westerveld, na een proces in kamp Sachsenhausen gefusilleerd.

Het archief bevat uitsluitend een verslag van het genoemde proces, gedateerd 23 mei 1942 (in kopie).

STEENBERGEN, J.P.; VERZETSGROEP, OD; TERECHTSTELLINGEN; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT

Objectnr. 12416

Archief van Johannes Pieter ('Jo') Steenbergen (Breda, 14 april 1900 - Oranienburg, 3 mei 1942). Verzetsdeelnemer. Gehuwd met Frederika J. Steenbergen-Riepsaame.

Jo Steenbergen woonde tijdens de bezetting in Den Haag. Hij was directeur van een bedrijf van luxe taxi's en werd lid van de verzetsgroep OD. Hij werd gearresteerd en in eerste instantie in de Scheveningse strafgevangenis vastgehouden, later in kamp Amersfoort. Hij is tijdens het zogeheten Eerste OD-proces aangeklaagd wegens verboden wapenbezit, begunstiging van de vijand en spionage. Steenbergen was voor de bezetting als reserve-officier bij de landmachtreserve, de Vrijwillige Landstorm. Na de bezetting werd hij op erewoord vrijgelaten. Steenbergen heeft van het militaire vliegveld Iepenburg pistolen voor het verzet gestolen, zo wil de overlevering. Later had hij zeker wapens in zijn bezit. De genoemde eerste aanklacht was dus gegrond. Over de twee ander aanklachten zijn geen bijzonderheden bekend. Wel stond Steenbergen bekend als een man met goede contacten, die voortvloeiden uit zijn bedrijf. Tijdens zijn verblijf in de Strafgevangenis Scheveningen heeft Steenbergen naar verluidt een gedicht op de muur gegeschreven. Jo Steenbergen werd tot de kogel veroordeeld en werd op 3 mei 1942 gefusilleerd in Oranienburg, bij kamp Sachsenhausen. Zijn rustplaats is onbekend.

Het archief omvat onder meer een portretfoto van rond 1938, twee afscheidsbrieven, berichten in de pers over de executie en juridische documenten.