Resultaten

BURG, A.M.; BERLER, B.; RHEBOK,; BERNARD, P.; PLEIEL, F.; WOUTERS, L.; NES, L. VAN; WAL, VAN DER; VOSKUIL, P.; STENGER, E.P.M.; BAKKENIST,; ENGELHARD,; SOMEREN BRAND, VAN; RODE KRUIS; MALANG; NEDERLANDS-INDIË

Objectnr. 16530

Schetsboeken van Anne-Marie Burg (18 april 1916-9 januari 2007) uit Nederlands-Indië tijdens de oorlog. In het grootste schetsboek staan portretten , onder anderen van mensen die samen met mevrouw Burg voor het Rode Kruis te Malang werkten, maar daarnaast ook actief waren in het verzet. Het gaat om E.P.M. ('Bep') Stenger, Ph. Bernard, de heer Rhebok, B. Berler en F. Pleiel. In de twee kleinere schetsboeken staan vooral impressies van het dagelijks leven.

1. schetsboek met portretten uit 1942-1943 van: B. Berler, 'Moes', de heer Rhebok, Ph. Bernard, vader, F. Pleiel, Loes Wouters, 'Tony', Lieke van Nes, Elly, de heer Van de[r] Wal, Puck Voskuil, Bep Stenger, een naamloze heer, mevrouw Bakkenist en mevrouw Engelhard.

2. schetsboek met tekeningen van een vergadering, wat voorwerpen, enkele studies en een portret van de heer Van Someren Brand, dd. 1943. Een losse tekening op een gelinieerd blaadje is ingevoegd.

3. schetsboek met tekeningen van voorwerpen en situaties uit het leven, bijvoorbeeld betreffende een bezoek aan het zwembad, gedateerd 1943. Ook zijn er twee tekeningen van een vrouwelijk Roomusha aan het werk opgenomen, gedateerd 1945.

STENGER, E.P.M.; MEELHUYSEN, W.A.; NEDERLANDS-INDIË; STRIJDMACHT, KNIL; GEVANGENIS, BOELOE-GEVANGENIS; RODE KRUIS

Objectnr. 17909

Foto van Elisabeth Pieternella Maria ('Bep') Stenger (Tjimahi, 30 juli 1922 - Dongen, 13 november 2016). Verzetsdeelnemer

Ten tijde van de Japanse invasie woonde de familie Stenger in Malang op Oost-Java. Beps vader, officier van het KNIL, werd krijgsgevangen gemaakt en Bep raakte betrokken bij het verzet tegen de Japanners. Ze was vrijwilligster bij het Rode Kruis, waarvan veel personeelsleden op de hand van het verzet waren. Bep haalde bij officiersvrouwen kleding en wapens op voor het verzet. Dat werd op Oost-Java geleid door de Indische Nederlander en KNIL-kapitein W.A. Meelhuysen ('Tahir'). Na zijn arrestatie en zelfmoord in de cel op 22 december 1942 werd de hele verzetsbeweging opgepakt. Op 13 maart 1943 werd ook Bep Stenger gearresteerd. Eind 1943 stond zij in Batavia voor een Japanse militaire rechtbank. Haar mannelijke medebeklaagden kregen de doodstraf, ze werden onthoofd. Bep kreeg tien jaar gevangenisstraf. Ze kwam terecht in de vrouwengevangenis Boeloe in Semarang, waar zij op 15 augustus 1945 bevrijd werd.

STENGER, E.P.M.; NES, L. VAN; STEYN VAN HENSBROEK, J.K.H. VAN; GEVANGENIS, BOELOE-GEVANGENIS; GEVANGENIS, LOWOKWAROE-GEVANGENIS; GEVANGENIS, TJIPINANG-GEVANGENIS; STRIJDMACHT, KNIL; MEELHUYSEN, W.A.; RADIO, ILLEGAAL LUISTEREN NAAR; BERSIAP; RODE KRUIS; POLITIONELE ACTIES; NEDERLANDS-INDIË

Objectnr. 18517

Video-interview (60 minuten) met Bep Stenger, een officiersdochter in Nederlands-Indië die betrokken was bij verzet tegen de Japanners.

Elisabeth Pieternella Maria ('Bep') Stenger (Tjimahi, 30 juli 1922 - Dongen, 13 november 2016) woonde ten tijde van de Japanse inval nog thuis bij haar ouders in Malang. Haar vader was officier bij het KNIL. Toen de bezettingstijd aanbrak, werd de vader van Stenger krijgsgevangene gemaakt. De rest van de familie Stenger (Bep, haar moeder, broertje en zusje) werd tijdens de bezetting uit haar huis gezet en moest in kamp De Wijk in Malang in één huis samen gaan wonen met de familie Van Nes en nog een andere mevrouw. Lieke van Nes, met wie Stenger samenwoonde, werkte destijds als vrijwilligster bij het Rode kruis. Ze spoorde Stenger aan om zich daar ook aan te melden als vrijwilligster. Bij het Rode Kruis zaten verschillende mannen die actief waren in het verzet. Ze verzamelden onder meer wapens en vroegen Stenger om hulp: of zij voor soldatenkleding, wapens, medicijnen en geld kon zorgen. Stenger kende via haar vader veel officiersvrouwen en ging bij hen langs om kleding op te halen. Af en toe kreeg ze een wapen mee. De spullen gaf ze af bij sergeant Reebok, een Molukker. Ook smokkelde Stenger een radio het kamp in, waarnaar ze luisterde. Van uitzendingen maakte ze aantekeningen die ze vervolgens doorspeelde naar haar verzetsvrienden. De groep waarvoor ze actief was werd geleid door Jacques Karel Henri van Steyn van Hensbroek, een gepensioneerde luitenant-kolonel van het KNIL.

Op 13 maart 1943 werd Stenger gearresteerd. Ze kwam eerst in de gevangenis Lowokwaroe terecht in Malang. Daar werd ze opgesloten in een verduisterde cel. Vanuit de verhoorcellen naast haar hoorde ze dag en nacht de martelingen en het gegil en gekrijs van mannen, onder anderen van haar verzetsvrienden. Enkele Britse gevangenen zorgden voor afleiding.
In december 1943 werden Stengers moeder, zusje en broertje naar een kamp in Solo gebracht. Van daaruit zijn ze naar Ambarawa verplaatst. Ze kwamen in Banyubiru terecht. De broer van Stenger werd pas in januari 1945 bij haar moeder weggehaald en in een jongenskamp gestopt. Dat was relatief laat. Haar broer was destijds vijftien jaar oud, terwijl jongens vaak al veel eerder werden weggehaald bij hun moeder.

Eind juli 1943 werd Stenger naar de krijgsraad gebracht in Batavia en werd ze in de gevangenis Tjipinang vastgezet. Eind van dat jaar stond Stenger voor een Japanse militaire rechtbank. Haar mannelijke verzetsvrienden kregen de doodstraf en werden onthoofd. Bep kreeg vijf jaar en moest wel zeggen dat het haar speet. Toen ze dat weigerde, kreeg ze een gevangenisstraf van tien jaar opgelegd. Stenger kwam terecht in de vrouwengevangenis Boeloe, in Semarang. Die werd geleid door een welwillende Japanse commandant die ervoor zorgde dat de vrouwen goed behandeld werden. De moeder van Stenger overleed in kamp Banjoebiroe op 9 augustus 1945, een week voor de capitulatie van Japan. Stenger werd op 15 augustus 1945 bevrijd. Kort daarna brak de Bersiap-periode uit. Stenger herinnert zich de wreedheden die ze in die tijd heeft gezien. In 1946 ging ze met haar broer en zus naar Nederland. De ontvangst heeft Stenger als verschrikkelijk en kil ervaren. Stenger bekroop het gevoel dat er ‘hier gewoon geen aandacht voor ons’ was.

Het interview is afgenomen in het kader van project Levensverhalen - eind jaren '90 - waarvoor verschillende verzetsmensen zijn geïnterviewd. Interviewer onbekend. Een transcriptie is online beschikbaar.

STENGER, E.P.M.; STEYN VAN HENSBROEK, J.K.H. VAN; RUPS, J.; NES, L. VAN; RELIGIE; GEVANGENIS, BOELOE-GEVANGENIS; GEVANGENIS, LOWOKWAROE-GEVANGENIS; SINGAPORE; STRIJDMACHT, KNIL; MEELHUYSEN, W.A.; MEELHUYSEN, G.; DEKKER, K.; ALTMAN, C.; RADIO, ILLEGAAL LUISTEREN NAAR; BERSIAP; RODE KRUIS; POLITIONELE ACTIES; REPATRIËRING; VROUWEN/BEWEGING; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; SOERABAJA; NEDERLANDS-INDIË

Objectnr. 18518

2 audio-interviews (143 en 108 minuten) van 12 en 24 maart 1998 met Bep Stenger, een officiersdochter in Nederlands-Indië die betrokken was bij verzet tegen de Japanners.

Elisabeth Pieternella Maria ('Bep') Stenger (Tjimahi, 30 juli 1922 - Dongen, 13 november 2016) groeit op in Soerabaja, als dochter van een KNIL-officier. Als aan het begin van de Japanse bezetting de scholen sluiten, meldt zij zich als vrijwilliger bij het Rode Kruis. Daar raakt zij betrokken bij de verzetsgroep van kapitein Meelhuysen. De groep wordt verraden en Bep wordt op 13 maart 1943 gearresteerd en veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf. Samen met Gody Meelhuysen, schoonzus van de kapitein, brengt zij de rest van de oorlog in de Boeloegevangenis door. Gody was haar 'boei-moeder', bij transporten werden ze samen vastgeketend en ze brachten soms samen in een cel de nacht door. In de Boeloegevangenis zitten ook andere verzetsmensen die Stenger kent, zoals Koops Dekker en Corrie Altman. Na de capitulatie van Japan wordt Bep in de Boeloegevangenis herenigd met haar broertje en zusje. Hun moeder blijkt overleden, hun vader is inmiddels hoofd van de RAPWI in Batavia. Op weg naar Malang belanden Bep, haar broertje en zusje in Soerabaja in het bersiapgeweld. Ze weten de slag om Soerabaja te doorstaan en worden op het Engelse oorlogsschip HMS Glenroy naar Singapore gebracht, waar ze tot hun verrassing in kamp Wilhelmina met hun vader worden herenigd. In 1950 verhuist ze definitief naar Nederland. Begin jaren ’80 ontvangt ze het Verzetsherdenkingskruis, wat het begin markeert van haar activiteiten voor de Vereniging Voormalig Verzet Oost-Azië.

De interviews zijn afgenomen door Nadet Somers in het kader van het eind jaren '90 gerealiseerde project Levensverhalen en vormden de basis van het boek 'Verzet In Nederlands-Indië. Het levensverhaal van Bep Stenger'. Een transcriptie is beschikbaar.