Resultaten

VRIES, J.K. DE; DRILLING, A.F.X.; JODENVERVOLGING; ONDERDUIK; DAGELIJKS LEVEN; OPENBAAR VERVOER; GEHEIME BERGPLAATS; SANTPOORT; HILVERSUM; LUCHTBESCHERMING; KUNST EN CULTUUR; OORLOGSSCHADE; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; SCHAARSTE; VOEDSELVOORZIENING; BEVRIJDING; AMSTERDAM

Objectnr. 9238

Album in een gekartonneerd schrift waarin geplakt 37 inkttekeningen in kleur over de bezettingsperiode, gemaakt door de Joodse onderduikster Fientje de Vries.

Josephine Katharina ('Fientje') de Vries (Amsterdam, 1 januari 1918 - Amsterdam, 23 juni 1993) groeide op in een niet belijdend Joods gezin. Toen de Jodenvervolging op gang kwam probeerde zij via een verzetsgroep aan een vervalst persoonsbewijs te komen. Die groep werd echter opgerold en vervolgens belden twee mannen van de Sicherheitsdienst ook bij haar huis aan de Minervalaan 20-I aan. Fientje kon via de achtertuin vluchten naar de buren, haar moeder kreeg te horen dat ze zich de volgende ochtend moest melden bij de Sicherheitsdienst. Beiden doken onder en hebben aanvankelijk bij vrienden en familie gezeten, o.a. in Santpoort. Fientjes moeder wist naar Zweden te ontkomen, waar haar zoon al zat. Fientje wilde in Amsterdam blijven, in de buurt van haar niet-Joodse verloofde Anton Franz Xaver Drilling. Via vrienden en kennissen zat zij in totaal op zo'n 17 onderduikadressen. Vanaf eind 1942 tot aan de bevrijding verbleef zij op Keizersgracht 606, waar studerende vrienden op kamers zaten. Op het eind van de oorlog zaten daar zo'n tien mensen, Fientje kookte voor het hele gezelschap. Kort na de bevrijding, op 8 juni 1945, is zij met Anton getrouwd.

In de tekeningen komen diverse onderwerpen aan bod: arrestatie, vlucht, onderduik in Amsterdam, illegale treinreis naar Santpoort samen met Fientjes moeder en verblijf daar, transport naar en verblijf in Hilversum, diverse huishoudelijke werkzaamheden, verduistering, bestrijding hoofdluis, verveling, huisbioscoop; het brandende Carlton Hotel; de bergruimte achter kast; Duitse inval; voedsel uit Zweden; gaarkeuken; bevrijding. Naast de inkttekeningen zijn ook acht slordige schetsjes met balpen in het schrift opgenomen. Achterin het schrift is een foto van Fientje en Anton op de fiets voor het Amsterdamse stadhuis op de dag van hun huwelijk, 8 juni 1945. Verschillende bladzijden in het schrift zijn leeg. Soms staat er een aantekening voor een illustratie die daar had moeten komen. Het album is dus onvoltooid.

Er is een videointerview met Fientje de Vries aanwezig.

AGERKOP, E.E.; TEWERKSTELLING IN DUITSLAND; KRIJGSGEVANGENSCHAP; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; ONTSNAPPING; STUTTGART

Objectnr. 12284

Archief van Erwin Eduard Agerkop. Tewerkgestelde.

Op 4 maart 1944 wist de in Stuttgart tewerkgestelde Nederlandse krijgsgevangene Erwin Eduard Agerkop te ontsnappen. In Ludwigsburg ontmoette hij een groepje terwerkgestelde Nederlandse arbeiders die hem onderdak, levensmiddelen, een Ausweis en kleding verschaften. Agerkop werd op 7 mei 1944 in de buurt van Marbach ingerekend. Ook zijn acht helpers werden gerechtelijk vervolgd.

Het archief bevat uitsluitend een proces-verbaal.

RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; VERZETSGROEP, OD; TERECHTSTELLINGEN

Objectnr. 11955

Archief 'Anoniem 7'.

Van begin 1941 tot de lente van 1942 werden er in de staf en de gewestelijke en plaatselijke organisaties van de verzetsgroep OD meer dan vierhonderd arrestaties verricht. Op 3 mei 1942 werden zeventig leden van de OD, waaronder chef-staf J.H. Westerveld, na een proces in kamp Sachsenhausen gefusilleerd.

Het archief bevat uitsluitend een verslag van het genoemde proces, gedateerd 23 mei 1942 (in kopie).

LOHMANN, W. A.; LOHMANN, E.; LEEK, H. VAN DER; PERS, ILLEGAAL, VRIJ NEDERLAND; GEVANGENIS; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; SCHAARSTE; REPATRIËRING; RELIGIE; LOHMANN, C.; LOHMANN, J.; LOHMANN-SNIJDERS, A. M.; LEEK, H. VAN DER; AMSTERDAM; EGODOCUMENTEN

Objectnr. 3337

Archief van W.A. Lomann en E. Lohmann. W.A. (Willem) Lohmann, geboren 1871 - overleden 1945. Gehuwd met M.A. Lohmann-Snijders, dochter E. (Emma) Lohmann, geboren 1903. Verzetsdeelnemers, vader en dochter.

W.A. en A. Lohmann woonden tijdens de bezetting in Amsterdam. Zij werden op 24 november 1943 gearresteerd en op 26 januari 1944 veroordeeld wegens verspreiding van 'Vrij Nederland'. In november 1943 werden eveneens de twee zoons van Willem Lohmann gearresteerd: Johannes, geb. 3 juni 1890 te Velsen, leraar te Haarlem, en Cornelis, geboren 17 april 1894 te IJmuiden, procuratiehouder te Dieren. Zij zouden beiden in Siegburg, Duitsland, omkomen. Willem Lohmann werd in april 1944 ernstig ziek uit Vught vrijgelaten en zou nog datzelfde jaar overlijden. Emma Lohmann werd in die tijd in Duitsland gevangen gehouden en deed tevergeefs een verzoek om haar vader nog te mogen bezoeken.

De collectie bestaat uit correspondentie en persoonlijke documenten van Willem en Emma Lohmann, onder andere correspondentie met M.A. Lohmann-Snijders.

SCHUH, J.M.; BLOM-SCHUH, J.M.; CAHN, V.D.; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; EGODOCUMENTEN; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; ORANJEVERERING; ONDERDUIK; VERDEDIGINGSWERKEN; WINTERHULP; VERWERKING OORLOGSERVARINGEN; DEN HAAG

Objectnr. 174

Archief van Jacoba Maria ('Koos') Blom-Schuh (Amsterdam, 8 juni 1901 - Den Haag, 21 februari 1946).

Koos Blom-Schuh werd in 1941 tot twee maanden gevangenisstraf veroordeeld vanwege anti-Duitse uitlatingen tegen een Winterhulp-collectante. Ze heeft die straf in de gevangenis van Scheveningen ('Oranjehotel') uitgezeten. Een van de klusjes die ze daar moest doen, was het stoppen van kousen. Blom-Schuh naaide expres alle kousen van boven dicht. Eenmaal vrij moest zij vanwege de aanleg van een tankgracht haar huis in Den Haag uit. Ze huurde toen een kamer in Naarden bij de Joodse familie Cahn, die uit Duitsland was gevlucht. Later hielp ze de Cahns onderduiken, onder wie ook hun dochter Vera Dorothea ('Doris') Cahn (Keulen, 11 december 1925). Op hun onderduikadres zat ook Koos' zoon Frans, die aan de tewerkstelling wilde ontkomen. Hij is na de oorlog met Doris Cahn getrouwd.

De collectie bestaat officiële stukken en correspondentie omtrent de gevangenisstraf van Blom-Schuh, uit borduurwerkjes waarin ze haar ervaringen in de gevangenis heeft verwerkt en uit enkele persoonsbewijzen van Doris Cahn.

BOEKDRUKKER, R.; STAKING, FEBRUARISTAKING; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; CPN

Objectnr. 15635

Archief van R. Boekdrukker. R. (Rose) Boekdrukker. Verzetsdeelneemster.

Het archief bevat een vonnis met betrekking tot de Februaristaking. 85 pp. Duitstalig vonnis, de dato 28 oktober 1941, tegen 22 februaristakers en leden van de CPN. Veroordelingen tot langdurige tuchthuisstraffen. De enige vrouw onder de veroordeelden was de peuterleidster Rose Boekdrukker. Zij werd tot tien jaar tuchthuis werd veroordeeld.

MEER, J. VAN DER; STRIJDMACHT, DUITS; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER

Objectnr. 16355

Archief van J. van de Meer. J. (Jenske) van der Meer.

Jenske van der Meer, 20 jaar, kreeg drie maanden gevangenisstraf wegens belediging van de Wehrmacht. Zij had een V-teken naar een troepentransport gemaakt. Zij kreeg strafvermindering door te zeggen dat het V-teken door de Duitsers was overgenomen.

STAKING, FEBRUARISTAKING; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER

Objectnr. 10645

Archief 'Anoniem 17'

Document betreffende de rechtsvervolging van 22 stakingsleiders naar aanleiding van de Februaristaking, gedateerd 31 augustus 1941.

INDEN, T.H.J.M.; INDEN-REISS, D.; SCHEPS, J.H.; GRAAF, N.H. DE; WIBAUT, F.P.; POLITIEKE STROMING, SOCIAAL-DEMOCRATISCH; RELIGIE; UITGEVERIJEN, CLANDESTIEN/ILLEGAAL; PERS, ILLEGAAL, HET PAROOL; JODENVERVOLGING; ONDERDUIK; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; BEROEPSGROEP, AMBTENAREN; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT

Objectnr. 11664

Archief van Th.H.J.M. Inden. Theodorus Hermannus Josephus Maria (Theo) Inden, geboren 11 augustus 1896 - overleden 9 juli 1974. Gehuwd met Dirkje (Dick) Reiss. Verzetsdeelnemer.

Theo Inden en Dick Reiss waren actief in de illegale pers/uitgeverij en met de hulp aan onderduikers. Al voor de oorlog waren ze in contact gekomen met de evangelist en SDAP-er Johannes Hermanus (Johan) Scheps (13 juli 1900 - 3 oktober 1993), die na zijn tijd als evangelist in Vlaanderen in Nederland veelvuldig optrad als spreker van Indens Protestantse Debat Klub. Vanaf het begin van de oorlog verzette Scheps zich in brochures, die hij onder zijn eigen naam uitgaf, tegen de NSB en samenwerking met de bezetter. Deze brochures werden uitgegeven door 'Op Korte Golf', de uitgeverij die hij samen met Theo Inden had. Vanaf 1941 woonde Scheps zelfs bij de familie Inden, hoewel hij in latere oorlogsjaren moest onderduiken en van adres naar adres zwierf.

Scheps werd door zijn openlijke verzet al spoedig gezocht door de Duitsers, zodat hij gedwongen was toch onder schuilnamen of anoniem te gaan werken. Hij reisde het land rond en sprak voor groepjes mensen. Daarnaast bleef hij een actief schrijver. Theo Inden was hem behulpzaam bij het uitgeven van brochures. Ook maakte hij allerlei vervalsingen, werkte voor de groep rond 'Het Parool” en Koos Vorrink en stelde hij zijn huis beschikbaar als een doorgangshuis voor onderduikers. Later verbleven er voor langere tijd een Joodse jongeman en zijn ouders bij de Indens in Den Dolder.

Op 9 september 1943 werd Theo Inden gearresteerd toen hij in Amsterdam exemplaren van de “Politieke Katechismus” ging ophalen. Hij hield vol dat hij de 'Heidelbergsche Katechismus' kwam ophalen en aangezien er ook verder niet veel bewijs tegen hem was, aangezien zijn vrouw al het belastende materiaal had kunnen verstoppen voor de huiszoeking plaatsvond, werd hij uiteindelijk na een paar maanden gevangenschap in kamp Vught op 15 oktober 1944 vrijgesproken. Ondertussen was echter in februari 1944 Scheps ook gearresteerd voor het reizen met een vals persoonsbewijs. De Duitsers kwamen er niet achter dat hij de schrijver was van allerlei verboden werken als de 'Politieke Katechismus' en hij werd dus relatief mild gestraft. Dit had nog milder kunnen zijn als hij een verklaring ondertekend had waarin hij beloofde na vrijlating niet meer te publiceren. Hij verbleef tot februari 1945 in kamp Amersfoort, toen hij met behulp van een geldsom betaald aan een Duitser, vrijkwam.

De collectie omvat vooral correspondentie. Hierbij gaat het voornamelijk om correspondentie met mensen die betrokken waren bij 'vriend S', oftewel Scheps en mogelijk wat voor hem konden betekenen. Ook zitten er stukken bij met betrekking tot de gevangenschap van Inden.

VERZETSGROEP, INLICHTINGENDIENST; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; VERZET, JOODS; HATTEM, J. VAN; PIENBROEK, W. VAN; WEGERIF, C.; HATTEM, W. VAN; MEERTENS, F.M.; BLAAUW, R.; LAMP, K.L.; TUUK, H.L. VAN DER; BOSCH, J.J.D. TEN; VOS TOT NEDERVEEN CAPPEL, H.A.E. DE; VER LOREN VAN THEMAAT, R.; BROERS, C.J.; STENFERT KROESE, H.; MESSEL, M.C. VAN

Objectnr. 16400

Archief 'Collectie Anoniem 27'.

De verzetsgroep 'Inlichtingendienst' of ID werd kort na 28 augustus 1940 opgericht. De leden van de ID verzamelden uit alle delen van het land inlichtingen en zonden deze informatie naar de Engelse geheime dienst.
Op 6 maart 1942 werd één van de leiders, Johan van Hattem door de bezetter gearresteerd. Vervolgens werden nog meer leden van deze groep opgepakt. Pas in 1943 kwam het tot een proces. Sommige leden van de groep werden snel daarna gefusilleerd, anderen werden getransporteerd naar concentratiekampen, bijvoorbeeld naar Natzweiler. Naast Van Hattem stonden de volgende personen terecht: Johannes Willem van Pienbroek, Cornelis ('Kees') Wegerif, Willem van Hattem, Frans Mangelaar Meertens, Robert Blaauw, Kars Lucas Lamp, Hermanus Luitje van der Tuuk, Johan Jacob Diederik ten Bosch, Hendrik Adriaan Ewoud de Vos tot Nederveen Cappel, Reep Ver Loren van Themaat, Constantijn Johan Broers, Hannah Stenfert Kroese. In het archief zit ook informatie over de Joodse verzetsman Maurits Charles van Messel.

Het archief omvat een aanklacht tegen leden van de ID.

BUDDING, J.; SMITS, JOUKJE; PERS, ILLEGAAL, VRIJ NEDERLAND; PERS, ILLEGAAL, TROUW; VERZETSGROEP, LO/LKP; ONDERDUIK; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; GEVANGENIS; BS; STRIJDMACHT, NEDERLANDS; MOBILISATIE; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; AMSTERDAM

Objectnr. 13590

Archief van Jan Budding (Amsterdam, 13 januari 1918 - Amsterdam, 1 maart 1979). Schuilnaam: Zwarte Jan. Verzetsdeelnemer.

Jan Budding was van beroep banketbakker. Sinds oktober 1938 was hij in militaire dienst als kok bij het Korps Motordienst in Haarlem. In maart 1939 werd hij overgeplaatst naar het Garnizoen Apeldoorn. Op 6 juli 1940 ging hij met groot verlof.

Thuis ging hij vervolgens weer werken als banketbakker en werd hij actief in de ondergrondse strijd. Eerst bij een militaire organisatie, die in mei 1941 ontbonden werd, aangezien er teveel arrestaties waren gevallen. Hij wist daaraan te ontsnappen, vermoedelijk wegens het goede gebruik van een schuilnaam. Hij verspreidde het illegale blad 'Vrij Nederland' en verder hielp hij onderduikers in een groep onder leiding van de heer Walsma.

Hij moest onderduiken naar aanleiding van de genegeerde oproep voor de arbeidsinzet. Ook als krijgsgevangene meldde hij zich niet in mei 1943. Op 22 oktober 1943 werd hij gearresteerd. De Sicherheitsdienst had een inval gedaan in het huis van Walsma en hoewel Walsma een tip had gekregen om weg te blijven, werd Jan Budding gearresteerd met een tas met 'Trouw' en 'Vrij Nederland'.

In het Huis van Berwaring aan de Amsterdamse Weteringschans werd hij vijf maal verhoord, maar hij liet niets los. Na drie maanden werd hij naar kamp Vught gebracht. Na twee maanden verblijf in Vught werd hij in Utrecht veroordeeld tot negen maanden gevangenisstraf, die hij uitzat in Kleef. Op 24 juli 1944 werd hij vrijgelaten. Thuis werd hij opnieuw actief voor het verzet. Samen met 'Wiet' (de heer Abercrombie) en 'Oom Piet' (de heer Schouten) hielp hij onderduikers, voornamelijk spoorwegmannen. Ook waren hij en 'Wiet' bezig met het vormen van stoottroepen. Ze kregen de opdracht de Zeedijk bij Durgerdam te overvallen en de springlading te verwijderen. Dit bleek echter niet nodig te zijn. Ook na de capitulatie bleef hij actief voor de BS.

De collectie bestaat uit een album waarin allerlei papieren en foto's zijn geplakt. Ook naoorlogse krantenknipsels over verzetsmensen zijn toegevoegd. Qua chronologie loopt het nogal door elkaar. Verder is er een ingebonden exemplaar van afschriften van alle stukken betreffende de rechtszaak tegen Jan Budding en enkele anderen. Ook zijn er enkele in memoriam stukjes over Jan Budding bijgevoegd.

BEEK, W. VAN; POLAK, W.; HITLER, A.; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; OORLOGSHUMOR; FINANCIERING VERZET; PERS, ILLEGAAL, HET PAROOL; INVASIE; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN; STRIJDMACHT, CANADEES; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; VERVALSINGSWERK; DEN HAAG; LONDEN; HAARLEM

Objectnr. 13436

Serie van 10 karikaturale litho’s in 1944 gemaakt door Willem van Beek (Den Haag 24-5-1918- (?)-(?)-1989). Verzetsdeelnemer. Zie ook VMA 18068 voor vergelijkbare serie litho's, betreffende serie 15/35.

Betreft aan de oorlog gerelateerde handgenummerde afbeeldingen. Hoofdzakelijk in zwart wit; waarvan alleen de 1ste litho met rood als steunkleur
- (I): Hitler als schilder met kwast tussen tanden die een tube rode verf ‘Duitschland’ uitknijpt op een palet; achter hem een doek op schildersezel met in rode verf het woord ‘Vrijheid’ geschilderd, handgeschreven bijschrift: ‘En ondanks al mijn dure verf komt dat vieze woord er steeds door'.
-(II): Italiaans officier met ontbloot bovenlichaam die zijn hemd in een wasteil wast; naast de teil een emmer ‘Democratische Zeep’; handgeschreven onderschrift: ‘2 Aug 1943, Grote was in Italië, Zou hij zijn zwarte hemd weer wit krijgen?’.
-(III): Betraand Duits officier zittend aan bureau die een blanco vel papier beschrijft; onderschrift: ‘Winter 1943-44. Herr Oberwehrmachts(...): Ik wilde dat men mij inplaats van een elasties front een elastieke loop gegeven had, 'k heb bijkans geen plaats voor mijn rimpels meer!'.
-(IV): 2 reusachtige geallieerde soldaten die blootvoets vanuit zee een versperd strand oplopen waar Hitler een Duitse militair toespreekt, handgeschreven bijschrift: ‘Anglo-Amerikanen: "Wees maar niet bang, Fritz: ik zei in 1941 reeds dat het maar militaire (...) en dronkaards zijn". Juni 1944’.
-(V): 2 Duitse officieren met vlag van nazi-Duitsland; op de achtergrond gebombardeerde gebouwen; handgeschreven bijschrift: ‘Hitler 55 jaar (alle openbare gebouwen in Duitsland moeten vlaggen): “nu zullen we toch eerst een gebouw moeten vinden, Siegfried”.
-(VI): 2 Duitse soldaten in een bombardement; 1 met exemplaar van “Mein Rampf”; in de lucht een 4-motorig geallieerd vliegtuig; handgeschreven bijschrift: ‘Blockbusters (geallieerde 6000 kg bommen) "En toch, mein (...), zijn onze bommen veel beter".
-VII): Duitse soldaat kijkend naar 3 mannen in traditionele Nederlandse kledij die overzee kijken met een zeekijker/ monoculair en wekker; handgeschreven bijschrift: 'Den komende invasie voorjaar 1944. Fritz: "waar wachten die kerels toch op?"
-(VIII), Stalin; Roosevelt; en Churchill met cadeaus voor Hitler’s 55ste verjaardag, waaronder: 1 fles ‘Molotof Cocktail’, 1 fles ‘Krim(p) Middel’, 1 overhemd met in de kraag ‘Tweede Front’ geschreven, een rol elastiek, en een vliegtuigbom met kaartje ‘Peraspera-AD Astra-R.A.F – P.F’; alle drie steken hun bedoornde linkerhand uit; handgeschreven bijschrift: ‘Hitlers verjaardag 1944. Een felicitatie comitee met cadeaux’.
-(IX): Het hoofd van (...) met hakenkruisen als brillenglazen, haar uit het oor met opschrift 'Prop (aganda)', helm op het hoofd waar een klap op wordt gegeven door hamer met opschrift:'Geallieerd Offensief'. Handgeschreven onderschrift: 'Arme Michel! Het hoofd van Jut'.
-(X): Hitler gekleed in burgerkleding staand in de deuropening van zijn tweedehands winkel in nazi-uniformen "Dolf Schickelgruber. In alle soorten uniformen pas voor elke figuur". Met op het bord voor de deur: 'zomeropruiming 36 generaals uniformen met onzichtbaar gestopte mot en kogelgaatjes'. Handgeschreven onderschrift 'Juni 1944'.

Willem van Beek (bijnaam ‘Wimpey’) volgde vanaf zijn veertiende lessen aan de Academie voor Architectuur en Kunst in Den Haag (Rijksacademie van beeldende kunsten). Naast tekenenonderwijs en kunstgeschiedenis kreeg hij ook les in druktechnieken. In de jaren voor de oorlog hield Van Beek zich onder andere bezig met illustratief/ decoratief werk. Gedurende het grootste deel van de oorlog was Van Beek werkzaam als postsorteerder bij het centrale postkantoor te Den Haag. In 1941 raakte hij betrokken bij het verzet; onder andere bij de Parool-groep. Samen met de Joodse uitgever Willem Polak huurde Van Beek in 1941 een kamer in de Haagse straat de Geest op nummer 74. Daar plaatsten zij drie illegaal gekochte drukpersen, betreffende een steendrukpers, een etspers, en een pers voor monotype. Deze drukpersen werden gebruikt voor vervalsingswerk, waaronder het drukken van valse serienummers op illegaal verkregen distributiekaarten, en het vervalsen van officiële documenten zoals persoonsbewijzen en reisvergunningen. In oktober 1941 werd Van Beek gearresteerd nadat hij zich op een strand in de buurt van verdedigingswerken had begeven, waar hij het lichaam van een dode Britse luchtmacht soldaat had gevonden. Op verdenking van beroving van het stoffelijk overschot verbleef Van Beek 3 maanden in de gevangenis in Scheveningen (Oranjehotel). In december 1941 werd hij door een militaire rechtbank in Amsterdam vrijgesproken. Na zijn vrijlating vervaardigde Van Beek in de periode tussen januari 1942 en augustus 1944 een groot aantal aan de oorlog gerelateerde tekeningen, waarvan op de illegale drukpersen afdrukken/ litho’s werden gemaakt. Deze afdrukken werden individueel of in beperkte oplages illegaal verkocht om het verzetswerk te financieren. Het betrof onder andere de serie van 10 karikaturale litho’s die in een oplage van 35 werd uitgegeven. Het benodigde papier was door een lokale verzetsgroep gestolen uit een magazijn in Haarlem. Het meeste drukwerk deed Willem van Beek zelf, maar werd geregeld geholpen door onderduikers. Na de geallieerde luchtlanding bij Arnhem (Market Garden) was Willem van Beek actief als gids en koerier voor het verzet in bezet Nederlands gebied, en vlak na de bevrijding als vertaler voor het Canadese leger. Willem van Beek vertrok in 1947 naar Engeland. In Londen werkte hij in de grafische sector, en diende hij van 1948 tot 1960 als reservist bij het 22ste Special Air Service (SAS) regiment (The Artist Rifles). Willem van Beek ontving in 1946 een Nederlandse onderscheiding, in 1960 de Britse Efficiency Medal, en in 1985 het Verzetsherdenkingskruis.

TIELENBURG, J.T.; TIELENBURG-VAN DEN BOSCH, J.T.; ZWOLLE; EGODOCUMENTEN; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; GEVANGENIS; CONCENTRATIEKAMP; ZWOLLERKERSPEL; STRIJDMACHT, DUITS

Objectnr. 17091

Archief van J.T. Tielenburg en J. Tielenburg-van den Bosch. J.T. (Jan) Tielenburg en J. (Lammigje) Tielenburg-van den Bosch. Verzetsdeelnemers. Echtpaar.

Jan Tielenburg is kapper in Zwollerkerspel, een inmiddels opgeheven gemeente bij Zwolle. Met zijn vrouw biedt hij onderduikers onderdak, waaronder Joden en een gedeserteerde Duitse soldaat. Na verraad worden beiden gevangen gezet, hij langer dan zij. Hij zit eerst gevangen in Breda, vervolgens in Utrecht, waar hem op 23 augustus 1944 een proces wacht, waar een doodvonnis kan worden uitgesproken. Dit lot wacht hem echter niet, maar mogelijk is Tielenburg via Westerbork naar Duitsland op transport gesteld. Zij zit in de gevangenis Scheveningen gevangen; rond oktober zou ze bevallen.

Man en vrouw worden in 1984 door Yad Vahsem onderscheiden als Rechtvaardigen onder de Naties.

Het bescheiden archief bevat zowel als persoonlijke documenten als correspondentie.

RABE, J.; RADIO, ILLEGAAL LUISTEREN NAAR; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; AMSTERDAM; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; GEVANGENIS; NEDERLANDS-INDIË

Objectnr. 17253

Archief van J. Rabe. J. (Jan) Rabe, geboren Amsterdam 9 november 1903 – overleden Wolvega 1988. Gehuwd met Hubertina Ida (Tina) Rabe-Braun, geboren 23 december 1902, twee kinderen, F.W. (Frits, later Fred) Rabe en Kitty Rabe.

Jan Rabe woonde en werkte in Amsterdam. Hij was tijdens de bezetting draaier bij de Nederlandsche Dok Maatschappij (NDM), een scheepsreparatiewerf in Amsterdam-Noord. Toen hij betrapt werd op het illegale bezit van een radio en in juli 1944 tot 8 maanden werk- en celstraf veroordeeld wordt, wees zijn directeur erop dat hij op de werf, die aan de bewapening van de Wehrmacht bijdraagt, moeilijk gemist kon worden. Overigens schreef Jan Rabe zelf: “Maar ik zit toch ook voor die zaak uit Abcoude als gijzelaar.” - De gecencureeerde brieven geven hierover geen nadere informatie.
Rabe werd gevangen gehouden op de Handelskade Loods 4 en moest fietsen repareren. In zijn correspondentie vroeg hij om voedsel waaraan hij gebrek had, aan te leveren in een ruime pan, zodat daarin binnenbanden naar buiten gesmokkeld kunnen worden.
Voor zover vastgesteld kan worden zat hij vanaf 29 maart 1944 in de Deutsche Polizeigefängnis in Scheveningen.

Frits Rabe ging zich Fred Rabe noemen en schreef zijn ouders en zusje vanaf 1947 vanuit Batavia, waar hij gelegerd was.

Het archief bevast enkele officiele stukken waaronder de dagvaarding, brieven van en naar de gedetineerde J. Rabe en de ansichtkaarten van zijn zoon, in 1947 vanuit Nederlands-Indië gestuurd.

OTTERLO, C.; EGODOCUMENTEN; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; TERECHTSTELLINGEN; VERZETSGROEP, OD; CONCENTRATIEKAMP, SACHSENHAUSEN; LOOSDUINEN

Objectnr. 17660

Afscheidsbrief (afschrift) van Cornelis (Kees) van Otterlo, geboren 25-09-1906 te Loosduinen en overleden 03-05-1942 te Sachsenhausen. Verzetsdeelnemer

Kees van Otterlo, bakker van beroep, was getrouwd met Eltje ('Els') de Boer met wie hij drie kinderen had en woonde in de Willem III straat 24 te Loosduinen. Van Otterlo deed verzetswerk voor de Ordedienst en werd in verband daarmee op 23 mei 1941 gearresteerd en overgebracht naar de gevangenis in Scheveningen (het “Oranje Hotel”). te Scheveningen. Daarna zat hij vast in de Wehrmacht-gevangenis te Urecht. Van Otterlo stond terecht in het zogeheten 'Proces der 72' dat in Kamp Amersfoort plaats vond, waarbij veel leden van de Ordedienst terecht stonden. Op 11 april 1942 veroordeelde het Kriegsgericht Luftgau Holland 72 van de 86 aangeklaagden tot de doodstraf. Onder hen ook Kees van Otterlo. Op 1 mei werden de ter dood veroordeelden per trein naar concentratiekamp Sachsenhausen bij Berlijn getransporteerd, waar ze binnen twee dagen gefusilleerd werden.

Bij de in verschillende fragmenten uiteengevallen brief gaat het waarschijnlijk om een afschrift van het origineel, dat op 1 mei 1942 tijdens een transport door Van Otterlo moet zijn uitgeworpen. Dit valt af te leiden uit een aantekening van de vinder helemaal onderaan ('Gevonden op 10 mei...') die in identiek handschrift geschreven is als de rest van de brief.