Resultaten

GAZAN, D.I.; JODENVERVOLGING; CONCENTRATIEKAMP, WESTERBORK; CONCENTRATIEKAMP, AUSCHWITZ; GEVANGENIS; ARNHEM; HOLTEN

Objectnr. 17169

Archief van D.I. Gazan. David Isaäk (David) Gazan, geboren Holten - overleden Auschwitz 11 februari 1944. Jodenvervolging.

David Gazan, als jongeling ondergedoken in zijn woonplaats Holten, werd in september 1943 gearresteerd. Hij werd tegelijk met vier broers en zussen en zijn moeder in het concentratiekamp Auschwitz omgebracht.

De vader van David Gazan was Gompert (Herman) Gazan, geboren Den Ham 11 augustus 1895 – overleden Arnhem september 1943, schuilnaam S. Dekker. Herman Gazan was slachter en de plaatselijke vertegenwoordiger van de Joodse Raad. Herman Gazan deed in Arnhem onderzoek naar zijn familiegeschiedenis. De naam Gazan bleek waarschijnlijk eeuwen geleden door de uit Nederlands-Indië afkomstige familie gekocht. Dit bewijs van niet-Joodse afkomst leverde zijn familie een ‘Sperr’ op, een tijdelijke voorkoming van deportatie. Herman Gazan was actief in het verzet in Holten en was betrokken bij de moord op een politieagent, die als verrader geliquideerd moest worden. Herman Gazan werd door Nederlandse politieagenten naar Arnhem gelokt en daar in elkaar geslagen. Later werd hij in de Arnhemse koepelgevangenis vermoord. Dit leidde na de bevrijding tot een rechtzaak. Naar verluidt volgden er geen veroordelingen, omdat de dossiers waren kwijtgeraakt.

Een broer van David Gazan was Louis Gazan (geen collectie aanwezig). Louis Gazan werd ondanks een vals persoonsbewijs in Amsterdam gearresteerd. Er volgde een gevangenschap in achtereenvolgens de concentratiekampen Westerbork, Auschwitz, Grosz-rozen, Dachau en Mittelgars. Louis Gazan werd in Auschwitz door Josef Mengele aan medische experimenten onderworpen. Louis Gazan overleefde de oorlog en bereikte in slechte conditie Maastricht, waar zijn vader hem opzocht. Louis Gazan zou vele operaties moeten ondergaan.

In het kleine archief bevindt zich een officieel document en enige correspondentie. In de documentatie een deel van ‘Holten in oorlogstijd’, een plaatselijke geschiedenis waarin Louis Gazan uitgebreid geciteerd wordt.

POL, E.W. VAN DER; POL, J. VAN DER; POL, P. VAN DER.; SMEER, E.; VERZETSGROEP, LO/LKP; ONDERDUIK; BS; AMSTERDAM; HOLTEN

Objectnr. 17990

Archief van Evert Willem van der Pol (geboren 1922 - overleden 2015). Verzetsdeelnemer.

Tijdens de bezettingsjaren was Evert van der Pol samen met zijn broers Piet en Joop, en hun ouders, vader P. van der Pol en moeder H.A.E. van der Pol-Wennips, actief in het verzet. In het ouderlijkhuis in de Kraaipanstraat 23-I te Amsterdam werden in de periode tussen 1943 en 1945 meerdere, uit Holten afkomstige, joodse onderduikers verborgen gehouden. Evert van der Pol verzorgde voor verschillende mensen vervalste persoonsbewijzen, en was voor onder andere de LO/KP (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers) belast met het rondbrengen van levensmiddelenkaarten, en betrokken bij wapentransporten. In 1945 kwam Van der Pol bij de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) terecht, en trad datzelfde jaar weer uit actieve dienst. Na de oorlog trouwde de jongste broer van Evert van der Pol, Joop van der Pol (1924-2007), in 1951 met Engeltje Smeer, een van de uit Holten afkomstige joodse onderduikers die tijdens de oorlog bij het gezin Van der Pol waren ondergedoken. Zie ook VMA 17991 voor het archief van Betta Smeer-Pagrach.

Het archief bestaat uit persoonlijke documenten van Evert Willem van der Pol, en naoorlogse verklaringen met betrekking tot zijn verzetsactiviteiten.

SMEER-PAGRACH, B.; SMEER, E.; GAZAN, H.; POL, J. VAN DER; CONCENTRATIEKAMP, WESTERBORK; CONCENTRATIEKAMP, SOBIBOR; EGODOCUMENTEN; JODENVERVOLGING; HOLTEN

Objectnr. 17991

Archief van Betta Smeer-Pagrach ( 19-6-1889 - Sobibor, 28-5-1943). Oorlogsslachtoffer.

In mei 1943 werd weduwe Betta Smeer-Pagrach uit Holten, moeder van 3 dochters en 2 zonen, op transport naar Westerbork gezet. Vlak voor en tijdens het transport kon Betta Smeer-Pagrach aan familieleden berichten schrijven, geadresseerd aan H, Gazan te Holten, die zij uit de trein wist te gooien. Vanuit Westerbork werd zij uiteindelijk op transport gezet naar het concentratiekamp Sobibor, waar Betta Smeer-Pagrach een maand later om werd gebracht. Haar twee zonen, Nathan (1913 - 1944) en Benjamin (1914 -1944) waren in 1942 al gedeporteerd en overleefden de oorlog evenmin, alsook dochter Betje (1919 -1943), die net als haar moeder in 1943 in Sobibor omkwam. De twee andere dochters, Engeltje en Dineke Smeer, konden onderduiken. Engeltje kwam in Amsterdam bij de familie van der Pol in huis, waar nog diverse andere onderduikers uit Holten zaten, waaronder (mogelijk familieleden) Hendrie Philip (Harry) Gazan (1918- 1996), Louis Gazan (1920-1990), en Abraham (Bram) Gazan (1917-1986). Engeltje en Dineke Smeer overleefden allebei als enige van het gezin Smeer de oorlog. In 1951 trouwde Engeltje met de jongste zoon van haar onderduikgezin, Joop van der Pol. Zie ook VMA 19370 voor foto's van Engeltje Smeer.

Het archief bestaat uit 3 drie berichten van Betta Smeer-Pagrach gericht aan familieleden.

POL, E.W. VAN DER; POL, J. VAN DER; POL, P. VAN DER.; SMEER, E.; VERZETSGROEP, LO/LKP; ONDERDUIK; BS; AMSTERDAM; HOLTEN

Objectnr. 17988

Sauer & Sohn M29, nr. 219340, caliber 7,65. Met inscriptie 'Joh. Munts Amsterdam'

Afkomstig van E.W. van der Pol. Evert Willem van der Pol, geboren 1922, overleden 2015. Verzetsdeelnemer. Tijdens de bezettingsjaren was Evert van der Pol samen met zijn broers Piet en Joop, en hun ouders, vader P. van der Pol en moeder H.A.E. van der Pol-Wennips, actief in het verzet. In het ouderlijkhuis in de Kraaipanstraat 23-I te Amsterdam werden in de periode tussen 1943 en 1945 meerdere, uit Holten afkomstige, joodse onderduikers verborgen gehouden. Evert van der Pol verzorgde voor verschillende mensen vervalste persoonsbewijzen, en was voor onder andere de LO/KP (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers) belast met het rondbrengen van levensmiddelenkaarten, en betrokken bij wapentransporten. In 1945 kwam Van der Pol bij de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) terecht, en trad datzelfde jaar weer uit actieve dienst.

Na de oorlog trouwde de jongste broer van Evert van der Pol, Joop van der Pol (1924-2007), in 1951 met Engeltje Smeer (zie ook PA Smeer-Pagrach, B.), een van de uit Holten afkomstige joodse onderduikers die tijdens de oorlog bij het gezin Van der Pol waren ondergedoken.

POL, E.W. VAN DER; POL, J. VAN DER; POL, P. VAN DER.; SMEER, E.; VERZETSGROEP, LO/LKP; ONDERDUIK; BS; AMSTERDAM; HOLTEN

Objectnr. 17989

National Postal Meter karabijn, nr. 407785.'

Afkomstig van E.W. van der Pol. Evert Willem van der Pol, geboren 1922, overleden 2015. Verzetsdeelnemer. Tijdens de bezettingsjaren was Evert van der Pol samen met zijn broers Piet en Joop, en hun ouders, vader P. van der Pol en moeder H.A.E. van der Pol-Wennips, actief in het verzet. In het ouderlijkhuis in de Kraaipanstraat 23-I te Amsterdam werden in de periode tussen 1943 en 1945 meerdere, uit Holten afkomstige, joodse onderduikers verborgen gehouden. Evert van der Pol verzorgde voor verschillende mensen vervalste persoonsbewijzen, en was voor onder andere de LO/KP (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers) belast met het rondbrengen van levensmiddelenkaarten, en betrokken bij wapentransporten. In 1945 kwam Van der Pol bij de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) terecht, en trad datzelfde jaar weer uit actieve dienst.

Na de oorlog trouwde de jongste broer van Evert van der Pol, Joop van der Pol (1924-2007), in 1951 met Engeltje Smeer (zie ook PA Smeer-Pagrach, B.), een van de uit Holten afkomstige joodse onderduikers die tijdens de oorlog bij het gezin Van der Pol waren ondergedoken.

SMEER, E.; SMEER, D.; SMEER, N.; SMEER, B.; GAZAN, H.P.; GAZAN, L.; GAZAN, A.; SMEER-PAGRACH, B.; POL, J. VAN DER; JODENVERVOLGING; ONDERDUIK; CONCENTRATIEKAMP, WESTERBORK; CONCENTRATIEKAMP, SOBIBOR; AMSTERDAM; HOLTEN

Objectnr. 19370

2 naoorlogse zwart-wit foto’s van Engeltje Smeer.

(I). Portretfoto van Engeltje Smeer. Betreft een foto van Engeltje Smeer die wegkijkt van de camera. Aan de achterzijde handgeschreven: ‘1947, Engeltje Smeer’.
(II). Zwart-wit foto van Engeltje (waarschijnlijk) samen met Joop van der Pol. Aan de achterzijde handgeschreven: ‘28 December 1947 Winterswijk bij Wevers’, en toegevoegd: ‘Engel en Joop’.

In mei 1943 werd de moeder van Engeltje Smeer, weduwe Betta Smeer-Pagrach uit Holten, op transport naar Westerbork gezet. Vanuit Westerbork werd Betta Smeer-Pagrach naar het Duitse concentratiekamp Sobibor getransporteerd, waar ze een maand later om het leven werd gebracht. De twee broers van Engeltje Smeer, Nathan (1913 - 1944) en Benjamin (1914 -1944), waren al in 1942 gedeporteerd en overleefden de oorlog evenmin. Alsook een van haar twee zussen Betje (1919 -1943), die net als haar moeder in 1943 in Sobibor omkwam. Engeltje en haar enig overgebleven zus, Dineke Smeer, konden onderduiken. Engeltje kwam in Amsterdam bij de familie Van der Pol in huis, waar nog diverse andere onderduikers uit Holten zaten, waaronder (mogelijk familieleden) Hendrie Philip (Harry) Gazan (1918- 1996), Louis Gazan (1920-1990), en Abraham (Bram) Gazan (1917-1986). Engeltje en Dineke Smeer overleefden allebei als enige van het gezin Smeer de oorlog. In 1951 trouwde Engeltje met de jongste zoon van haar onderduikgezin, Joop van der Pol. Zie ook VMA 17991 voor het archief van Betta Smeer-Pagrach, en VMA 19372 voor een foto van Hendrie Philip ('Harry') Gazan.

POL, E.W. VAN DER; POL, J. VAN DER; POL, P.A. VAN DER; POL, P. VAN DER.; WENNIPS, H.A.E.; SMEER, E.; SMEER, D.; ONDERDUIK; JODENVERVOLGING; VERZETSGROEP, LO/LKP; BS; HOLTEN; AMSTERDAM

Objectnr. 19371

Foto’s van Evert Willem van der Pol (geboren 1922 - overleden 2015). Verzetsdeelnemer.

4 foto's met betrekking tot Evert Willem van der Pol. Betreft:
(I). Groepsfoto van 6 mannen (waaronder waarschijnlijk Evert Willem van der Pol) poserend in KP/ BS-uniform met getrokken wapens, waarvan 3 gericht op de camera.
(II). Groepsfoto van 6 mannen (waaronder waarschijnlijk Evert Willem van der Pol) poserend in KP/ BS-uniform met getrokken wapens, waarvan 3 gericht op de camera en 2 tegen het hoofd van de middelste persoon bovenste rij met ‘KP’ op de linker borst.
(III). Groepsfoto met 4 mannen waarvan 3 in uniform. 1 geüniformeerd persoon (tweede van links) met op de linkerborst ‘KP’ en een schuitje op het hoofd, en 1 geüniformeerd persoon (eerste van rechts) met aan de linker mouw een mouwband met ‘OD’.
(IV). Foto van Evert Willem van der Pol samen met Bep Dekker en hond in de Kraaipandstraat te Amsterdam. Aan de achterzijde handgeschreven: 'Evert v.d. Pol, Bep Dekker, Kraaipanstraat', alsook: '4-47'.

Tijdens de bezettingsjaren was Evert van der Pol samen met zijn broers Piet en Joop, en hun ouders, vader P. van der Pol en moeder H.A.E. van der Pol-Wennips, actief in het verzet. In het ouderlijkhuis in de Kraaipanstraat 23-I te Amsterdam werden in de periode tussen 1943 en 1945 meerdere, uit Holten afkomstige, joodse onderduikers verborgen gehouden. Evert van der Pol verzorgde voor verschillende mensen vervalste persoonsbewijzen, en was voor onder andere de LO/KP (Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers) belast met het rondbrengen van levensmiddelenkaarten, en betrokken bij wapentransporten. In 1945 kwam Van der Pol bij de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) terecht, en trad datzelfde jaar weer uit actieve dienst. Na de oorlog trouwde de jongste broer van Evert van der Pol, Joop van der Pol (1924-2007), in 1951 met Engeltje Smeer, een van de uit Holten afkomstige joodse onderduikers die tijdens de oorlog bij het gezin Van der Pol waren ondergedoken. Zie ook 19370 voor foto's van Engeltje Smeer.

GAZAN, H.P.; GAZAN, G.; GAZAN, A.; GAZAN, L.; BERG, B.; DEKKER, L.C.; OVERVALLEN; VERRAAD; JODENVERVOLGING; ONDERDUIK; CONCENTRATIEKAMP, WESTERBORK; CONCENTRATIEKAMP, AUSCHWITZ; HOLTEN; AMSTERDAM

Objectnr. 19372

Foto van Hendrie Philip (‘Harry’) Gazan (Holten, 25-10-1918 – Deventer, 7-10-1996). Onderduiker/Verzetsdeelnemer.

-Ongedateerde zwart-wit foto van Hendrie Philip (‘Harry’) Gazan, samen Louise Dekker. Harry Gazan gekleed in een pak met de handen in zijn zakken. Aan zijn rechterzijde Louise Dekker, gekleed in een bloemetjesjurk met haar linkerarm door de rechterarm van Harry gestoken.

De uit Holten afkomstige Harry Gazan was een van de tien kinderen van het echtpaar Gompert (‘Herman’) Gazan en Betje Berg. De vader van Harry Gazan was slachter en slager van beroep, en tijdens de oorlogsjaren leider van een Holtense verzetsgroep die overvallen pleegde op overheidsgebouwen en distributiekantoren. Gompert Gazan werd verraden door een infiltrant, gearresteerd en uiteindelijk in de gevangenis, uit wraak wegens de liquidatie van zijn verrader door het verzet, gemarteld en dood geranseld. De moeder van Harry Gazan werd op 10 september 1943 met vijf van haar kinderen afgevoerd naar Westerbork, en op 8 februari 1944 naar Auschwitz gedeporteerd. Daar werden zij direct na aankomst op 11 februari om het leven gebracht. Harry Gazan kon samen met twee van zijn broers, Louis en Abraham (‘Bram’) Gazan, in Amsterdam onderduiken bij het gezin Van der Pol. Tijdens de onderduik periode zou Harry Gazan (onbekend in welke hoedanigheid) actief zijn geweest voor het verzet. Harry en zijn broers Louis en Abraham waren de enige leden van het gezin Gazan die de oorlog overleefden. In 1945 trouwde Harry Gazan met Louise Christina Dekker (1924), en vestigden zij zich in de Oranjestraat in Amsterdam.