Resultaten

OOSTERHOLT, G.M.H.; JODENVERVOLGING; LUCHTBESCHERMING; VERZET, KERKEN; HATTEMAN, S.

Objectnr. 13659

Archief van G.M.H. Oosterholt. De heer G.M.H. Oosterholt.

G.M.H. Oosterholt was actief in de Luchtbeschermingsdienst van de gemeente Haarlemmermeer.

Het archief omvat enige losse bescheiden, waaronder een protestbrief van de gezamenlijke bisschoppen uit 1941 en een davidsster met de naam Saleo Hatteman.

VERZETSGROEP, INLICHTINGENDIENST; RECHTSVERVOLGING, DOOR BEZETTER; VERZET, JOODS; HATTEM, J. VAN; PIENBROEK, W. VAN; WEGERIF, C.; HATTEM, W. VAN; MEERTENS, F.M.; BLAAUW, R.; LAMP, K.L.; TUUK, H.L. VAN DER; BOSCH, J.J.D. TEN; VOS TOT NEDERVEEN CAPPEL, H.A.E. DE; VER LOREN VAN THEMAAT, R.; BROERS, C.J.; STENFERT KROESE, H.; MESSEL, M.C. VAN

Objectnr. 16400

Archief 'Collectie Anoniem 27'.

De verzetsgroep 'Inlichtingendienst' of ID werd kort na 28 augustus 1940 opgericht. De leden van de ID verzamelden uit alle delen van het land inlichtingen en zonden deze informatie naar de Engelse geheime dienst.
Op 6 maart 1942 werd één van de leiders, Johan van Hattem door de bezetter gearresteerd. Vervolgens werden nog meer leden van deze groep opgepakt. Pas in 1943 kwam het tot een proces. Sommige leden van de groep werden snel daarna gefusilleerd, anderen werden getransporteerd naar concentratiekampen, bijvoorbeeld naar Natzweiler. Naast Van Hattem stonden de volgende personen terecht: Johannes Willem van Pienbroek, Cornelis ('Kees') Wegerif, Willem van Hattem, Frans Mangelaar Meertens, Robert Blaauw, Kars Lucas Lamp, Hermanus Luitje van der Tuuk, Johan Jacob Diederik ten Bosch, Hendrik Adriaan Ewoud de Vos tot Nederveen Cappel, Reep Ver Loren van Themaat, Constantijn Johan Broers, Hannah Stenfert Kroese. In het archief zit ook informatie over de Joodse verzetsman Maurits Charles van Messel.

Het archief omvat een aanklacht tegen leden van de ID.

GOUDSWAARD, N.B.; ZWOLLE; VERZETSGROEP, ALBRECHT; HATTEM; BS; SPIONAGE

Objectnr. 17352

Archief van Nicolaas Bastiaan (Niek) Goudswaard (Oud-Beijerland, 21 september 1912 – Zeist, 22 november 2000). Gehuwd met Epkje Strikwerda (1910-2009), vier kinderen.

Niek Goudswaard groeide op in Oud-Beijerland. Hij werd voor de oorlog tot bouwkundig tekenaar opgeleid en werkte als zodanig in de Wieringerwaard. Hij woonde in Zwolle, toen hij zich op een onbekend moment na 1 mei 1944 als spion voor de verzetsgroep Albrecht ging inzetten. Hij bespioneerde onder meer de Duitse verdedigingswerken in de omgeving van Zwolle en Hattem en slaagde erin, deze gegevens de gealliëerde legerleiding te laten bereiken. Mogelijk werden zij op microfilms gezet, waarna voor verschillende ‘wegen’ gekozen kon worden, zoals de Zwitserse Weg. Later ging Goudswaard deel uitmaken van het strijdend gedeelte van de BS – Gewest Overijssel, waar zijn functie ‘agent Dutch Secret Service’ was (ook wel: ‘member of the Netherlands Intelligence Department’). Hier raakte hij ook betrokken bij aanslagen op strategische doelen, zoals telefooncentrales.

Een voorbeeld van zijn spionagewerk is een door hem getekende kaart, die op basis van zijn eigen waarneming tot stand kwam. Een bijzonderheid is dat hij niet met schetsen betrapt mocht worden, als hij door het landschap fietste. Daarom tekende hij niet ter plekke, maar legde de afstanden vast door zich op het landschap te richten en het aantal pedaalomslagen te tellen.
Op tekening 1 (van 21) in dit archief wordt een terrein van 12x10 km. in vlakken verdeeld. Ook wordt voor een tweetalige legenda gekozen (‘loopgraaf – trench’, ‘tankgracht – tankditch’). Tekeningen 2-21 zijn gedetailleerd uitgewerkte segmenten van dit gebied. Zij zijn elk met het kenmerk ‘Albrecht febr. 1945’ voorzien. Op 14 april 1945 waren de 21 tekeningen in bezit van het Canadese leger, dat die dag Zwolle bevrijdde. Capitein R. Poolman schreef dezelfde dag een bedankbriefje: 'These are the best plans we have ever had of the defense of Zwolle - good work. Thanks very much.'

Het feit dat op alle kaarten ‘Albrecht’ aangegeven staat, maakt het waarschijnlijk dat deze kaart na de oorlog gereconstrueerd is. In een correspondentie over een onderscheiding voor Goudswaard, wordt hij bedankt voor het aanleveren van een kaart als voorbeeld van zijn kunnen. Goudswaard werd inderdaad onderscheiden met een Bronzen Kruis.

Na de oorlog koos Goudswaard voor voortzetting van zijn niet-militaire carrière, in de wederopbouw en met name in het herstel van gebouwen. In het onderwijs bracht hij het vervolgens tot hoofd van een Technische School. Later vestigde hij zich als architect, waarbij hij zich, hoewel onvoldoende opgeleid, vanwege zijn ervaring architect BNA mocht noemen. Op latere leeftijd promoveerde hij in de sociale wetenschappen.

Het archief behelst behalve de tekening enige documenten over de Albrechtgroep in de nadagen van de oorlog en een gereproduceerde portretfoto, gemaakt rond 1950.