Resultaten

SCHÖNBACH, D.; BERGER, A. R.; BERGER, B.; KEIZER, K.; KERSTEN, P.; KERSTEN, G.; KERSTEN, C.; POLLAERT, H.; ONDERDUIK; VERZETSGROEP, LO/LKP; KOERIERS; POLITIE, DUITS; TEWERKSTELLING; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT; CONCENTRATIEKAMP, HUSUM-SCHWESING; GRUBBENVORST; VENLO; BROEKHUIZEN; RHEINHAUSEN

Objectnr. 13550

Houten schaakstukken gemaakt door David Schönbach tijdens zijn onderduik bij de Familie Kersten in Grubbenvorst (Limburg). Zie VMA 19011 voor foto's van Piet Kersten met zijn zonen Ger Kersten en Casper Kersten, alsook de woning in Grubbenvorst.

-32, 16 witte en 16 zwarte, houten handgesneden schaakstukken. De zwarte stukken bestaande uit: 8 pionnen met Duitse helmen, 2 torens, 2 paarden, 2 lopers , 1 koning en 1 koningin. De witte stukken bestaande uit: 8 pionnen met boerenpetten, 2 torens, 2 paarden, 2 lopers, 1 koning ,en 1 koningin. Bij de stukken als opbergdoosje een sigarenkisjte zonder deksel van het merk Trouw.

David Schönbach (Friemersheim, 1889 - Rotterdam, 1951) was afkomstig uit het Duitse Rheinhausen, alwaar hij oorspronkelijk directeur van een handelsfirma in veevoeder was. Onder het naziregime kreeg hij vanwege zijn Joodse afkomst van het distributiebureau te weinig veevoederartikelen toegewezen, en kon hij zijn klanten niet meer voorzien. Ook durfden veel van zijn afnemers niet meer van bij een Jood te kopen. Het bedrijf van Schönbach ging failliet, waarna hij in 1937 met zijn gezin/ familie naar Nederland vertrok en zich vestigde in Venlo. In april 1943 werden David Schönbach en zijn neef Kurt Keizer door een bevriende rechercheur van politie, Harry Pollaert, gewaarschuwd dat ze moesten onderduiken. Gedurende een paar maanden zaten de twee verborgen in een kippenhok (vermoedelijk in Broekhuizen). Eind 1943 trokken ze in bij het gezin van Piet Kersten in Grubbenvorst. Daar verbleef Schönbach onder de schuilnaam ‘Antoon’, en vervaardigde hij met een aardappelmesje en schroevendraaier uit hout drie schaakspellen. In deze periode kreeg Schönbach veel hulp van Alfons (Fons) Reinoud Berger (Venlo, 1-5-1925 – Neuengamme, 22-1-1945). Hij was de zoon van Bernard Berger, de voormalig burgemeester van Venlo. Berger was sinds 1942 koerier voor de LO (Landelijke Organisatie tot hulp aan Onderduikers) in het LO-district Venlo. Als verzetsdeelnemer bracht Berger onder andere berichten weg, hielp bij het opvangen van neergehaalde geallieerde piloten en ontsnapte krijgsgevangenen, en bracht hij Joodse kinderen naar onderduikadressen. Ook David Schönbach kreeg (onduidelijk in welke hoedanigheid) hulp van Berger. Op 16 oktober 1944 werden Schönbach en Keizer tijdens een razzia ontdekt en gearresteerd. Over het lot van David Schönbach in de periode tussen zijn arrestatie en de bevrijding is (vooralsnog) niets bekend. Zijn neef Kurt Keizer moest tot zijn terugkeer naar Nederland, in mei 1945, bij Duitse boeren op het land werken. Alfons Reinoud Berger overleefde de oorlog niet. Op 29-2-1944 werd Berger in Venlo door de Sicherheitspolizei opgepakt. Na zijn arrestatie verbleef hij in Kamp Amersfoort en kwam uiteindelijk in het Duitse concentratiekamp Husum-Schwesing terecht. Daar werd Berger in de moerassen tewerkgesteld, en stierf hij op 22-1-1945 aan de gevolgen van uitputting en (waarschijnlijk) Dysenterie.

Na de bevrijding gaf David Schönbach twee van de drie, door hem tijdens de onderduik vervaardigde, schaakspellen weg. Een schaakspel schonk hij aan koningin Wilhelmina, die hem daarvoor per brief bedankte. Een tweede schaakspel schonk Schönbach aan Bernard Berger, vader van Alfons Reinoud Berger, uit dankbaarheid voor alles wat zijn zoon voor hem had gedaan.

KERSTEN, P.; KERSTEN, G.; KERSTEN, C.; SCHÖNBACH, D.; KEIZER, K.; ONDERDUIK; GRUBBENVORST

Objectnr. 19011

VULLINGHS, H.J.; SLOTS, J.; SMEDTS, P.M.; LACHMANN, H.A.; LACHMANN-WARZAWSKI, T.; LACHMANN, M.; HUYS; ONDERDUIK; ONTSNAPPING; VERRAAD; KERKEN; CONCENTRATIEKAMP, VUGHT; CONCENTRATIEKAMP, SACHSENHAUSEN; CONCENTRATIEKAMP, BERGEN-BELSEN; GRUBBENVORST

Objectnr. 19651

Digitale portretfoto van Hendrik Jacob (‘Henri’) Vullings (Sevenum, 14 september 1883 – Bergen-Belsen, 9 april 1945). Verzetsdeelnemer.

-Portretfoto in zwart-wit van pastoor Henri vullinghs. Op de foto staat een recht voor zich uitkijkende Vullinghs afgebeeld, met ronde bril op, en witte priesterboord.

Henri Vullinghs was tijdens de bezettingsjaren pastoor in het Noord-Limburgse dorp Grubbenvorst. Vullinghs had in de jaren dertig in Italië muziek gestudeerd en daar een aversie tegen het fascisme ontwikkeld. In 1939 werd hij benoemd tot pastoor in Grubbenvorst. Daar keerde hij zich in zijn vooroorlogse preken keerde regelmatig tegen de politieke situatie in nazi-Duitsland, en waarschuwde hij voor het dreigende gevaar dat daar vanuit ging. Vlak na de capitulatie riep Vullinghs zijn parochianen op om Nederlandse soldaten te helpen aan krijgsgevangenschap te ontkomen door ze burgerkleding te geven. Ook riep hij in mei 1940 in een preek op tot het plegen van verzet tegen de bezetter. In december 1940 klopte er bij zijn pastorie een Franse krijgsgevangene aan die uit een Duits kamp nabij Krefeld was ontsnapt. Vullinghs gaf de man kleding, en bracht hem vervolgens naar een zuidelijker gelegen dorp. Nog dezelfde maand kwam er weer een ontsnapte gevangene bij de pastorie die na het oversteken van de Maas richting de eerst zichtbare kerktoren was gelopen. Het waren de eerste van velen krijgsgevangenen en geallieerde piloten die Henri Vullinghs, geholpen door zijn kapelaan Jean Slots, tijdens de oorlogsjaren zou helpen. In samenwerking met andere geestelijken ontstonden er in de loop van 1941 ontsnappingsroutes, waarlangs piloten en krijgsgevangenen konden vluchten. Grubbenvorst was (mogelijk als beginpunt) een schakel in een keten van plaatsen op een vluchtroute die van Noord-Limburg via België naar Frankrijk liep, met als eindpunt Nancy. Maar Vullinghs hielp ook Joodse onderduikers die, onder andere via contacten in de muziekwereld en vriend journalist Peter Mathijs (‘Mathieu’) Smedts, vanaf 1942 in Grubbenvorst en omgeving werden ondergebracht. Vullinghs ving in de pastorie krijgsgevangenen en onderduikers op maar zocht huisvesting voor langere tijd onder de bevolking. Een familie die op zijn verzoek onderduikers opving was de familie Huys. In 1942 boden zij onder anderen onderdak aan de Duitse Joodse emigrant Heinz Adolf (‘Hans’) Lachmann (1906-1990), zijn vrouw Tea (‘Gerrie’) Lachmann-Warzwaski en hun Zoon Michael (‘Michel’). Henri Vullinghs werd (door verraad) op 1 mei 1944 in de buurt van de kerk in Grubbenvorst door de Sicherheitspolizei gearresteerd. In juni dat jaar werd hij naar Kamp Vught gestuurd, van waaruit hij in september 1944 op transport werd gezet naar Duitsland. Daar verbleef hij eerst in concentratiekamp Sachsenhausen. Eind maart 1945 werd hij op transport gezet naar Bergen-Belsen. Daar stierf hij op 9 april 1945 aan de gevolgen van dysenterie. Hans Lachmann en zijn gezin overleefde de oorlog. Als dank voor zijn hulp componeerde Hans Lachmann ter nagedachtenis aan Henri Vullinghs een requiem dat in 1960 voor het eerst werd uitgevoerd.