Resultaten

VEER, H.C. VAN DER; VERZETSGROEP, LO/LKP; BEROEPSGROEP, VERPLEGENDEN; ONDERDUIK; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; POLITIEKE OPSPORINGS DIENST; POËZIE; UTRECHT

Objectnr. 12367

Archief van H.A. van der Veer. Hendrika Christina (Henny) van der Veer, geboren 1911 - overleden 1991. Schuilnaam Jet Weverling. Verzetsdeelneemster.

Henny van der Veer was een verpleegster die tijdens de oorlog in Utrecht onderduikers en Joden heeft geholpen, in de periode 1942-'44 voor de Landelijke Onderduikhulp (LO). Ze heeft enige tijd gevangen gezeten in de gevangenis aan de Havenstraat in Amsterdam. Na de oorlog werkte zij enkele maanden bij de Politieke Opsporingsdienst (POD).

De collectie bestaat uit correspondentie, verklaringen, persoonlijke documenten en een paar liedteksten van Van der Veer.

MONNEREAU, E.; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; AMSTERDAM

Objectnr. 9100

Archief van E. Monnereau. E. (Elly) Monnereau. Gevangene.

Elly Monnereau bevond zich vanaf oktober 1942 in gevangenschap in de gevangenis Havenstraat in Amsterdam. Zij heeft in ieder geval tot in 1943 daar gevangen gezeten.

Het archief bevat correspondentie. Zie ook VMA 20060 voor het huisreglement van de politiegevangenis

GELEIJNS, J.; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; AMSTERDAM; NEDERLANDS-INDIË; VERVALSINGSWERK

Objectnr. 16756

Archief van Johannes ('Jan') Geleijns (Amsterdam, 11 december 1900 - Amstelveen, 26 september 1992). Schuilnaam Johan Havelaar. Gehuwd met Anna Susanna van 't Hof. Twee kinderen. Onderduik.

Jan Gelijns werd geboren als derde kind en enige zoon van Hendrik Geleijns en Anna Goedhard in de Frederik Hendrikstraat in Amsterdam. Na hem werden nog twee meisjes geboren. Hij ging naar de HBS op het Raamplein. In 1918 is hij in dienst geweest. Na schooltijd ging hij werken bij de Nederlandsche Handelsmaatschappij. Hij solliciteerde bij de BPM in Nederlands-Indië en werd aangenomen. Op 1 augustus 1928 trouwde hij met Anna Susanna van 't Hof. Het kerkelijk huwelijk werd gesloten in de kerk van Maria Magdalena aan de Spaarndammerstraat, dezelfde dag nog vertrok de boot naar Indë. Op Zuid Sumatra werkte Jan als administrateur. Hij regelde ook de opiumbehoefte van de 'inlanders' die bij BPM werkten. In 1930 en 1932 werden in Moeara Enim zijn zoons geboren. In 1934 ging het gezin terug naar Nederland, Jan verloor zijn baan bij de BPM. In Amsterdam vond hij werk bij het Arbeidsbureau.

In de oorlog kreeg Jan een 'Ausweis' en mocht hij na 'Sperrzeit' nog de straat op. Door het werk op het Arbeidsbureau kon Jan mannen uit de werkkampen in Duitsland houden. Dat deed hij bij voorkeur bij mannen die kostwinner waren. Wat hij precies deed is niet bekend, maar op het Arbeidsbureau werden ook valse papieren gemaakt. Jan werd vastgezet in het Huis van Bewaring in de Amsterdamse Havenstraat. Hij had een belastende brief van een joodse man in zijn zak, die hij door de voering van zijn zak duwde en later in zijn cel roerde hij die kleingescheurd door het toilet. Via kamp Amersfoort werd hij op transport gesteld naar Duitsland. Onderweg in de trein werd hij door de ondergrondse bevrijd. Een zekere Daaf Hofmeijer (een schuilnaam) was geïnflitreerd bij de Duitsers. Deze Hofmeijer droeg onder de rever van zijn colbert een wolfsangel. Hij liet het transport stoppen en toonde valse papieren waarop stond dat Jan Geleijns onmiddelijk mee moest. Jan is toen ondergedoken in Drunen en later in Tilburg bij een edelsmid. Om de tijd door te brengen maakte hij daar twee koperen klikken, een elektrische [xxx] met twaalf sterrenbeelden en vier jaargetijden gecicleerd, een klein wandklokje als een zonnetje, een wandlamp en een lantaarntje.

Jan kreeg een vals persoonsbewijs op de naam van Johan Havelaar, geboren in Batavia. Iedereen noemde hem echter Max naar Max Havelaar van Multatuli. Anna werd door de Duitsers opgeroepen om ondervraagd te worden in de Euterpestraat. Ze nam op advies haar jonge dochter mee, een vrouw met kind wordt niet zo snel gearresteerd. Ook opa ging mee voor de zekerheid. Ze klonk overtuigend en werd niet gearresteerd. Anna had geen inkomsten en werdt gesteund door de kerk en de ondergrondse. Zij moest Jans kostgeld betalen in Drunen. De familie sprong financieel bij. Maar de twee oudste zoons gingen aan het eind van de oorlog naar boeren in de Wijde Wormer, omdat zij honger leden. Jan kreeg na de bevrijding een functie bij het Rode Kruis: hij werd verantwoordelijk voor de distributie van olie en vetten in bevrijd Nederland.

Het archief behelst uitsluitend het genoemde valse persoonsbewijs.

VOITUS VAN HAMME, R.A.H.L.; TERECHTSTELLINGEN; AMSTERDAM; JODENVERVOLGING; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN

Objectnr. 17085

Archief van R.A.H.L. Voitus van Hamme. Richard Alexander Henri Lambert (Ri) Voitus van Hamme, geboren Amsterdam 15 augustus 1904 – overleden Scheveningen 4 november 1942. Verzetsdeelnemer. Gehuwd met E. Voitus van Hamme-Roelant. Uit een eerdere verbintenis van deze vrouw kwam een zoon voort, P.W. (Roeland) Mulder.

Ri Voitus van Hamme heeft een fotospeciaalzaak aan het Amsterdamse Roelof Hartplein, Foto-Lux. Hij neem deel aan het gewapend verzet en heeft een joodse onderduiker in huis. In een kluis in dit pand verbergt hij wapens. Hij wordt verraden door een lid van de NSB, de journalist F.J.B. Jansen (‘Dikke Jansen’), die door een huishoudster op de wapens geattendeerd wordt.

Voitus van der Hamme wordt op 21 augustus 1942 gearresteerd, waarbij belastend materiaal wordt gevonden. Hij wordt gedetineerd in de gevangenis aan de Amstelveenseweg en die in Scheveningen wegens spionage, wapenbezit en hulp aan Joden. Hij wordt op 4 november 1942 tot de doodstraf veroordeeld, krijgt enkele uren om afscheidsbrieven te schrijven en wordt op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd.

Jansen wordt na de oorlog vijf jaar geïnterneerd, ondanks zijn verweer: “Ik bekeek de zaak zo: wanneer die wapens in handen kwamen van burgers en ze werden gebruikt, dan hadden de Duitsers alle reden tot represailles…”

Het archief behelst een portret en foto’s uit de familiale sfeer, enkele brieven, waarop enkele geschreven in gevangenschap ('Als alles in het ergste geval mocht mislopen…') en enkele documenten, waaronder berichtgeving in de pers rond de verrader. Daarnaast bevat het archief enkele documenten en foto's betreffende de Indië-gang van P.W. Mulder en ongeïdentificeerde foto's.

WILMS, J.C.; CONCENTRATIEKAMP; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; AMSTERDAM

Objectnr. 17317

Archief van J.C. Wilms. Johannes Cornelis Wilms, geboren Tilburg 14 oktober 1893 – overleden Oranienburg 9 maart 1942. Gehuwd met Joanna Maria Wilms-de Beer. Kinderen. Verzetsdeelnemer.

J.C. Wilms en zijn vrouw woonden tijdens de bezetting in Amsterdam. Hij werd gearresteerd, waarschijnlijk op grond van zijn deelname aan een verzetsgroep. Hij werd eerst in de Amsterdamse gevangenis in de Havenstraat gevangen gehouden, rond september 1941. daarna volgde Kamp Amersfoort en een notitie achterop een formulier vermeldt ‘politisch’, zodat hij mogelijk een politieke gevangene was. Tenslotte werd hij naar concentratiekamp Oranienburg overgeplaatst. Hij overleed aan een onbekende doodsoorzaak, in maart 1942 en werd in Oranienborg gegraven. Zijn echtgenote J.M. Wilms-de Beer moest naar de Euterpestraat schrijven om een overlijdensakte te krijgen, die bevestigde dat haar echtgenoot was overleden.

In het archief zijn twee briefjes van zijn hand, geschreven in een Amsterdamse gevangenis en vier brieven, geschreven in kamp Amersfoort. Daarnaast enkele documenten rond zijn gevangenschap.

OUDEJANS-KRAMER, M.; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; PURMEREND

Objectnr. 17625

Archief van Maria Oudejans-Kramer (geboren 5 juli 1917 te Ilpendam – gestorven 28 februari 1985 te Hoorn).

Maria Oudejans-Kramer dreef op de Koemarkt te Purmerend het café ‘Prinses Juliana’. Het was een zogeheten dinsdagcafé, dat alleen open was tijdens de veemarkt op dinsdag. In september 1944, toen zij hoogzwanger was en haar man vanwege de arbeidsinzet in Duitsland verbleef, werd Maria Oudejans-Kramer opgepakt en 6-7 dagen vastgehouden in Amsterdam. Dit had waarschijnlijk te maken met een vergadering van verzetsmensen die op de verdieping boven het café zou hebben plaatsgevonden. Het is niet bekend om welke verzetsmensen het ging. Ze is vastgehouden in het Huis van Bewaring aan de Havenstraat en wellicht ook op de Weteringschans en in de Euterpestraat.

Het archief bestaat uit een briefkaart met het verzoek om voor Maria Oudejans-Kramer schoon wasgoed naar het Huis van Bewaring aan de Havenstraat te brengen,

ELSENSOHN, K.A.; EGODOCUMENTEN; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; RADIOTOESTELLEN, INBESLAGNAME; RADIO, ILLEGAAL LUISTEREN NAAR; AMSTERDAM

Objectnr. 17846

Twee foto's van in een PTT-magazijn opgeslagen radiotoestellen, die op last van de bezetter zijn ingeleverd. Opname januari 1945.

De fotograaf is Charles Breijer (1914-2011).

MONNEREAU, E.; GEVANGENIS, HAVENSTRAAT; AMSTERDAM

Objectnr. 20060

Huisreglement voor de Politiegevangenis uit het bezit van E. (Elly) Monnereau. Gevangene.

-Op karton geplakt 'Huisregelement voor de Politiegevangenis/Hausordnung für das Polizei-Gefängnis', afkomstig uit de gevangenis aan de Amstelveenseweg (Havenstraat) Amsterdam. Daarop in zowel Nederlands als Duits bijzondere verodeningen en kennisgevingen voor gevangenen.

Elly Monnereau bevond zich vanaf oktober 1942 in gevangenschap in de gevangenis Havenstraat in Amsterdam. Zij heeft in ieder geval tot in 1943 daar gevangen gezeten. Zie ook 9100 voor het archief van E. (Elly) Monnereau.