Resultaten

HENRY, P.; VERLOOP, D.; ONTSNAPPING; BELGIË; CONCENTRATIEKAMP, SACHSENHAUSEN

Objectnr. 16445

Archief van P. Henry. P. (Pieter) Henry. Verzetsdeelnemer.

Pieter Henry was als student medicijnen in Utrecht lid en bestuurder van het studentencorps. In 1943 behaalde hij zijn doctoraal en voegde zich bij zijn vriend David Verloop in Brussel. Verloop was betrokken geraakt bij een ontsnappingslijn naar Spanje, de zogenaamde Dutch-Paris lijn van Jean Weidner. Die werd gefinancierd door de bank Van Lanschot.

Pieter Henry werd gevraagd om als passeur tussen Nederland en België op te treden. In 1944 werd Verloop opgepakt. Om te voorkomen dat hij onder foltering informatie vrijgaf, heeft hij zelfmoord gepleegd. Henry werkt door. Hij was via Jan Nauta in contact gekomen met een Leidse groep. Hierbij was ook de verrader Lindemans, alias King Kong betrokken. Henry had een afspraak met Els Boon in Brussel en daar werden ze allebei opgepakt. Hij heeft tot de bevrijding gevangen gezeten in de gevangenis Scheveningen en de kampen Vught, Moergestel en daarna Sachsenhausen.

Het archief omvat documenten en correspondentie. In de audiocollectie is ook een interview met Pieter Henry aanwezig.

BEWAPENING; BELGIË

Objectnr. 15146

Revolver, Francotte's Arms Liege, met nr. 24 en andere kant 1078. Kaliber 9mm. In goede staat, met fraaie houtbewerkte kolf.

ENGELANDVAARDERS; ONTSNAPPING; BELGIË; FRANKRIJK; SPANJE; LONDEN; INTERNATIONALE BETREKKINGEN; GEVANGENIS; APPELBOOM, M.

Objectnr. 13358

Tekening in zwarte inkt getiteld 'De avonturen van een Engelandvaarder'. In twaalf illustraties met onderschrift zijn de lotgevallen van een Engelandvaarder afgebeeld. Getekend door M. Appelboom in Londen, juli 1943.

1. Illegaal passeren Nederlands/Belgische grens.
2. Nederlandse diplomaat in Vichy-Frankrijk zegt "Had maar in Holland gebleven''.
3. Vrijlating uit gevangenis in Lyon door hulp Nederlandse diplomaat.
4. Doorzending naar een kamp door Nederlandse diplomaat in Toulouse.
5. Vlucht door de nacht.
6. Nederlandse diplomaat in Marseille dringt aan terug te keren naar Nederland.
7. Nederlandse diplomaat in Perpignan biedt hulp aan.
8.Tocht over de Pyreneen.
9. In gevangenis in het 'vrije' Spanje.
10. Tot verbazing vrijlating door bemiddeling diplomaat uit Barcelona.
11. Op een schip 'eindelijk' weg uit Europa.
12. Aankomst in Londen: een ijskoude douche.

BELGIË; EVACUATIE; ORANJEVERERING; RODE KRUIS

Objectnr. 11200

Tien foto's van een kinderfeest. Feest van geëvacueerde en door het Belgische Rode Kruis in Geeraardsbergen ondergebrachte Nederlandse kinderen uit de Betuwe. Het feest wordt ter ere van de verjaardag van prinses Juliana gehouden. Opnamen 30 april 1945.

1. touwtrekkende kinderen
2. kinderen met als prijs gewonnen speelgoed
3. idem
4. peuter met rood-wit-blauw vlaggetje, voortgetrokken in karretje (copie)
5. oude vrouw met als prijs gewonnen speelgoed
6. portret van mejuffrouw Baras, hoofd van het Belgische Rode Kruis in Geraardsbergen, organisatrice
7. de Nederlandse kinderen groeten het graf van de onbekende soldaat in het dorpscentrum
8.zaklopend meisje
9. limonade drinkend meisje
10. stoet kinderen op weg naar feestterrein

BELGIË; REPATRIËRING; ZEELAND, P. VAN; HARINXMA THOE SLOTEN, VAN; SCHIPPER,

Objectnr. 11204

Drie foto's van de opening van een rusthuis voor ex-concentratiekampgevangenen in Laeken, België. Opnamen juni 1945.

-1.de Belgische minister van repatriëring P. van Zeeland, de Nederlandse gezant in België Van Harinxma Thoe Sloten en en een lid van de Nederlandse repatriëringsdienst, Schipper
2. slaapzaal
3. conversatiezaal

BAK, L.; BELGIË; ONTSNAPPING

Objectnr. 15061

Fotoportret van Loek Bak, zoon van Anton Bak. Beiden hadden met een ontsnappingslijn en het Belgische verzet te maken. Ongedateerde opname.

ONTSNAPPING; BELGIË; PUTTE; TRANSPORT

Objectnr. 13775

Drie foto's (reproducties) van de tram in dorp Putte op de Nederlands-Belgische grens, belangrijk voor het illegaal oversteken van de grens met behulp van passeurs. Opname rond 1934.

ONTSNAPPING; BELGIË; SINT PIETERSBERG; BEVRIJDING; MAASTRICHT

Objectnr. 13907

Dertien foto's rond het thema ontspanning. Opgenomen in Maastrticht. Ongedateerde opnamen.

1-8. gangen door het mergel van de Sint-Pietersberg, als ontsnappingsroute naar Belgiëe gebruikt. Op een van de foto's Wim van Schaïk, die samen met Stied Witlox vele illegalen door de St. Pietersberg gidste.
9-13 teksten op de muur, zoals namen van bevrijders en hulde aan hun adres.

Met Kerstmis 1944 werd in de groeve een feestelijke mis opgedragen voor de Amerikaanse bevrijders. Velen vereeuwigden hun aanwezigheid door hun handtekening achter te laten. Deze foto's werden gemaakt in de groeve De Schark, aan de Mergelweg nr. 359 in Maastricht. Deze mergelgroeve aan de westzijde van het noordelijke gangenstelsel was (en is) het bezit van de Congregatie van de Broeders van de Onbevlekte Ontvangenis. Voor zover bekend heeft De Schark nooit een rol gespeeld in de vluchtroute door de Sint-Pietersberg.

BELGIË; OORLOGSHUMOR

Objectnr. 12512

Landkaart van België volgetekend (op komische wijze) met verschillende aspecten van de bezetting en het verzet daartegen. Rechtsboven vier apocalyptische ruiters, die de Duitse bezetter symboliseren. Linksonder het opschrift: ''t Verzet, La Résistance'. Ontworpen door J. Ancia, Geallieerde uitgave, uitgever 'Marine', 1944.

VERLOOP, D.; ONTSNAPPING; BELGIË

Objectnr. 16446

Foto van David Verloop. Ongedateerde opname.

D. (David) Verloop, geboren 8 januari 1921 - overleden Brussel 7 maart 1944) besloot na zijn afgeronde rechtenstudie in Utrecht verzet te bieden tegen de Duitse bezetter. Door zijn vriend Pieter Henry werd hij gekarakteriseerd als briljant - hij had als twintigjarige al zijn studie afgerond - maar ook onvolwassen. Hij begon aan heel veel dingen. In Brussel werkte hij mee aan de ontsnappingslijn 'Dutch-Paris' van Jean Weidner. In 1944 werd hij gepakt samen met vier Amerikaanse piloten. Hij pleegde zelfmoord om te voorkomen dat hij onder foltering informatie zou prijsgeven.

POLAK, P.; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN; ONTSNAPPING; ENGELANDVAARDERS; BELGIË; SPANJE; SPIONAGE

Objectnr. 13362

Archief van Paul Polak (Balikpapan (Nederlands-Indië), 26 februari 1924 - 8 mei 2003). Schuilnamen Paul Petit en Paul Peters. Engelandvaarder.

Paul Polak was aan het begin van de oorlog scholier. Toen de Joodse leraren van school moesten verdwijnen, schreef hij een vlammend protest in de schoolkrant en werd daarop met de andere redacteuren van school gestuurd. Bijna de gehele klas was solidair. Hij deed wel goed eindexamen en ging vervolgens scheikunde studeren aan de VU. Hij werd lid van het corps en zijn dispuut daar, genaamd MARNIX, was vrijwel in zijn geheel actief in het verzet. Dit kwam deels doordat er ook een aantal leden van het dispuut Joods waren, pro-Duits zijn kon dus niet. Pauls halve familie was Joods en deels ook uit Duitsland, dus hij was ook van meet af erg anti-Duits.

De studenten hielden zich vooral met het onderbrengen van onderduikers en later ook wel met spionage. In 1943 werd de grond in Nederland te heet onder de voeten, dus besloot Paul om op verkenning te gaan naar Brussel. Op verzoek van Leo Frijda zocht hij daar ook naar wapens. Toen hij drie weken later terugkwam in Nederland, zonder wapens, bleek Frijda gedood. In juli 1943 week hij, samen met dispuutsgenoot Gel Mijnlieff, definitief uit naar Brussel. Na daar enkele maanden gebleven te zijn (onder de naam Paul Petit) en meegewerkt te hebben aan de ontsnappingslijn Wisigotha-Lorraine, vertrok hij eind 1943 naar Spanje.

In Spanje werden illegale vreemdelingen gevangen gezet, maar als het via onderhandelingen van Nederlandse diplomaten lukte om een legale status te krijgen, dan kon men in een hotel in Madrid wachten op een mogelijkheid om door te reizen naar Engeland. Dit overkwam ook Polak. Hij zat enige tijd gevangen, maar kon uiteindelijk doorreizen naar Engeland. Daar ging hij werken voor het Bureau Bijzonder Opdrachten. In september 1944 werd hij weer in Nederland gedropt als Paul Peters. Hij bleef tot april 1944 in bezet gebied. Toen brak hij via de Biesbosch door de linies. Na de oorlog heeft hij de naam Paul Peters aangehouden.

Het archief omvat enkele documenten, waaronder het Spaanse identiteitsbewijs.

MIJNLIEFF, G.M.R.H.; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN; ONTSNAPPING; BELGIË; CONCENTRATIEKAMP, AMERSFOORT

Objectnr. 16447

Archief van G.M.R.H. Mijnlief. Gellius Meindert Roeland Hendrik (Gel) Mijnlieff, geboren 19 maart 1922 - overleden 10 oktober 2007. Verzetsdeelnemer.

Gel Mijnlieff was actief in het studentenverzet. In 1941 ging hij in Amsterdam economie studeren en werd hij lid van het corps en het dispuut MARNIX. Van dit dispuut waren veel leden actief in het verzet. Ze brachten illegale kranten rond en verzorgden onderduikers. Gel had ook zelf een tijd lang een Joodse onderduiker. Begin 1943 moest echter de loyaliteitsverklaring door studenten getekend worden. Gel weigerde en daarom moest hij zelf ook onderduiken. De joodse man moest elders onderduiken en werd later toch gepakt en naar kamp Westerbork gevoerd. Gel besloot samen met Paul Polak naar Brussel te gaan, aangezien de grond in Amsterdam te heet onder de voeten werd. Ze gingen op de bonnefooi met ieder wat adressen op zak van Nederlanders in Brussel. De grens passeerden ze per fiets en verder reisden ze met de trein. Ze verbleven in Brussel op verscheidene adressen, onder andere bij Angèle Manteau. Hij had daar papieren op naam van Gérard Martens. In Brussel werden ze na enige tijd actief voor een ontsnappingslijn. Dit zou kunnen gaan om een groep onder de naam Witte Brigade. Ook Vise Goten en Jean Weidner kwamen voorbij, maar Gel kon zich dit allemaal niet meer precies herinneren, ook omdat het belangrijk was zo min mogelijk te weten. Ze brachten mensen, die ze ophaalden in een café in Brussel, naar een ander adres in Brussel.

Na enkele maanden besloot Paul Polak door te gaan naar Spanje en Gel keerde terug naar Nederland. Zijn vader was ook actief in het verzet en er was al voor Gels vertrek een inval geweest in zijn ouderlijk huis. Zijn vader wist te ontkomen, maar enkele anderen niet en ook zijn moeder was vastgezet in Vught. Gel hoopte haar te kunnen bevrijden. Hij werd echter al drie dagen na aankomst in Haarlem gearresteerd. Dit gebeurde min op meer per vergissing, maar toen duidelijk was wie ze hadden, werd hij gevangen gezet. Hij zat enkele maanden in de gevangenis aan de Amstelveenseweg en daarna zo'n acht maanden in kamp Amersfoort. Uiteindelijk moest hij op transport naar Duitsland, maar hij slaagde erin zijn vader daarvan op de hoogte te brengen. Met hulp van zijn vader en zwager kon hij toen ontsnappen.

BOON, J.E.; VERZETSGROEP, LUCTOR ET EMERGO/FIAT LIBERTAS; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN; GEVANGENIS, SCHEVENINGEN; ONDERDUIK; ONTSNAPPING; SPIONAGE; BELGIË

Objectnr. 16448

Archief van Johanna Elisabeth ('Els') Boon (Leeuwarden, 14 september 1916 - Bloemendaal, 31 juli 2004.

Els Boon was aan het begin van de oorlog studente in Leiden. Bij de Duitse inval kon ze haar ouders, haar vader was het liberale kamerlid G.A. Boon en was actief geweest in de strijd tegen de nazi's, nog net op tijd bewegen tot een ontsnapping naar Engeland. Zelf bleef ze in Leiden, waar ze al snel actief werd in het verzet. Ze hielp Joodse onderduikers en ook raakte ze betrokken bij een ontsnappingslijn (naar Spanje) via Brussel. Andere medewerkers van deze lijn waren onder andere Jan Nauta, Pierre Henry en Jan Strengers. Ze reisde regelmatig met ontsnappers naar Brussel via Baarle-Nassua, Zundert of een derde overgang. Ze ging dan met de trein naar Breda en vandaar met de fiets naar de grensplaats. Daar maakte ze onder de schuilnaam Liesbeth contact met meewerkende marechaussees en met hun hulp ging ze te voet de grens over. Vanaf een café in Weelde de tocht vervolgens per bus naar Turnhout, per tram naar Antwerpen en per trein naar Brussel. Vanuit Brussel namen anderen het over voor de tocht naar Parijs. Deze lijn was alleen voor mensen. Later nam ze de 'Fiat Libertas'-lijn voor berichten over van Jet Roosenburg.

In april 1944 werd ze in Brussel gearresteerd, volgens haar na verraad van Chris Lindemans, alias King Kong. Na een maand werd ze per trein naar de gevangenis Scheveningen gebracht. Daar werden alle gevangen na de invasie gedeporteerd en toen is ze ontsnapt door uit het wc-raampje van de trein te springen. Ze dook onder in Leersum en later in Groningen. Haar portret was verspreid, dus ze kon niet meer openlijk optreden. Ze had toen wel goede papieren, namelijk echte papieren op naam van Alida Kins.

Na de oorlog ontmoette ze Jan Frederik Glastra van Loon (16 maart 1920 - 22 oktober 2001), ook een verzetsmedewerker, wat tot een huwelijk leidde.

Het archief bevat vooral officiële documenten.

JEUGD; STRIJDMACHT, BRITS; BELGIË

Objectnr. 16646

Een pop en een foto.

1. pop, genaamd Tommy. Hille Dantuma, een oorlogsevacué, kreeg de pop als verjaardagscadeau, op 13 mei 1945. Zijn familie woonde destijds in Gerardsbergen (België), waar ze naartoe geëvacueerd waren. De pop is gekleed als een Engelse soldaat. Engelse soldaten werden algemeen Tommy genoemd. Aan het gezicht van de pop zijn duidelijke gebruikssporen af te lezen.
2. foto van Hille Dantuma en zijn pop.

JACOBSTHAL, J.A.; GOLDBERG, H.; BELGIË; ONDERDUIK; ONTSNAPPING; TRANSPORT; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; JODENVERVOLGING

Objectnr. 16824

Archief van J.A. Jacobsthal. Joachim Adolf Jacobsthal, geboren Berlijn 5 augustus 1921 - overleden Zwitserland 17 december 2005. Verzetsdeelnemer, Jodenvervolging.

Het ouderlijk gezin Jacobsthal vestigde zich in oktober 1928 op Sloestraat 12 II te Amsterdam. Vader J.A. Jacobsthal was coupeur en ontwerper van damesconfectie. Het gezin was Joods.
Op 16 juni 1943 vestigde Joachim zich in Brussel. Van de heer Van Kleeff, een lid van de Belgische ondergrondse, kreeg hij een valse identiteitskaart op de naam J.A. Staal. Joachim werkte in eerste instantie voor hem als tussenpersoon voor het overbrengen van identiteitskaarten.
Op 2 augustus 1943 kreeg Joachim van zijn zus Hilde te horen dat zijn ouders in gevaar verkeerden. Zijn ondergrondse contact, de heer Schoenmakers, bracht hem bij Maastricht over de grens. Op 4 augustus vernam Joachim van vrienden dat zijn ouders tijdens een razzia waren opgepakt en dat Hilde in Santpoort was ondergedoken. Hilde ging met Joachim mee terug naar België. 's Nachts zwommen zij de grensrivier over. Hun ouders zijn op 21 oktober 1944 in Auschwitz omgekomen.

Joachim werd steeds actiever in het Belgisch verzet. Hij probeerde een bijdrage te leveren aan de groep van de heer Kleef, maar kon niet direct voet aan de grond krijgen in diens organisatie. Via andere contacten bouwde Joachim zijn eigen netwerk op. Hij fungeerde als verbinding tussen de Nederlandse organisaties in Maastricht, verschillende Belgen en de organisatie in Brussel. Zijn contacten deelde hij met Kleef om hun samenwerking verder aan te halen.
In october 1943 ging Joachim neergeschoten geallieerde vliegers begeleiden, van de plaats waar zij geland waren tot Brussel en Parijs. Eerst ging het om piloten die in België geland waren, later ook die uit Nederland.
Op 28 februari 1944 werd Jacobsthal gearresteerd, nadat hij in de val was gelokt. Tijdens verhoor gaf hij een valse naam op en hij loog over zijn geboorteplaats. Zijn ware identiteit werd niet achterhaald. Hij kreeg de doodstraf en werd op 15 augustus naar kamp Bourge-Leopold overgebracht. Het vonnis is echter nooit voltrokken en Jacobsthal bleef in kamp Bourge-Leopold tot aan de bevrijding, die op 5 september 1944 plaatsvond.