Resultaten

OORLOGSHUMOR; STRIJDMACHT, DUITS; OORLOGSHANDELINGEN; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; INVASIE; HITLER, A.; GOEBBELS, J.; SOVJET-UNIE; AFRIKA; ITALIË; GÖRING, H.; JAPAN; MUSSOLINI, B.

Objectnr. 11411

De 'Mosquito-kalender 1945' kent voorop een prentje van A. Hitler die met zijn hoofd ergens tegenaan loopt. Bij iedere maand een prentje over de Duitse verliezen:

- De geallieerde invasie terwijl Goebbels 'Victorie' schreeuwt.
- De Duitse blokkade.
- De Russische beer die de Duitse adelaar verjaagd.
- 'Uncle Sam' die Hitler beet heeft en 'Japan' wegschopt.
- Verliezen in Afrika.
- Dode Duitse soldaat in Stalingrad.
- Geallieerde troepen die onderaan de Italiaanse laars binnentrekken (Sicilië) en 'Mussolini' die er vanboven uit gegooid wordt.
- H. Goering die het platgebombardeerde Duitsland geruststellend toespreekt.
- Atlantikwal omver geschopt door geallieerde soldaat.
- Hitler en Japanse vampier als 'laatste as-genoten'.
- 'De strijd achter de Duitse batterijen'.
- Magere Nederlandse Leeuw die uitbreekt.
Achterin een lijstje met de verjaardagen van de leden van het koninklijk huis.

NEDERLANDS-INDIË; JAPAN; PERS, LEGAAL

Objectnr. 12961

Affiche met een getekende voorstelling van een bloeddorstige Japanse samoerai, die Java met een zwaard doorklief. Tekst: ' Nederland bevrijd, maar in Indië heerst de Japanner nog! publicatie van 'Ons Vrije Nederland'. Datering waarschijnlijk 1945.

KATE, H. TEN; FREDERIKS, A.; UITGEVERIJEN, CLANDESTIEN/ILLEGAAL, HET STICHTSE PEPERTJE; PERS, ILLEGAAL, ONS VOLK; PERS, ILLEGAAL, ORANJE-BULLETIN; OORLOGSHUMOR; BEVRIJDING; RADIO ORANJE; FINANCIERING VERZET; VERZET, UNIVERSITEITEN/STUDENTEN; UTRECHT

Objectnr. 13339

Archief van H. ten Kate. Verzetsdeelnemer.

Het echtpaar Ten Kate werd - waarschijnlijk in 1944 - gevraagd de officiële bewoners te worden van het pand aan de Oude Gracht in Utrecht, waar de door studenten bestierde illegale bladen 'Ons Volk', 'het Oranje Bulletin' en de clandestiene uitgeverij Het Stichtse Pepertje huisden. Daarbij waren de studenten Frits Sobels, Bob Ameling en Hans Muus betrokken. Het pand was van een Joodse kapper die was gedeporteerd. Het Stichtse Pepertje drukte vooral humoristische publicaties waarmee geld verdiend werd om illegale activiteiten te bekostigen. Voor de drukkerij op zolder werd illegaal stroom afgetapt. Daardoor konden de Ten Kates naar Radio Oranje luisteren. De nieuwsberichten die ze daar hoorden typten ze over en verspreidden ze onder kennissen.

De collectie bestaat uit van Radio Oranje overgenomen nieuwsberichten en van drukproeven van 'Ons Volk' en de uitgeverij, onder andere van het door Andries Frederiks (1907-1999) onder het pseudoniem Tijl geïllustreerde 'Berlijn februari 1945' en 'Utrecht liberated'.

OORLOGSHUMOR

Objectnr. 17602

Verzameling van tien zwart-wit gedrukte cartoons in een geel kartonnen omslag, onder de titel 'Ieder doet zijn plicht'. Het geheel wordt met een nietje bijeengehouden. Ondertekend ‘Tyl’ (Andries Frederiks werkte onder dit pseudoniem). Geen bijzondere kentekens.

Opsomming van de cartoons aan de hand van toegevoegde titels:

1. Mensen vluchten voor soldaten in een brandende stad
2. Bioscoop
3. Luchtoorlog met toeschouwers
4. ‘Ieder die anders beweert 'wird erschossen''
5. Twee mannen waarvan er één de hitlergroet brengt
6. Een losgebroken leeuw valt mannen aan
7. Een Japanner wordt door een ‘Amerikaanse’ vuist onder water gedrukt
8. Twee bewapende Japanners op een drijvend blok in het water
9. J. Stalin houdt A. Hitler met behulp van een tang in een vuur
10. Hitler en een Japanner plegen naast elkaar harakiri

FREDERIKS, A.; OORLOGSHUMOR; PERS, ILLEGAAL, ONS VOLK; UITGEVERIJEN, CLANDESTIEN/ILLEGAAL, HET STICHTSE PEPERTJE; UTRECHT

Objectnr. 18446

Tekeningen en spotprenten (digitaal) van Andries Frederiks.

Andries Frederiks (1907-1999), werkzaam bij de Nederlandse Spoorwegen, werd tijdens de oorlog een zeer actief tekenaar voor de illegale pers. In het begin van de oorlog maakte hij anti-Duitse karikaturen en plakte die op lantaarnpalen en bij stations. Later maakte hij werk voor illegale bladen als Ons Vrije Nederland, Ons Volk en Oranje-Bulletin. bezetter te hekelen. De prentjes plakt hij op stations en lantaarnpalen in Utrecht. Vanaf 1943 begint Frederiks tekeningen te maken voor de illegale bladen Geïllustreerd Vrij Nederland, Ons Volk en het Oranje-Bulletin. Verder maakt hij enkele boekjes en een kalender voor de illegale drukkerij 't Stichtse Pepertje.

Frederiks omschrijft het tekenen in de oorlog als een obsessie. ,,Ik tekende dag en nacht door, ik kon niet stoppen. Niet omdat ik heldhaftig wilde zijn, maar omdat ik me moest ontladen. Het was een ziekte.'' De honderden tekeningen werden op allerlei manieren het huis uit gesmokkeld, zijn vrouw leende soms de kinderwagen van de buren om in de holle buizen ervan een aantal tekeningen te kunnen vervoeren.

Frederiks zelf hield zich niet bezig met de praktische kant van zijn verzetswerk. ,,Ik wist vaak niet eens waar de tekeningen terecht kwamen. Het enige waar ik me de tijd voor gunde was het produceren van tekeningen. Het meeste van wat ik heb getekend is overigens nooit gepubliceerd.''

De bekendste tekening van Frederiks is die van een ezel die zich bij het arbeidsbureau meldt, terwijl hij zegt: "Ik geef mij ook op voor Duitschland, ze zeggen dat het gras daar veel beter is dan hier!" Dit affiche werd in de nacht van 7 op 8 januari overal in Utrecht opgeplakt. Op een andere prent worden mensen door een gevaarlijk uitziende nazi de trein in geduwd, met het onderschrift: "Spoorwegmannen, houdt vol! Niet voor onze voedselvoorziening, maar voor mensenroof willen de nazi's u gebruiken".

Verder maakt Frederiks een groot aantal karikaturen van Hitler in allerlei benarde situaties. Hitlertjes bungelend aan een galg, Hitlertjes verdrinkend in een sloot. In veel gevallen zijn de armen of benen gestrekt in de vorm van de letter v, een verwijzing naar de `V van Victorie'-propaganda van de Duitsers.