Details
Objectnummer19829
BeschrijvingFoto's uit de nalatenschap van Rudolf Clemens (‘Rolf’) Breier (Sawahluntu (Nederlands-Indië), 26 november 1923 – Kiel (Duitsland), november 2015). Geïnterneerde.
Rolf Breier bezat de Nederlandse nationaliteit maar werd tijdens de oorlog vanwege zijn Oostenrijkse afkomst zes jaar lang gevangen gehouden in Nederlands-Indië en Suriname. Breier was geboren en getogen in Nederlands-Indië. Zijn vader, de van oorsprong Tsjechische Rudolf Breier, werkte daar onder andere als gevangenisdirecteur en was in 1926 tot Nederlander genaturaliseerd. Breiers moeder Vera kon niet aarden in Nederlands-Indië en keerde terug naar Oostenrijk. Toen Duitsland in mei 1940 Nederland binnenviel, werden in de Nederlandse koloniën Duitsers geïnterneerd en ook mensen die van NSB-sympathieën werden verdacht. Ook Breier werd opgepakt en ingesloten, net als oudere broer Harald en zijn vader, hoewel zij allen de Nederlandse nationaliteit bezaten en niets met de NSB te maken hadden. Naar verluidt ging het gerucht rond dat ze pro-Duits zouden zijn. Dat zou teruggaan op de brieven die Vera stuurde vanuit Wenen – sinds 1938 onderdeel van het Duitse Rijk – waarop postzegels met de beeltenis van Adolf Hitler prijkten. Ook het feit dat vader Breier geregeld de Oostenrijkse club bezocht zou verdacht zijn. In 1942 – nog voor de Japanse inval – worden de Breiers samen met andere geïnterneerden naar Suriname verscheept. Daar worden ze op de voormalige suikerrietplantage Jodensavanne vastgehouden, bewaakt door Nederlandse en Surinaamse troepen. Breier is een enthousiast tekenaar en legt het dagelijkse leven in het kamp vast. Hij maakt ook eenvoudige gebruiksvoorwerpen, zoals een rasp, een mes en een pollepel.
Nadat de Tweede Wereldoorlog is beëindigd wordt Breier nog zeker een jaar vastgehouden. Op 7 augustus 1946 komt hij samen met 137 andere gevangenen vanuit Suriname aan in de haven van IJmuiden. Breier blijft enige tijd in Nederland en studeert aan de kunstacademie in Amsterdam. In 1948 vertrekt hij naar zijn moeder in Wenen. Hij werkt als graficus en krijgt uiteindelijk een aanstelling als anatomisch tekenaar aan de universiteit in Kiel, Duitsland. In 1995 keert hij voor een documentaire met een filmploeg terug naar Suriname en heeft daar ontmoetingen met enkele mensen die hij nog uit zijn kamptijd kent. Breier overlijdt in 2015. Hij heeft nooit excuses of een schadevergoeding gekregen voor de tijd dat hij werd vastgehouden.
Rolf Breier bezat de Nederlandse nationaliteit maar werd tijdens de oorlog vanwege zijn Oostenrijkse afkomst zes jaar lang gevangen gehouden in Nederlands-Indië en Suriname. Breier was geboren en getogen in Nederlands-Indië. Zijn vader, de van oorsprong Tsjechische Rudolf Breier, werkte daar onder andere als gevangenisdirecteur en was in 1926 tot Nederlander genaturaliseerd. Breiers moeder Vera kon niet aarden in Nederlands-Indië en keerde terug naar Oostenrijk. Toen Duitsland in mei 1940 Nederland binnenviel, werden in de Nederlandse koloniën Duitsers geïnterneerd en ook mensen die van NSB-sympathieën werden verdacht. Ook Breier werd opgepakt en ingesloten, net als oudere broer Harald en zijn vader, hoewel zij allen de Nederlandse nationaliteit bezaten en niets met de NSB te maken hadden. Naar verluidt ging het gerucht rond dat ze pro-Duits zouden zijn. Dat zou teruggaan op de brieven die Vera stuurde vanuit Wenen – sinds 1938 onderdeel van het Duitse Rijk – waarop postzegels met de beeltenis van Adolf Hitler prijkten. Ook het feit dat vader Breier geregeld de Oostenrijkse club bezocht zou verdacht zijn. In 1942 – nog voor de Japanse inval – worden de Breiers samen met andere geïnterneerden naar Suriname verscheept. Daar worden ze op de voormalige suikerrietplantage Jodensavanne vastgehouden, bewaakt door Nederlandse en Surinaamse troepen. Breier is een enthousiast tekenaar en legt het dagelijkse leven in het kamp vast. Hij maakt ook eenvoudige gebruiksvoorwerpen, zoals een rasp, een mes en een pollepel.
Nadat de Tweede Wereldoorlog is beëindigd wordt Breier nog zeker een jaar vastgehouden. Op 7 augustus 1946 komt hij samen met 137 andere gevangenen vanuit Suriname aan in de haven van IJmuiden. Breier blijft enige tijd in Nederland en studeert aan de kunstacademie in Amsterdam. In 1948 vertrekt hij naar zijn moeder in Wenen. Hij werkt als graficus en krijgt uiteindelijk een aanstelling als anatomisch tekenaar aan de universiteit in Kiel, Duitsland. In 1995 keert hij voor een documentaire met een filmploeg terug naar Suriname en heeft daar ontmoetingen met enkele mensen die hij nog uit zijn kamptijd kent. Breier overlijdt in 2015. Hij heeft nooit excuses of een schadevergoeding gekregen voor de tijd dat hij werd vastgehouden.
TrefwoordBREIER, R.C.; BREIER, H.P.L.; BREIER, R.; BREIER-KIRPAL, S.V.; STEINSBERG, F.; GEVANGENIS; INTERNERINGSKAMP, JODENSAVANNE; NEDERLANDS-INDIË; SURINAME; OOSTENRIJK
InventarisOmslag 1.
-Op karton geplakte posefoto (zwart-wit) van een zittende Vera Sophie Breier-Kirpal, gekleed in witte jurk en zwarte hoofdband, met op schoot haar zoon Harald Breier. Aan de achterzijde van de foto een handgeschreven notitie met onder andere de locatie Padang (Sumatra) in het voormalige Nederlands-Indië, dd. 5-10-1922.
-Op karton geplakte Posefoto (zwart-wit) van een zittende Vera Sophie Breier-Kirpal, met haar twee zonen Harald en Rolf Breier. Rechts van Vera Sophie Breier-Kirpal zoon Harald, en links van haar zoon Rudolf. Padang (West-Sumatra), 1927.
-Foto van Rolf Clemens en Harald Breier, samen met hun moeder, Vera Breier-Kirpal. Vera Breier zittend op een rotan stoel, met links naast zich Rolf Clemens, en rechts van haar staand naast de stoel Harald. Bandoeng, 1928/1930
-Foto van Vera Breier (rechts), poserend met haar twee zoons Harald (links) en Rolf (midden),Wenen 1935.
-4 op een blad geplakte kinderfoto’s, van Rolf en Harald Breier, met derden. Betreft foto’s uit de periode 1924-1925, te Sawahlunto (Sumatra).
-Kinderfoto van Rolf Clemens Breier. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘Rolf: mit 2 jahren u. 3 mon’, 1926.
-2 op een blad geplakte kinderfoto’s van Harald en Rolf Clemens Breier, met daarbij 2 fotonegatieven, 1928/1929
Blad met 4 opgeplakte foto’s:
-1 foto met 2 volwassen vrouwen (waarvan één waarschijnlijk Vera Breier), en een volwassen man, en Harald en Rolf Clemens Breier, zittend en staand bij een auto. Java, 1930/1931
-2 kinderfoto’s van Harald en Rolf Clemens Breier samen, 1930/1931
-Foto van het huis van het gezin Breier in Madiun. Java, juli 1931.
Blad met 3 opgeplakte foto’s:
-1 foto van Vera Breier samen met Harald en Rolf Clemens Breier. Buitenzorg, 1929
-2 foto’s van Harald en Rolf Clemens Breier in de nabije omgeving van een gevangenis op Java. Java, september 1929
Blad met drie opgeplakte foto’s van en met Rolf [vader] Breier, 1932
Blad met 3 opgeplakte foto’s:
-Foto van Vera Breier (in tweevoud), liggend in een ligstoel op een scheepsdek. Foto is gemaakt aan boord van het schip “Saarbrücken”, op de reis van Indonesië naar Wenen in 1930/1932
-2 kleine foto’s van Harald en Rolf Clemens Breier, gearmd naast elkaar zittend. Port Saïd, 1931
Blad met 2 opgeplakte foto’s:
-1 foto van 3 kinderen, waarvan de eerste van links Rolf Clemens Breier, met een zittende volwassen man. Betreft familie van Vera Breier-Kirpal. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘Fredi Kirpal, Rolf [Breier], Onkel Franz Kirpal, Friedl’, Wenen 1932.
-Portretfoto van Susanne Kirpal (moeder van Vera Kirpal, en grootmoeder van Harald en Rolf Clemens Kirpal), (vermoedelijk) in 1932
Blad met 3 opgeplakte foto’s van/met betrekking tot Fritz Steinsberg, (Wenen) rond 1930
-2 foto’s van Harald, en Rolf Breier samen met hun grootmoeder. Een foto met grootmoeder staand in het midden, en een foto van grootmoeder zittend, aan haar zijden geflankeerd door haar kleinzoons, Wenen 1935.
-Kleine foto van een kinderfeestje aan boord van het schip “Coblenz” in 1935. Links op de achtergrond (met zwarte stropdas) Harald Breier.
-Foto van Harald Breier op het kinderfeestje aan boord van de [“Coblenz”] in 1935. Betreft een uitvergrootte uitsnede van de kleinere foto.
-Foto van een jonge Rolf Breier, zittend op een vlonder bij een zeilboot. Kampen 1937.
-Portretfoto van Rolf Breier. Aan de achterkant staat handgeschreven: ‘September 1946, Baarn’.
-Portretfoto van Rolf Clemens Breier. Aan de achterzijde staat handgeschreven adressering aan Vera Breier te Wenen, en boodschap: ‘Für dich, mama. Amersfoort, 16 november 1946. Rolf’.
-Foto van een volwassen Rolf Breier, op straat gekleed in een lange jas, met koffer in zijn linker hand. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘Door een “straat fotograaf” voor het centraal station in Utrecht, 12 november 1946’.
-Foto (in tweevoud) van Rolf Clemens Breier, vanaf borsthoogte, gekleed in wit T-shirt en profil gezien van rechts. Foto waarschijnlijk uit 1974.
-Portretfoto van Rolf Breier [vader van het gezin Breier],. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘ April 1946 Jodensavanne-Suriname’.
-Portretfoto van de vader van Rolf Breier. Aan de achterkant staat handgeschreven: ‘Paramaribo (Suriname), 12-6-1946’.
-Foto van Rolf Breier [vader van het gezin Breier], gekleed in een pak met krijtstreep, linker hand in de zak, sigaret in de rechterhand. Geresteijn, dd. 20-7-1947
-Foto van Rolf Breier [vader van het gezin Breier], staand op een kade, met aan zijn linkerarm een (onbekende) vrouw.
-Foto van Vera Breier, gekleed in avondjurk met armband om de linker onderarm, in zittende pose. Aan de achterkant staat handgeschreven: ‘Vera Sophia Breier-Kirpal, Wenen, 1935’
-8 opgeplakte foto’s van Vera Breier-Kirpal, samen met Fritz Steinsberg, en Marianne. Wenen/Sievering, 1936.
-3 opgeplakte portretfoto’s van Vera Breier. Een foto van Vera Breier zonder hoedje, gekleed in een zwarte jas met een licht kanten kraag en drie zichtbare knopen. En een foto, in tweevoud, van Vera Breier-Kirpal gekleed in een zwarte jas met een licht kanten kraag, met 1 knoop zichtbaar, en een zwart hoedje met zwart gaas voor het gezicht. Wenen, 1939.
-Portretfoto van Vera [Breier], uit oktober 1946.
Omslag 2.
-7 foto’s van de zwarte houtenkist van Rolf Clemens Breier, gebruikt in het concentratiekamp Jodensavanne (Suriname).
-27 vellen 103 foto’s van het bezoek van Rolf Clemens Breier aan Suriname in 1995/1999, voor de opnames van de reportage/documentaire over zijn internering in de Jodensavanne.
-4 (deels opgeplakte) foto’s van en met Rolf Clemens Breier, tijdens/rondom de boekpresentatie van het boek “ Het leven van E.F.E. Douwes Dekker”, oktober 1999.
-Op karton geplakte posefoto (zwart-wit) van een zittende Vera Sophie Breier-Kirpal, gekleed in witte jurk en zwarte hoofdband, met op schoot haar zoon Harald Breier. Aan de achterzijde van de foto een handgeschreven notitie met onder andere de locatie Padang (Sumatra) in het voormalige Nederlands-Indië, dd. 5-10-1922.
-Op karton geplakte Posefoto (zwart-wit) van een zittende Vera Sophie Breier-Kirpal, met haar twee zonen Harald en Rolf Breier. Rechts van Vera Sophie Breier-Kirpal zoon Harald, en links van haar zoon Rudolf. Padang (West-Sumatra), 1927.
-Foto van Rolf Clemens en Harald Breier, samen met hun moeder, Vera Breier-Kirpal. Vera Breier zittend op een rotan stoel, met links naast zich Rolf Clemens, en rechts van haar staand naast de stoel Harald. Bandoeng, 1928/1930
-Foto van Vera Breier (rechts), poserend met haar twee zoons Harald (links) en Rolf (midden),Wenen 1935.
-4 op een blad geplakte kinderfoto’s, van Rolf en Harald Breier, met derden. Betreft foto’s uit de periode 1924-1925, te Sawahlunto (Sumatra).
-Kinderfoto van Rolf Clemens Breier. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘Rolf: mit 2 jahren u. 3 mon’, 1926.
-2 op een blad geplakte kinderfoto’s van Harald en Rolf Clemens Breier, met daarbij 2 fotonegatieven, 1928/1929
Blad met 4 opgeplakte foto’s:
-1 foto met 2 volwassen vrouwen (waarvan één waarschijnlijk Vera Breier), en een volwassen man, en Harald en Rolf Clemens Breier, zittend en staand bij een auto. Java, 1930/1931
-2 kinderfoto’s van Harald en Rolf Clemens Breier samen, 1930/1931
-Foto van het huis van het gezin Breier in Madiun. Java, juli 1931.
Blad met 3 opgeplakte foto’s:
-1 foto van Vera Breier samen met Harald en Rolf Clemens Breier. Buitenzorg, 1929
-2 foto’s van Harald en Rolf Clemens Breier in de nabije omgeving van een gevangenis op Java. Java, september 1929
Blad met drie opgeplakte foto’s van en met Rolf [vader] Breier, 1932
Blad met 3 opgeplakte foto’s:
-Foto van Vera Breier (in tweevoud), liggend in een ligstoel op een scheepsdek. Foto is gemaakt aan boord van het schip “Saarbrücken”, op de reis van Indonesië naar Wenen in 1930/1932
-2 kleine foto’s van Harald en Rolf Clemens Breier, gearmd naast elkaar zittend. Port Saïd, 1931
Blad met 2 opgeplakte foto’s:
-1 foto van 3 kinderen, waarvan de eerste van links Rolf Clemens Breier, met een zittende volwassen man. Betreft familie van Vera Breier-Kirpal. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘Fredi Kirpal, Rolf [Breier], Onkel Franz Kirpal, Friedl’, Wenen 1932.
-Portretfoto van Susanne Kirpal (moeder van Vera Kirpal, en grootmoeder van Harald en Rolf Clemens Kirpal), (vermoedelijk) in 1932
Blad met 3 opgeplakte foto’s van/met betrekking tot Fritz Steinsberg, (Wenen) rond 1930
-2 foto’s van Harald, en Rolf Breier samen met hun grootmoeder. Een foto met grootmoeder staand in het midden, en een foto van grootmoeder zittend, aan haar zijden geflankeerd door haar kleinzoons, Wenen 1935.
-Kleine foto van een kinderfeestje aan boord van het schip “Coblenz” in 1935. Links op de achtergrond (met zwarte stropdas) Harald Breier.
-Foto van Harald Breier op het kinderfeestje aan boord van de [“Coblenz”] in 1935. Betreft een uitvergrootte uitsnede van de kleinere foto.
-Foto van een jonge Rolf Breier, zittend op een vlonder bij een zeilboot. Kampen 1937.
-Portretfoto van Rolf Breier. Aan de achterkant staat handgeschreven: ‘September 1946, Baarn’.
-Portretfoto van Rolf Clemens Breier. Aan de achterzijde staat handgeschreven adressering aan Vera Breier te Wenen, en boodschap: ‘Für dich, mama. Amersfoort, 16 november 1946. Rolf’.
-Foto van een volwassen Rolf Breier, op straat gekleed in een lange jas, met koffer in zijn linker hand. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘Door een “straat fotograaf” voor het centraal station in Utrecht, 12 november 1946’.
-Foto (in tweevoud) van Rolf Clemens Breier, vanaf borsthoogte, gekleed in wit T-shirt en profil gezien van rechts. Foto waarschijnlijk uit 1974.
-Portretfoto van Rolf Breier [vader van het gezin Breier],. Aan de achterzijde staat handgeschreven: ‘ April 1946 Jodensavanne-Suriname’.
-Portretfoto van de vader van Rolf Breier. Aan de achterkant staat handgeschreven: ‘Paramaribo (Suriname), 12-6-1946’.
-Foto van Rolf Breier [vader van het gezin Breier], gekleed in een pak met krijtstreep, linker hand in de zak, sigaret in de rechterhand. Geresteijn, dd. 20-7-1947
-Foto van Rolf Breier [vader van het gezin Breier], staand op een kade, met aan zijn linkerarm een (onbekende) vrouw.
-Foto van Vera Breier, gekleed in avondjurk met armband om de linker onderarm, in zittende pose. Aan de achterkant staat handgeschreven: ‘Vera Sophia Breier-Kirpal, Wenen, 1935’
-8 opgeplakte foto’s van Vera Breier-Kirpal, samen met Fritz Steinsberg, en Marianne. Wenen/Sievering, 1936.
-3 opgeplakte portretfoto’s van Vera Breier. Een foto van Vera Breier zonder hoedje, gekleed in een zwarte jas met een licht kanten kraag en drie zichtbare knopen. En een foto, in tweevoud, van Vera Breier-Kirpal gekleed in een zwarte jas met een licht kanten kraag, met 1 knoop zichtbaar, en een zwart hoedje met zwart gaas voor het gezicht. Wenen, 1939.
-Portretfoto van Vera [Breier], uit oktober 1946.
Omslag 2.
-7 foto’s van de zwarte houtenkist van Rolf Clemens Breier, gebruikt in het concentratiekamp Jodensavanne (Suriname).
-27 vellen 103 foto’s van het bezoek van Rolf Clemens Breier aan Suriname in 1995/1999, voor de opnames van de reportage/documentaire over zijn internering in de Jodensavanne.
-4 (deels opgeplakte) foto’s van en met Rolf Clemens Breier, tijdens/rondom de boekpresentatie van het boek “ Het leven van E.F.E. Douwes Dekker”, oktober 1999.