Details
Objectnummer19700
BeschrijvingArchief van Hans Janssen (Amsterdam, 3 januari 1924 – 26 maart 2003). Verzetsdeelnemer.
Hans Janssen was de jongste zoon van het echtpaar Johan Pierre Filicianus Janssen (1887-1944) en Willemina Johanna Janssen-Visser (1893-1957), en de jongere broer van Johan Janssen. Het gezin Janssen was sinds 1927 woonachtig in het pand aan de Leidsekade 101 te Amsterdam. Hans was een tekentalent, en volgde een opleiding aan de kunstnijverheidsschool. Tijdens de oorlogsjaren heeft Hans ondergedoken gezeten om aan de Arbeitseinsatz te ontkomen. Hij verbleef op (een of meerdere) locaties in de Noordoostpolder, maar zat ook een tijd verborgen op de zolder van zijn ouderlijkhuis aan de Leidsekade. Op deze zolder tekende Hans op 2 januari 1942, een dag voor zijn achttiende verjaardag, op de buitenwand van het kolenhok een Spitfire. Tijdens zijn verblijf in de Noordoostpolder ontwierp hij een houten kruis voor op het veldgraf van vier geallieerde piloten die op 12 oktober 1942 in de omgeving van Kuinre waren neergestort. De oudere broer van Hans, Johan, was (onbekend in welke hoedanigheid) actief voor het verzet. Voor deze verzetsactiviteiten heeft Johan zijn jongere broer vanwege diens tekentalent een aantal keer gevraagd om van bepaalde gebouwen plattegronden te tekenen. Tijdens de oorlogsjaren is Hans drie keer opgepakt. Eenmaal omdat er werd gedacht dat hij Joods was. Rond de periode van de bevrijding zat Hans Janssen enige tijd bij de Binnenlandse Strijdkrachten. Vlak na de bevrijding maakte Hans per Jeep een tocht naar Wageningen om hotel “De Wereld” te bezoeken, waar op 5 mei 1945 de capitulatie was ondertekend. Hans Janssen werd na de oorlog interieurarchitect, en bleef tot 1981 met zijn gezin in het pand aan de Leidsekade 101 wonen. Zie ook VMA 19592 voor de wandtekening van de Spitfire gemaakt door Hans Janssen, VMA 19701 voor foto's van en met Hans Janssen tijdens de oorlogsjaren, en 19702 voor tekeningen en aquarellen gemaakt door Hans Janssen.
Het archief bevat onder andere documenten uit de oorlogsjaren, en brieven die Hans Janssen vanuit de onderduik aan zijn vriend Onno Greiner schreef. En een ontwerp van het houten kruis dat op het veldgraf in de Noordoostpolder werd geplaatst.
Hans Janssen was de jongste zoon van het echtpaar Johan Pierre Filicianus Janssen (1887-1944) en Willemina Johanna Janssen-Visser (1893-1957), en de jongere broer van Johan Janssen. Het gezin Janssen was sinds 1927 woonachtig in het pand aan de Leidsekade 101 te Amsterdam. Hans was een tekentalent, en volgde een opleiding aan de kunstnijverheidsschool. Tijdens de oorlogsjaren heeft Hans ondergedoken gezeten om aan de Arbeitseinsatz te ontkomen. Hij verbleef op (een of meerdere) locaties in de Noordoostpolder, maar zat ook een tijd verborgen op de zolder van zijn ouderlijkhuis aan de Leidsekade. Op deze zolder tekende Hans op 2 januari 1942, een dag voor zijn achttiende verjaardag, op de buitenwand van het kolenhok een Spitfire. Tijdens zijn verblijf in de Noordoostpolder ontwierp hij een houten kruis voor op het veldgraf van vier geallieerde piloten die op 12 oktober 1942 in de omgeving van Kuinre waren neergestort. De oudere broer van Hans, Johan, was (onbekend in welke hoedanigheid) actief voor het verzet. Voor deze verzetsactiviteiten heeft Johan zijn jongere broer vanwege diens tekentalent een aantal keer gevraagd om van bepaalde gebouwen plattegronden te tekenen. Tijdens de oorlogsjaren is Hans drie keer opgepakt. Eenmaal omdat er werd gedacht dat hij Joods was. Rond de periode van de bevrijding zat Hans Janssen enige tijd bij de Binnenlandse Strijdkrachten. Vlak na de bevrijding maakte Hans per Jeep een tocht naar Wageningen om hotel “De Wereld” te bezoeken, waar op 5 mei 1945 de capitulatie was ondertekend. Hans Janssen werd na de oorlog interieurarchitect, en bleef tot 1981 met zijn gezin in het pand aan de Leidsekade 101 wonen. Zie ook VMA 19592 voor de wandtekening van de Spitfire gemaakt door Hans Janssen, VMA 19701 voor foto's van en met Hans Janssen tijdens de oorlogsjaren, en 19702 voor tekeningen en aquarellen gemaakt door Hans Janssen.
Het archief bevat onder andere documenten uit de oorlogsjaren, en brieven die Hans Janssen vanuit de onderduik aan zijn vriend Onno Greiner schreef. En een ontwerp van het houten kruis dat op het veldgraf in de Noordoostpolder werd geplaatst.
TrefwoordJANSSEN, H.; GREINER, O.; LEFFRIEG, A.W.; COOKS, P.E.M.; WOOD, W.C.; BYERS, W.H.I.; EGODOCUMENTEN; ONDERDUIK; TEWERKSTELLING; STRIJDMACHT, GEALLIEERD; OORLOGSHANDELINGEN; OORLOGSGRAVEN; BESTUUR, NEDERLANDS NAOORLOGS; POLITIE, NEDERLANDS; BS; OVERIJSSEL; ZWOLLE; AMSTERDAM
ObjectcategorieCollectie Janssen, H.
Inventaris-Persoonsbewijs (PB) van Hans Janssen, met pasfoto. Persoonsbewijs met nummer: A35/ 251804, en als datum van afgifte 3 juli, 1941 te Amsterdam.
-Arbeidsovereenkomst van de Noordoostpolderwerken-Directie van de Wieringenmeer te Zwolle, ten name van Hans Janssen. Arbeidsovereenkomst van Hans Janssen als volontair bij de boerderijenbouw in de Noordoostpolder. Betreft een overeenkomst voor onbepaalde tijd, met als ingangsdatum 11 mei 1943. Zwolle, dd. 10-5-1943.
-Verklaring van de Directie van de Wieringermeer-Nooroostpolder Werken. Betreft een getypte verklaring dat H. Janssen als volontair boerderijenbouw bij de Rijksdienst Directie van de Wieringermeer (Noordoostpolderwerken) werkzaam is, ten behoeve van het in cultuur brengen van de Noordoostpolder. Alsook dat hij op wens van de ‘Sonder Beauftragte van den Rijkscommissaris voor den Noordoostpolder’, niet aan zijn werk mag worden onttrokken. Zwolle, dd. 14-5-1943.
-Kaart met verkavelingsplan N.O.P. (Noordoostelijke Polder) 19-5-1943. Daarop handgeschreven notities van Hans Janssen. Onder andere staat aangegeven zijn onderduiklocatie rond mei 1943 (Kamp N.O.P.) en de locatie waar de geallieerde vliegers op 12-10-1941 waren neergekomen en waar het door Hans Janssen ontworpen kruis stond.
-Ausweis van het Gewestelijk Arbeidsbureau, op naam van Hans Janssen. Betreft een zowel Duits als Nederlandstalig document met verklaring dat Hans Janssen is ingeschreven als scholier bij het Instituut voor Kunstnijverheid, studie M.O. tekenleraar. Amsterdam, dd. 14-8-1943.
-Lege envelop van het Departement van Waterstaat. Daarop handgeschreven ' Bouwkundige afdeling', en p/a distributiekantoor Noordoostpolder'. Datum van het poststempel, dd. 29-5-1943.
-Oproep van het Gewestelijk Arbeidsbureau Amsterdam, geadresseerd aan Hans Janssen Leidsekade 101 te Amsterdam. Amsterdam, dd. 21-8-1944.
-Onderduikerskaart van Hans Janssen. Daarop een verklaring van de voormalige verzorgingsorganisaties van onderduikers te Amsterdam, dat Hans Janssen om principiële redenen ondergedoken is geweest in de periode tussen 11 mei 1943 tot 5 mei 1945.
-Brief van het Korps Vrijwillige Politie, geadresseerd aan H. Janssen Leidsekade 101 te Amsterdam. Betreft Janssen zijn lidmaatschap van het voormalige Korps Hulppolitie Amsterdam in de bevrijdingsdagen van mei 1945, en het daaruit voortgekomen Korps Vrijwillige Politie. Amsterdam, dd. 20-5-1946.
-Document van het Militair Gezag (MG) Amsterdam, op naam van Hans Janssen. Betreft toestemming aan Janssen om zich voor onbepaalde tijd door geheel Nederland te verplaatsen, zd.
-Documentfragment met naam en adres van Hans Janssen te Amsterdam, en aan de andere kant gedrukt ‘ N.B.S.’ en handgeschreven ‘OMS 9 mei ‘45’.
-Foto (zwart-Wit) van een houten kruis met daarop de namen van geallieerde vliegers Sergeant A.W. Leffrieg, Sergeant P.E.M. Cooks, Sergeant, W.C. Wood, Sergeant W.H.I. Byers. Tweemaal de datum 12-10-1942, en de tekst: ‘Hier rusten vier Engelsche vliegers gevallen 1 X 42’. Betreft een kruis op een veldgraf in de omgeving van Kuinre.
-Ontwerptekening voor het houten kruis op het veldgraf in de omgeving van Kuinre, dd. 29-5-1943.
-Ontwerptekening (fotokopie) voor het houten kruis op het veldgraf in de omgeving van Kuinre.
-Notitieblaadje met aantekeningen (waarschijnlijk van Hans Janssen) betreffende de omgekomen geallieerde piloten omgeving Kuinre, zd.
-Krantenartikel (fotokopie) ‘ Geallieerde vliegtuigen: de puzzel van het veldgraf’, dd. 12-10-1941. Aan de achterkant staan gegevens van en met betrekking tot de omgekomen geallieerde piloten op 12-10-1941.
-Brief (fotokopie) van Hans Janssen gericht aan de heer J. van der Woude. Betreft zijn ontwerp voor het houten kruis, de locatie van de crash op 12-10-1941, en de gegevens van en met betrekking tot de bemanningsleden, dd. 22-6-1992.
12 handgeschreven brieven van Hans Janssen, gericht aan zijn vriend Onno Greiner, geschreven in 1943 en 1944. Betreft:
7 gedateerde brieven uit de periode tussen 27 mei 1943 tot en met 16 juni 1944:
-Handgeschreven brief [1 pagina] van Hans Janssen, gericht aan zijn vriend Onno Greiner. In de brief schrijft Janssen dat hij hals over de kop de stad [Amsterdam] is uitgegaan. Janssen schrijft dat hij in kamer 28 in een kamp in de Noordoostpolder te Vollenhove zit [betreft Janssen zijn onderduik adres]. Janssen werkt daar op de tekenkamer van de Bouwkundige dienst betreffende boerderijbouw. Onder aan de brief een P.S: ‘ Denk er aan dat jij en vooral Nans de mond dicht houdt (vooral op de Willem [roeivereniging waar Hans Janssen lid van was]) want je zou mij in gevaar brengen’. Vollenhove, dd. 27-5-1943.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan ‘Olivier’ (Onno Greiner). De brief betreft het overlijden van Hans Janssen zijn vader. Amsterdam, dd. 31-1-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen (‘Macy’) gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). In de brief memoreert Janssen over de bevrijding en de naoorlogse wederopbouw. Amsterdam, dd. 5-3-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). Betreft onder andere dat Janssen op een fiets met houten voorbanden fietst. Amsterdam, dd. 4-4-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan (Onno Greiner). Amsterdam, dd. 14-4-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). In de brief schrijft Janssen dat hij meerdere dagen op zijn kamer zit vanwege de onveiligheid op straat. Dat hij de voorgaande donderdagavond bijna was opgepakt [waarschijnlijk door de Landwacht]. Aan de achterzijde staan door Janssen gemaakte karikatuurtekeningen van Landwachters. Amsterdam, dd. 14-6-1944.
-Brief [2 pagina’s] van Hans Janssen gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). In de brief geeft Janssen over een door Greiner beschreven (lucht)aanval op een trein. Janssen beschijft een vliegtuigtype waar Greiner naar vroeg, met daarbij tekeningen op de voor- en achterzijde van de brief van een MG, een Boeing B.19.F en een Thunderbolt. Helemaal onderaan op de achterpagina een illustratie van een luchtaanval op een trein. Amsterdam, dd. 16-6-1944.
5 ongedateerde brieven. Betreft:
-Brief [2 pagina’s] uit 1944 van Hans Janssen gericht aan ‘Ome Ol’ (Onno Greiner), zd.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan Onno Greiner, zd.
-Brief [2 pagina’s] van Hans Janssen aan ‘Ollie’ (Onno Greiner), zd.
-Twee brieffragmenten van verschillende brieven. Hebben betrekking op de geallieerde opmars in Europa. Een brief is gedateerd op 1-7-(zonder jaartal).
2 naoorlogse brieven van Hans Janssen, gericht aan de bevriende voormalig gemeente secretaris te Wageningen. Betreft:
-Handgeschreven brief [1 pagina] van Hans Janssen. De brieft gaat onder andere over het toezenden van fotokopieën: betreft een fotokopie van een exemplaar van de “Vliegende Hollander”, en dat Janssen direct na de bevrijding naar Hotel De wereld (waar in 1945 de Duitse capitulatie werd getekend) en wat hij daar op dat moment aantrof. Bij de brief een bijlage met handgetekende karikatuurtekeningen van Pieter van Vollenhoven, dd. 21-4-1999.
-Handgeschreven brief [3 pagina’s] van Hans Janssen. In de brief schrijft Janssen over een ‘Bevrijdingsroute’ die hij direct na de bevrijding heeft afgelegd, met een geleende van een lid van de Prinses Irenebrigade. Deze tocht ging langs Nijmegen, Arnhem, Amerongen, De Grebbeberg, en Wageningen. In Wageningen bezocht Janssen Hotel De Wereld enkele dagen na de Duitse overgave, dd. 10-5-1999.
-Bijlage bij de brief van 21-4-1999: kleurenkopie van de Vliegende Hollander (laatste nummer 10 mei 1945). Daarop handgeschreven: 'Op ons dak gevodnen 5 juni '45 (Leidsekade 101-Amsterdam).
-"'40-'45 Toen en Nu" (fotokopie). Betreft een artikel over de Duitse capitulatie in Wageningen.
-2 lege enveloppen behorende bij de naoorlogse correspondenties.
Later toegevoegd:
-rouwkaart Hans Janssen, dd. 26-3-2003.
-Arbeidsovereenkomst van de Noordoostpolderwerken-Directie van de Wieringenmeer te Zwolle, ten name van Hans Janssen. Arbeidsovereenkomst van Hans Janssen als volontair bij de boerderijenbouw in de Noordoostpolder. Betreft een overeenkomst voor onbepaalde tijd, met als ingangsdatum 11 mei 1943. Zwolle, dd. 10-5-1943.
-Verklaring van de Directie van de Wieringermeer-Nooroostpolder Werken. Betreft een getypte verklaring dat H. Janssen als volontair boerderijenbouw bij de Rijksdienst Directie van de Wieringermeer (Noordoostpolderwerken) werkzaam is, ten behoeve van het in cultuur brengen van de Noordoostpolder. Alsook dat hij op wens van de ‘Sonder Beauftragte van den Rijkscommissaris voor den Noordoostpolder’, niet aan zijn werk mag worden onttrokken. Zwolle, dd. 14-5-1943.
-Kaart met verkavelingsplan N.O.P. (Noordoostelijke Polder) 19-5-1943. Daarop handgeschreven notities van Hans Janssen. Onder andere staat aangegeven zijn onderduiklocatie rond mei 1943 (Kamp N.O.P.) en de locatie waar de geallieerde vliegers op 12-10-1941 waren neergekomen en waar het door Hans Janssen ontworpen kruis stond.
-Ausweis van het Gewestelijk Arbeidsbureau, op naam van Hans Janssen. Betreft een zowel Duits als Nederlandstalig document met verklaring dat Hans Janssen is ingeschreven als scholier bij het Instituut voor Kunstnijverheid, studie M.O. tekenleraar. Amsterdam, dd. 14-8-1943.
-Lege envelop van het Departement van Waterstaat. Daarop handgeschreven ' Bouwkundige afdeling', en p/a distributiekantoor Noordoostpolder'. Datum van het poststempel, dd. 29-5-1943.
-Oproep van het Gewestelijk Arbeidsbureau Amsterdam, geadresseerd aan Hans Janssen Leidsekade 101 te Amsterdam. Amsterdam, dd. 21-8-1944.
-Onderduikerskaart van Hans Janssen. Daarop een verklaring van de voormalige verzorgingsorganisaties van onderduikers te Amsterdam, dat Hans Janssen om principiële redenen ondergedoken is geweest in de periode tussen 11 mei 1943 tot 5 mei 1945.
-Brief van het Korps Vrijwillige Politie, geadresseerd aan H. Janssen Leidsekade 101 te Amsterdam. Betreft Janssen zijn lidmaatschap van het voormalige Korps Hulppolitie Amsterdam in de bevrijdingsdagen van mei 1945, en het daaruit voortgekomen Korps Vrijwillige Politie. Amsterdam, dd. 20-5-1946.
-Document van het Militair Gezag (MG) Amsterdam, op naam van Hans Janssen. Betreft toestemming aan Janssen om zich voor onbepaalde tijd door geheel Nederland te verplaatsen, zd.
-Documentfragment met naam en adres van Hans Janssen te Amsterdam, en aan de andere kant gedrukt ‘ N.B.S.’ en handgeschreven ‘OMS 9 mei ‘45’.
-Foto (zwart-Wit) van een houten kruis met daarop de namen van geallieerde vliegers Sergeant A.W. Leffrieg, Sergeant P.E.M. Cooks, Sergeant, W.C. Wood, Sergeant W.H.I. Byers. Tweemaal de datum 12-10-1942, en de tekst: ‘Hier rusten vier Engelsche vliegers gevallen 1 X 42’. Betreft een kruis op een veldgraf in de omgeving van Kuinre.
-Ontwerptekening voor het houten kruis op het veldgraf in de omgeving van Kuinre, dd. 29-5-1943.
-Ontwerptekening (fotokopie) voor het houten kruis op het veldgraf in de omgeving van Kuinre.
-Notitieblaadje met aantekeningen (waarschijnlijk van Hans Janssen) betreffende de omgekomen geallieerde piloten omgeving Kuinre, zd.
-Krantenartikel (fotokopie) ‘ Geallieerde vliegtuigen: de puzzel van het veldgraf’, dd. 12-10-1941. Aan de achterkant staan gegevens van en met betrekking tot de omgekomen geallieerde piloten op 12-10-1941.
-Brief (fotokopie) van Hans Janssen gericht aan de heer J. van der Woude. Betreft zijn ontwerp voor het houten kruis, de locatie van de crash op 12-10-1941, en de gegevens van en met betrekking tot de bemanningsleden, dd. 22-6-1992.
12 handgeschreven brieven van Hans Janssen, gericht aan zijn vriend Onno Greiner, geschreven in 1943 en 1944. Betreft:
7 gedateerde brieven uit de periode tussen 27 mei 1943 tot en met 16 juni 1944:
-Handgeschreven brief [1 pagina] van Hans Janssen, gericht aan zijn vriend Onno Greiner. In de brief schrijft Janssen dat hij hals over de kop de stad [Amsterdam] is uitgegaan. Janssen schrijft dat hij in kamer 28 in een kamp in de Noordoostpolder te Vollenhove zit [betreft Janssen zijn onderduik adres]. Janssen werkt daar op de tekenkamer van de Bouwkundige dienst betreffende boerderijbouw. Onder aan de brief een P.S: ‘ Denk er aan dat jij en vooral Nans de mond dicht houdt (vooral op de Willem [roeivereniging waar Hans Janssen lid van was]) want je zou mij in gevaar brengen’. Vollenhove, dd. 27-5-1943.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan ‘Olivier’ (Onno Greiner). De brief betreft het overlijden van Hans Janssen zijn vader. Amsterdam, dd. 31-1-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen (‘Macy’) gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). In de brief memoreert Janssen over de bevrijding en de naoorlogse wederopbouw. Amsterdam, dd. 5-3-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). Betreft onder andere dat Janssen op een fiets met houten voorbanden fietst. Amsterdam, dd. 4-4-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan (Onno Greiner). Amsterdam, dd. 14-4-1944.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). In de brief schrijft Janssen dat hij meerdere dagen op zijn kamer zit vanwege de onveiligheid op straat. Dat hij de voorgaande donderdagavond bijna was opgepakt [waarschijnlijk door de Landwacht]. Aan de achterzijde staan door Janssen gemaakte karikatuurtekeningen van Landwachters. Amsterdam, dd. 14-6-1944.
-Brief [2 pagina’s] van Hans Janssen gericht aan ‘Ollie’ (Onno Greiner). In de brief geeft Janssen over een door Greiner beschreven (lucht)aanval op een trein. Janssen beschijft een vliegtuigtype waar Greiner naar vroeg, met daarbij tekeningen op de voor- en achterzijde van de brief van een MG, een Boeing B.19.F en een Thunderbolt. Helemaal onderaan op de achterpagina een illustratie van een luchtaanval op een trein. Amsterdam, dd. 16-6-1944.
5 ongedateerde brieven. Betreft:
-Brief [2 pagina’s] uit 1944 van Hans Janssen gericht aan ‘Ome Ol’ (Onno Greiner), zd.
-Brief [1 pagina] van Hans Janssen gericht aan Onno Greiner, zd.
-Brief [2 pagina’s] van Hans Janssen aan ‘Ollie’ (Onno Greiner), zd.
-Twee brieffragmenten van verschillende brieven. Hebben betrekking op de geallieerde opmars in Europa. Een brief is gedateerd op 1-7-(zonder jaartal).
2 naoorlogse brieven van Hans Janssen, gericht aan de bevriende voormalig gemeente secretaris te Wageningen. Betreft:
-Handgeschreven brief [1 pagina] van Hans Janssen. De brieft gaat onder andere over het toezenden van fotokopieën: betreft een fotokopie van een exemplaar van de “Vliegende Hollander”, en dat Janssen direct na de bevrijding naar Hotel De wereld (waar in 1945 de Duitse capitulatie werd getekend) en wat hij daar op dat moment aantrof. Bij de brief een bijlage met handgetekende karikatuurtekeningen van Pieter van Vollenhoven, dd. 21-4-1999.
-Handgeschreven brief [3 pagina’s] van Hans Janssen. In de brief schrijft Janssen over een ‘Bevrijdingsroute’ die hij direct na de bevrijding heeft afgelegd, met een geleende van een lid van de Prinses Irenebrigade. Deze tocht ging langs Nijmegen, Arnhem, Amerongen, De Grebbeberg, en Wageningen. In Wageningen bezocht Janssen Hotel De Wereld enkele dagen na de Duitse overgave, dd. 10-5-1999.
-Bijlage bij de brief van 21-4-1999: kleurenkopie van de Vliegende Hollander (laatste nummer 10 mei 1945). Daarop handgeschreven: 'Op ons dak gevodnen 5 juni '45 (Leidsekade 101-Amsterdam).
-"'40-'45 Toen en Nu" (fotokopie). Betreft een artikel over de Duitse capitulatie in Wageningen.
-2 lege enveloppen behorende bij de naoorlogse correspondenties.
Later toegevoegd:
-rouwkaart Hans Janssen, dd. 26-3-2003.