Details
Objectnummer18034
BeschrijvingAlbum en tekeningen gemaakt door Edgar Toussaint van Hove (Amsterdam, 23 november 1898, Kaapstad, 3 november 1972). Verzetsdeelnemer.
Edgar Toussaint van Hove was een in Amsterdam geboren zoon van Belgische ouders. Derhalve diende hij in de Eerste Wereldoorlog, vanaf november 1915, aan Belgische zijde bij de "patroulleurs". Naderhand ontving hij voor zijn optreden (de hoogste Belgische onderscheiding) de Leopoldsorde. Na de bezetting van Nederland begon Edgar Toussaint van Hove een verzetsgroep die zich onder andere bezighield met sabotageacties tegen Duitse voertuigen en spoorlijnen. Ook was hij samen met vriend Tom Bosschart betrokken bij de oprichting van het Comité voor Vrij Nederland, waarvan tussen eind 1940 en begin 1941 de voornaamste activiteit de uitgave en verspreiding van hun publicatie "Mededelingen van het Comité voor Vrij Nederland" was. In deze periode had Bosschart een ontmoeting met leden van de verzetsgroep Oranjewacht, waarvan leidende personen kort daarna werden gearresteerd. Als gevolg daarvan werd ook Bosschart gearresteerd, en was in maart 1941 bijna de gehele groep rond het Comité voor Vrij Nederland door de Gestapo opgepakt. Toussaint van Hove werd vooralsnog niet door de Duitsers gearresteerd in de hoop dat hij hen naar leden van zijn sabotagegroep zou leiden. In april 1941 werd hij echter toch opgepakt, en in het Oranjehotel in Scheveningen opgesloten. Toussaint van Hove werd met nog 28 anderen aangeklaagd, en hoorde de doodstraf tegen zich eisen. De rechtbank veroordeelde echter Tom Bosschart ter dood, samen met twee andere leden van de groep, Cornelis van der Vegte en Rudolf Pieter 's Jacob, en legde Toussaint van Hove 3 jaar cel op. Toussaint van Hove werd naar Duitsland gestuurd, waar hij achtereenvolgens in Keulen, Rheinback, Lengsdorf en Siegburg dwangarbeid moest verrichten. Gedurende zijn tijd in Duitsland maakte hij een groot aantal tekeningen van het leven in gevangenschap en zijn medegevangenen. In Siegburg raakte Toussaint van Hove, onder het alias Jean Fromage, ook betrokken bij de illegale publicatie "Le Petit Menteur", waarin verhalen, grappen, en nieuwsberichten stonden. Deze publicatie werd door de Duitsers aan banden gelegd, maar Toussaint van Hove wist door hem verborgen exemplaren naar Nederland te smokkelen, die later in boekvorm zijn gepubliceerd. Toen hij aan het einde van zijn straf kwam was de Gestapo van zins om Toussaint van Hove alsnog om te brengen. Dankzij een brief die hij naar Toon Bakels in Nederland smokkelde wist Toussaint van Hove, na bemiddeling door de Zweedse regering, een dag voordat de Gestapo hem kwam halen de gevangenis uit te komen. Terug in Amsterdam dook hij onder op een adres in de Van Baerlestraat. Maar toen de Gestapo hem daar op het spoor kwam nam hij intrek bij het echtpaar Edward en Germaine Althoffs. Daar leerde Toussaint van Hove zijn latere vrouw Thea Exalto (1917-2016) kennen, met wie hij opnieuw in het verzet actief werd. Tot aan de bevrijding gaf Edgar Toussaint van Hove leiding aan een afdeling van de verzetsgroep ‘Three Castles’.
Edgar Toussaint van Hove was een in Amsterdam geboren zoon van Belgische ouders. Derhalve diende hij in de Eerste Wereldoorlog, vanaf november 1915, aan Belgische zijde bij de "patroulleurs". Naderhand ontving hij voor zijn optreden (de hoogste Belgische onderscheiding) de Leopoldsorde. Na de bezetting van Nederland begon Edgar Toussaint van Hove een verzetsgroep die zich onder andere bezighield met sabotageacties tegen Duitse voertuigen en spoorlijnen. Ook was hij samen met vriend Tom Bosschart betrokken bij de oprichting van het Comité voor Vrij Nederland, waarvan tussen eind 1940 en begin 1941 de voornaamste activiteit de uitgave en verspreiding van hun publicatie "Mededelingen van het Comité voor Vrij Nederland" was. In deze periode had Bosschart een ontmoeting met leden van de verzetsgroep Oranjewacht, waarvan leidende personen kort daarna werden gearresteerd. Als gevolg daarvan werd ook Bosschart gearresteerd, en was in maart 1941 bijna de gehele groep rond het Comité voor Vrij Nederland door de Gestapo opgepakt. Toussaint van Hove werd vooralsnog niet door de Duitsers gearresteerd in de hoop dat hij hen naar leden van zijn sabotagegroep zou leiden. In april 1941 werd hij echter toch opgepakt, en in het Oranjehotel in Scheveningen opgesloten. Toussaint van Hove werd met nog 28 anderen aangeklaagd, en hoorde de doodstraf tegen zich eisen. De rechtbank veroordeelde echter Tom Bosschart ter dood, samen met twee andere leden van de groep, Cornelis van der Vegte en Rudolf Pieter 's Jacob, en legde Toussaint van Hove 3 jaar cel op. Toussaint van Hove werd naar Duitsland gestuurd, waar hij achtereenvolgens in Keulen, Rheinback, Lengsdorf en Siegburg dwangarbeid moest verrichten. Gedurende zijn tijd in Duitsland maakte hij een groot aantal tekeningen van het leven in gevangenschap en zijn medegevangenen. In Siegburg raakte Toussaint van Hove, onder het alias Jean Fromage, ook betrokken bij de illegale publicatie "Le Petit Menteur", waarin verhalen, grappen, en nieuwsberichten stonden. Deze publicatie werd door de Duitsers aan banden gelegd, maar Toussaint van Hove wist door hem verborgen exemplaren naar Nederland te smokkelen, die later in boekvorm zijn gepubliceerd. Toen hij aan het einde van zijn straf kwam was de Gestapo van zins om Toussaint van Hove alsnog om te brengen. Dankzij een brief die hij naar Toon Bakels in Nederland smokkelde wist Toussaint van Hove, na bemiddeling door de Zweedse regering, een dag voordat de Gestapo hem kwam halen de gevangenis uit te komen. Terug in Amsterdam dook hij onder op een adres in de Van Baerlestraat. Maar toen de Gestapo hem daar op het spoor kwam nam hij intrek bij het echtpaar Edward en Germaine Althoffs. Daar leerde Toussaint van Hove zijn latere vrouw Thea Exalto (1917-2016) kennen, met wie hij opnieuw in het verzet actief werd. Tot aan de bevrijding gaf Edgar Toussaint van Hove leiding aan een afdeling van de verzetsgroep ‘Three Castles’.
TrefwoordTOUSSAINT VAN HOVE, E.; EXALTO, T.; BOSSCHART,T.; COMTE, P. LE; BIE, F. DE; VERZETSGROEP, COMITÉ VOOR VRIJ NEDERLAND; VERZETSGROEP, ORANJEWACHT; GEVANGENIS, SIEGBURG; TEWERKSTELLING IN DUITSLAND; DAGELIJKS LEVEN; AMSTERDAM
ObjectcategorieALBUM/BOEK
Formaat
Album 35,5x26,5x6:
InventarisBruin hardcover album, met daarin circa 140 tekeningen, vervaardigd Edgar Toussiant van Hove, grotendeels gemaakt in de periode van zijn gevangenschap in Duitsland in de periode tussen juni 1941 en zijn vrijlating midden 1944, waarvan: circa 125 potlood-, pen- en schetstekeningen; zowel in kleur als zwart wit, vaak voorzien van bijschriften, en circa 13 aquarellen, en 1 krijttekening, betreffende zowel karikaturale als registratieve afbeeldingen van medegevangenen, waaronder van Pierre Le Comte (album nr. 109, 117, 119, 120), en Frans de Bie, enige zelfportretten, tekeningen van kampbewakers, en het leven in gevangenschap, zoals: de facilitaire voorzieningen, dwangarbeid, het interieur van de cellen, en leefomstandigheden, alsook een aquarel met schetsontwerp betreffende de executie van Tom Bosschart en nog 2 andere verzetslieden (album nr. 127), en enkele naoorlogse potloodtekeningen van hond ‘Chika’.
Tekeningen gemaakt door Edgard Toussaint van Hove. Betreft:
13 bladen overtrekpapier met lijntekeningen/ schetsen. Daarvan 7 van afbeeldingen overeenkomstig met tekeningen uit het album (VMA 18034) met tekeningen gemaakt door Edgard Toussaint van Hove gemaakt tijdens zijn gevangenschap. Betreft:
-Afbeelding van Duitse geüniformeerde schreeuwende kampbewaker met arm in de zij, in de deuropening van een cel. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 12.
-Afbeelding van mannelijk persoon (waarschijnlijk gevangene) op sokken gekleed in overhemd dat in de broek is gestoken, met arm in de zij en andere arm recht vooruit gestoken. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 36.
-Afbeelding van geüniformeerd persoon (mogelijk Duitse kampbewaker), met vleugels op de rug en koffer in de hand. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 42.
- Afbeelding van geüniformeerd rennend persoon (mogelijk Duitse kampbewaker). Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 50.
-Afbeelding van gevangene/ dwangarbeider lopend met hand in de zak, en werkgereedschap (onder andere hooivork) over de schouder. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 70.
-Afbeelding van gevangene in kampkleding met hoofddeksel en Davidster op de borst. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 87.
-Afbeelding van gevangene in en cel voorovergebogen met het hoofd onder de dekens van het bed, met op de achtergrond een celdeur. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 111.
-Afbeelding van gevangene/dwangarbeider, lopend en gekleed in (over)hemd en broek, met voorwerp (balk) over de schouder.
-Afbeelding van gevangene/dwangarbeider, zittend op de knieën in het gras met tuingereedschap in de hand.
-Afbeelding van gevangene, zittend op een stoel water gietend in een emmer waar het rechterbeen in zit.
-Afbeelding van staand geüniformeerd persoon (waarschijnlijk kampbewaker) met sigaret in de linkerhand.
-2 potlood schetsen van (waarschijnlijk) dwangarbeiders aan het werk met een houweel.
7 potloodtekeningen/schetsen. Betreft:
(I). Zelfportret van Edgard Toussaint van Hoven. Toussaint van Hove recht voor zich uitkijkend met achterovergekamd haar met scheiding aan de linkerkant. Rechts aan de onderzijde handgeschreven signering ‘Ed Toussaint “Rheinbach” 6-4-42’. Aan de achterzijde handgeschreven notitie: ‘Zelfportret Edgard Toussaint van Hove’.
(II). Tekening van een rechtopstaand mannelijk persoon, met armen recht langs het lichaam, gekleed in pak. Aan de achterzijde (onduidelijke) handgeschreven notitie.
(III). Enkel blad met twee studies van anoniem persoon met ontbloot bovenlichaam. Betreft een afbeelding van een vooraanzicht met persoon wegkijkend naar rechts en armen achter de rug, met daarnaast een afbeelding van dezelfde persoon gezien vanaf de rechterzijde.
(IV). -
(V). -
(VI). -
(VII). Meerdere schetsjes getekend op twee offerte blaadjes met opdruk ‘EDG. TOUSSAINT/ reclame-adviseur’. Afbeeldingen aan de achterzijde van de blaadjes van een geüniformeerde (waarschijnlijk) Duitse kampbewaker met iets in de handen en gevangene op handen en knieën voor hem op de grond. Op een van de twee blaadjes handgeschreven (onduidelijke) opmerkingen. Op een van de blaadjes aan de voorzijde tevens een afbeelding van dwangarbeider met houweel werkend aan een spoorlijn.
5 pentekeningen. Betreft:
-Pentekening van stads/ dorpsgezicht met daken en bomen, en op de achtergrond een op een berg gelegen gebouwencomplex. Rechts aan de onderzijde een onduidelijke signering met datering ’44.
-Pentekening van Duitse officier vanaf borsthoogte met pet op het hoofd. Aan de achterzijde een pentekening van mannelijk persoon gekleed in broek en overhemd met borstzakje, met de armen strak naar beneden langs het lichaam staand naast een bak met inhoud.
-Ingekleurde (karikaturale) pentekening van reusachtige Duitse militair met aan elke zijde een met gevangene bal geketende gevangene die hij als kleine kinderen aan de hand heeft. Daarbij in rood en zwart de opschriften ‘Wachtmeister Zimmer’, ‘Opa (groβvater geht mit seine kinder spazieren’. Onderaan in het midden signering Edgard Toussaint van Hoven.
-Ingekleurde (karikaturale) pentekening met drie scenes van Duitse militair die in elke scene met iets in zijn handen loopt. Respectievelijk: brood, een ketel met warme inhoud, en een stapel papier. Bij elke scene een handgeschreven bijschrift.
-Ingekleurde (karikaturale) pentekening van mannelijk persoon rennend met een grote inktpot op de schouders en het bijschrift ‘Tinte’.
-Strook lijntjespapier met aan voor- en achterzijde diverse karikaturale pentekeningen.
Tekeningen gemaakt door Edgard Toussaint van Hove. Betreft:
13 bladen overtrekpapier met lijntekeningen/ schetsen. Daarvan 7 van afbeeldingen overeenkomstig met tekeningen uit het album (VMA 18034) met tekeningen gemaakt door Edgard Toussaint van Hove gemaakt tijdens zijn gevangenschap. Betreft:
-Afbeelding van Duitse geüniformeerde schreeuwende kampbewaker met arm in de zij, in de deuropening van een cel. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 12.
-Afbeelding van mannelijk persoon (waarschijnlijk gevangene) op sokken gekleed in overhemd dat in de broek is gestoken, met arm in de zij en andere arm recht vooruit gestoken. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 36.
-Afbeelding van geüniformeerd persoon (mogelijk Duitse kampbewaker), met vleugels op de rug en koffer in de hand. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 42.
- Afbeelding van geüniformeerd rennend persoon (mogelijk Duitse kampbewaker). Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 50.
-Afbeelding van gevangene/ dwangarbeider lopend met hand in de zak, en werkgereedschap (onder andere hooivork) over de schouder. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 70.
-Afbeelding van gevangene in kampkleding met hoofddeksel en Davidster op de borst. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 87.
-Afbeelding van gevangene in en cel voorovergebogen met het hoofd onder de dekens van het bed, met op de achtergrond een celdeur. Overeenkomstig met tekening in het album op pagina 111.
-Afbeelding van gevangene/dwangarbeider, lopend en gekleed in (over)hemd en broek, met voorwerp (balk) over de schouder.
-Afbeelding van gevangene/dwangarbeider, zittend op de knieën in het gras met tuingereedschap in de hand.
-Afbeelding van gevangene, zittend op een stoel water gietend in een emmer waar het rechterbeen in zit.
-Afbeelding van staand geüniformeerd persoon (waarschijnlijk kampbewaker) met sigaret in de linkerhand.
-2 potlood schetsen van (waarschijnlijk) dwangarbeiders aan het werk met een houweel.
7 potloodtekeningen/schetsen. Betreft:
(I). Zelfportret van Edgard Toussaint van Hoven. Toussaint van Hove recht voor zich uitkijkend met achterovergekamd haar met scheiding aan de linkerkant. Rechts aan de onderzijde handgeschreven signering ‘Ed Toussaint “Rheinbach” 6-4-42’. Aan de achterzijde handgeschreven notitie: ‘Zelfportret Edgard Toussaint van Hove’.
(II). Tekening van een rechtopstaand mannelijk persoon, met armen recht langs het lichaam, gekleed in pak. Aan de achterzijde (onduidelijke) handgeschreven notitie.
(III). Enkel blad met twee studies van anoniem persoon met ontbloot bovenlichaam. Betreft een afbeelding van een vooraanzicht met persoon wegkijkend naar rechts en armen achter de rug, met daarnaast een afbeelding van dezelfde persoon gezien vanaf de rechterzijde.
(IV). -
(V). -
(VI). -
(VII). Meerdere schetsjes getekend op twee offerte blaadjes met opdruk ‘EDG. TOUSSAINT/ reclame-adviseur’. Afbeeldingen aan de achterzijde van de blaadjes van een geüniformeerde (waarschijnlijk) Duitse kampbewaker met iets in de handen en gevangene op handen en knieën voor hem op de grond. Op een van de twee blaadjes handgeschreven (onduidelijke) opmerkingen. Op een van de blaadjes aan de voorzijde tevens een afbeelding van dwangarbeider met houweel werkend aan een spoorlijn.
5 pentekeningen. Betreft:
-Pentekening van stads/ dorpsgezicht met daken en bomen, en op de achtergrond een op een berg gelegen gebouwencomplex. Rechts aan de onderzijde een onduidelijke signering met datering ’44.
-Pentekening van Duitse officier vanaf borsthoogte met pet op het hoofd. Aan de achterzijde een pentekening van mannelijk persoon gekleed in broek en overhemd met borstzakje, met de armen strak naar beneden langs het lichaam staand naast een bak met inhoud.
-Ingekleurde (karikaturale) pentekening van reusachtige Duitse militair met aan elke zijde een met gevangene bal geketende gevangene die hij als kleine kinderen aan de hand heeft. Daarbij in rood en zwart de opschriften ‘Wachtmeister Zimmer’, ‘Opa (groβvater geht mit seine kinder spazieren’. Onderaan in het midden signering Edgard Toussaint van Hoven.
-Ingekleurde (karikaturale) pentekening met drie scenes van Duitse militair die in elke scene met iets in zijn handen loopt. Respectievelijk: brood, een ketel met warme inhoud, en een stapel papier. Bij elke scene een handgeschreven bijschrift.
-Ingekleurde (karikaturale) pentekening van mannelijk persoon rennend met een grote inktpot op de schouders en het bijschrift ‘Tinte’.
-Strook lijntjespapier met aan voor- en achterzijde diverse karikaturale pentekeningen.