Details
Objectnummer17021
BeschrijvingArchief van H.R. de Jong. Hendrik Roelof (Henk) de Jong, geboren Heeg 20 oktober 1911 – overleden Haarlem 12 februari 1945. Schuilnamen Henk33 en Henk van der Laan. Verzetsdeelnemer. Gehuwd met J. (Joop) de Jong-Wiersma, geboren Watergraafsmeer 19 mei 1916 – overleden Haren 11 december 2012.
Henk de Jong was dominee in Venlo. Gearresteerd na verzetsdeelname, gefusilleerd in het kader van een represaillemaatregel, begraven in een massagraf in de duinen van Bloemendaal. Herbegraven op de erebegraafplaats Bloemendaal, Overveen, 1945.
Henk de Jong was gereformeerd predikant. Hij had vier jaar op een beroeping gewacht, toen hij in 1941 in Venlo werd benoemd, zodat Joop Wiersma en hij konden trouwen. Drie weken later werd Nederland bezet. De Jong nam een non-coöperatieve houding aan en raakte gaandeweg bij verzetsactiviteiten betrokken. Hij pleegde, waarschijnlijk als lid van de LO, overvallen om stamkaarten, valse persoonsbewijzen en stempels te bemachtigen. Ook regelde hij onderduikadressen. Zijn vrouw, die hij hierbuiten hield, werd verrast door een joodse familie in hun huis, die nog dezelfde dag ondergebracht moest worden. Later boden zij ook zelf Joodse kinderen onderdak. Tegelijkertijd riep De Jong vanaf de kansel ouders op om hun zonen niet aan de arbeidsdienst af te staan. Even openlijk vroeg hij zijn gemeente om te bidden voor de Joden en het koningshuis.
De pastorie werd in de nacht van vier maart 1944 door de Sicherheitsdienst overvallen, maar De Jong wist te ontkomen en zijn vrouw werd niet gezocht. Via schuiladressen in het land reisde hij naar Amsterdam (mogelijk omdat hij daar opgegroeid was). Hier dook hij onder op afwisselende adressen. Zijn vrouw ging bij haar moeder wonen, eveneens in Amsterdam.
De Jong, die ‘veldprediker voor het illegale leger’ wilde worden, werd contactman voor verschillende ondergrondse groepen; zo ging hij voor ‘Trouw’ twee drukkers verzorgen, opnieuw voor de LO werken en vanaf april 1944 ook voor de NSF. Hij hield de wacht bij de mislukte overval op het Huis van Berwaring aan de Amsterdamse Weteringschans, 1 mei 1944. Hij werd staande gehouden, maar wegens gebrek aan bewijs vrijgelaten. Bij een bevriende dominee, T. Ferwerda, werden wapens in de kerk gevonden. Toen hij op 27 januari 1945 een vergadering van het NSF en de Trouw-groep wilde bijwonen, werd De Jong op Leidsegracht 13-15 door de Gestapo gearresteerd. In zijn cel aan de Weteringschans bemoedigde hij zijn medegevangenen, zong luid geestelijke liederen en bekeerde via het buizenstelsel een terdoodveroordeelde. Er volgde geen proces.
Met zeven andere arrestanten, waaronder de oprichter van de NSF Walraven van Hall, werd dominee Henk de Jong op 12 februari 1945 op de Haarlemse Jan Gijzenbrug gefusilleerd. Passanten, die werden gedwongen om toe te kijken, vertelden later dat De Jong met een liefdevolle, serene blik zijn dood onder ogen zag en zijn arm om de schouder van zijn buurman sloeg.
Een van de omstanders, de tienjarige Pieter Kok, vond achteraf een briefje van H. de Jong, dat diens echtgenote een week later bezorgd kreeg. Op een verfrommelde enveloppe staat in potlood: “Lieve Joop, dank voor je liefde. God zij je nabij. Tot weerziens bij Jezus, je Henk”.
Als weduwe zag J. Wiersma zichzelf als 'een tot levenslang veroordeelde', maar zij had tenminste deze bemoediging: “Ik was geheel en al ontroerd. Die afscheidswoorden, zo vol liefde en zorg, zijn mij tot grote steun en troost geweest, mijn leven lang.” Zij is van plan geweest om het briefje in haar graf mee te nemen..
Wiersma ging bij de Amsterdamse opera zingen en is hertrouwd. In de loop van haar leven had zij drie onverwachtse ontmoetingen met mensen, die H. de Jong in zijn laatste weken hadden meegemaakt, die zij als wonderen ervoer. Zo kreeg zij in het bejaardenhuis in Haren een buurvrouw, die getuige van de executie was geweest.
Het archief omvat onder meer de afscheidsbrief, twee herinneringsalbums, een publicatie over H. de Jong, een documentaire in drievoud en herdenkingsmateriaal. Voorts de publicatie van N. Buffinga, ‘De krijg is des Heeren. Levensschets van Ds. Henk de Jong' (Amsterdam zonder jaar)
Henk de Jong was dominee in Venlo. Gearresteerd na verzetsdeelname, gefusilleerd in het kader van een represaillemaatregel, begraven in een massagraf in de duinen van Bloemendaal. Herbegraven op de erebegraafplaats Bloemendaal, Overveen, 1945.
Henk de Jong was gereformeerd predikant. Hij had vier jaar op een beroeping gewacht, toen hij in 1941 in Venlo werd benoemd, zodat Joop Wiersma en hij konden trouwen. Drie weken later werd Nederland bezet. De Jong nam een non-coöperatieve houding aan en raakte gaandeweg bij verzetsactiviteiten betrokken. Hij pleegde, waarschijnlijk als lid van de LO, overvallen om stamkaarten, valse persoonsbewijzen en stempels te bemachtigen. Ook regelde hij onderduikadressen. Zijn vrouw, die hij hierbuiten hield, werd verrast door een joodse familie in hun huis, die nog dezelfde dag ondergebracht moest worden. Later boden zij ook zelf Joodse kinderen onderdak. Tegelijkertijd riep De Jong vanaf de kansel ouders op om hun zonen niet aan de arbeidsdienst af te staan. Even openlijk vroeg hij zijn gemeente om te bidden voor de Joden en het koningshuis.
De pastorie werd in de nacht van vier maart 1944 door de Sicherheitsdienst overvallen, maar De Jong wist te ontkomen en zijn vrouw werd niet gezocht. Via schuiladressen in het land reisde hij naar Amsterdam (mogelijk omdat hij daar opgegroeid was). Hier dook hij onder op afwisselende adressen. Zijn vrouw ging bij haar moeder wonen, eveneens in Amsterdam.
De Jong, die ‘veldprediker voor het illegale leger’ wilde worden, werd contactman voor verschillende ondergrondse groepen; zo ging hij voor ‘Trouw’ twee drukkers verzorgen, opnieuw voor de LO werken en vanaf april 1944 ook voor de NSF. Hij hield de wacht bij de mislukte overval op het Huis van Berwaring aan de Amsterdamse Weteringschans, 1 mei 1944. Hij werd staande gehouden, maar wegens gebrek aan bewijs vrijgelaten. Bij een bevriende dominee, T. Ferwerda, werden wapens in de kerk gevonden. Toen hij op 27 januari 1945 een vergadering van het NSF en de Trouw-groep wilde bijwonen, werd De Jong op Leidsegracht 13-15 door de Gestapo gearresteerd. In zijn cel aan de Weteringschans bemoedigde hij zijn medegevangenen, zong luid geestelijke liederen en bekeerde via het buizenstelsel een terdoodveroordeelde. Er volgde geen proces.
Met zeven andere arrestanten, waaronder de oprichter van de NSF Walraven van Hall, werd dominee Henk de Jong op 12 februari 1945 op de Haarlemse Jan Gijzenbrug gefusilleerd. Passanten, die werden gedwongen om toe te kijken, vertelden later dat De Jong met een liefdevolle, serene blik zijn dood onder ogen zag en zijn arm om de schouder van zijn buurman sloeg.
Een van de omstanders, de tienjarige Pieter Kok, vond achteraf een briefje van H. de Jong, dat diens echtgenote een week later bezorgd kreeg. Op een verfrommelde enveloppe staat in potlood: “Lieve Joop, dank voor je liefde. God zij je nabij. Tot weerziens bij Jezus, je Henk”.
Als weduwe zag J. Wiersma zichzelf als 'een tot levenslang veroordeelde', maar zij had tenminste deze bemoediging: “Ik was geheel en al ontroerd. Die afscheidswoorden, zo vol liefde en zorg, zijn mij tot grote steun en troost geweest, mijn leven lang.” Zij is van plan geweest om het briefje in haar graf mee te nemen..
Wiersma ging bij de Amsterdamse opera zingen en is hertrouwd. In de loop van haar leven had zij drie onverwachtse ontmoetingen met mensen, die H. de Jong in zijn laatste weken hadden meegemaakt, die zij als wonderen ervoer. Zo kreeg zij in het bejaardenhuis in Haren een buurvrouw, die getuige van de executie was geweest.
Het archief omvat onder meer de afscheidsbrief, twee herinneringsalbums, een publicatie over H. de Jong, een documentaire in drievoud en herdenkingsmateriaal. Voorts de publicatie van N. Buffinga, ‘De krijg is des Heeren. Levensschets van Ds. Henk de Jong' (Amsterdam zonder jaar)
TrefwoordJONG, H.R. DE; VERZET, KERKEN; VERZETSGROEP, LO/LKP; VERZETSGROEP, NSF; VERZETSGROEP, TROUW; TERECHTSTELLINGEN; GEVANGENIS, WETERINGSCHANS; AMSTERDAM; HERDENKING; VENLO; REPRESAILLES; HAARLEM; BEGRAFENIS; JODENVERVOLGING; EGODOCUMENTEN
ObjectcategorieCollectie H.R. de Jong
Formaat
ingelijst briefje 19x14:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
ingelijst briefje 19x14:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
ingelijst briefje 19x14:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
ingelijst briefje 19x14:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
grijze map 38x32x5:
zilverkleurige map 32x27x5:
vouwkoffer 50x33x16:
InventarisVoorwerpen:
Map 1
- Enveloppe waarop De Jong de afscheidsbrief aan zijn vrouw schreef. De verfrommelde enveloppe is in bruine inkt geadresseerd aan ‘Weleerw. Heer Ds. H. de Jong’. Een in potlood doorgehaalde tekst in bruine inkt in twee regels, ‘Wiersma Linneuskade 5’ tweemaal onder elkaar, ‘Amsterdam O’ en onder ‘Lieve Joop, dank voor je liefde. God zij je nabij. Tot weerziens bij Jezus, [doorgehaald, onleesbaar] je Henk’.
Map 2
- Tijdschrift 'Gereformeerd kerkblad', 1 juli 1939 en 8 juli 1939
- Agenda 1940, waarschijnlijk toebehoord aan J. Wiersma, gestoffeerd, bloemmotief, weinig gebruikt, korte adreslijst (8x8)
- Familiestamboek (trouwboekje), 3 april 1940 (22x15)
- Kladblok met 'Opstel over de oorlog', later een lezing van J. Wiersma, 1970
Map 3
- Plattegronden met ingekleurd troepenbewegingen: Oost-Europa, Frankrijk, Normandië, Grote Oceaan, totaal 4 stuks
Map 4
- Correspondentie 1940-2007 van H. de Jong en J. Wiersma, met elkaar en met derden
Losse documenten
Publicaties
- N. Buffinga, ‘De krijg is des Heeren. Levenschets van Ds. Henk de Jong' (Amsterdam zonder jaar)
- B. Wielenga, ‘O sieraad Israëls. Ter nagedachtenis aan Ds. T. Ferwerda’ (Amsterdam 1945)
- Tijdschrift 'Terdege' met artikel over J. Wiersma, 7 mei 2003
Voorwerpen
- Ingelijste foto eerste herdenking Gijzenbrug met vooraan J. Wiersma (21x16)
- Ingelijste tekst in kalligrafie 'Dat is dat ick moch sterven (...) (22x29, lijst licht beschadigd)
- Koperen plaquette op houten basis, ‘Trouw 1940-1945 wie ‘vrijheid’ zei schreef ’t leven af en koos den strijd God en het land gewijd’. Op keerzijde inscriptie in metaal ‘Mesker (?) H.R. de Jong 12-2-’45 (12x8)
- ‘Het zal je maar gebeuren – man zonder naam' (EO-documentaire, uitgezonden 4 mei 2004), 3 ex. (VHS officiële uitgave, VHS kopie zonder doos, DVD kopie)
- Portret in plastic standaard (16x11x7)
- Portret en briefje bij begonia’s in plastic standaard, keerzijde foto graf (16x11x7)
- Grijs album met opschrift 1940/1945 met circa 40 bladen, dubbelzijdig gebruikt. Naast foto’s artikelen, gedichten, illustraties, kaarten en knipsels, voorzien van bijschriften van J. Wiersma.
Summiere opsomming: vier persoonsbewijzen waaronder die van J. Wiersma, motorrijbewijs met pasfoto, bul dd. 17 september 1931, visitekaartjes uit Venlo, getekend portret door Herman Ritzema van J. de Jong-Wiersma, rouwkaart, handgekleurde foto van het voorlopig monument in Haarlem, condoleancebrief Wilhelmina, folder van de erebegraafplaats.
Foto’s H. de Jong en andere gefusilleerden, verloving, koninklijk huis, trouwen 3 april 1940, mobilisatie, oorlogshandelingen, deportatie van joden in Amsterdam, bevrijding van Amsterdam, J. Wiersma bij eerste herdenking fusillade (1945), onthulling monument van Theo van Rheijn (1950), monument op de Couberg met vermelding van H. de Jong, plaquette
- Zilverkleurige album: administratie van de opgraving, publicaties in dagbladen en tijdschriften, rouwadvertenties, ingezonden brief van J. Wiersma over zaak-Menten (1977).
Foto’s: ouderlijk huis, jeugdfoto, verlovingsfoto, trouwfoto, foto’s herdenkingsdienst, rouwkaart, Sint Bavo, Haarlem bij herbegrafenis (1945), onthulling plaquette in Venlo (1995), documentatie straatnaambord ‘Dominee De Jonglaan’ in Venlo, Pieter Kok (1990).
- 'Trouwlied Joop en Henk', op twee langspeelplaten in karton (26x26, beide meervoudig gebroken)
Map 1
- Enveloppe waarop De Jong de afscheidsbrief aan zijn vrouw schreef. De verfrommelde enveloppe is in bruine inkt geadresseerd aan ‘Weleerw. Heer Ds. H. de Jong’. Een in potlood doorgehaalde tekst in bruine inkt in twee regels, ‘Wiersma Linneuskade 5’ tweemaal onder elkaar, ‘Amsterdam O’ en onder ‘Lieve Joop, dank voor je liefde. God zij je nabij. Tot weerziens bij Jezus, [doorgehaald, onleesbaar] je Henk’.
Map 2
- Tijdschrift 'Gereformeerd kerkblad', 1 juli 1939 en 8 juli 1939
- Agenda 1940, waarschijnlijk toebehoord aan J. Wiersma, gestoffeerd, bloemmotief, weinig gebruikt, korte adreslijst (8x8)
- Familiestamboek (trouwboekje), 3 april 1940 (22x15)
- Kladblok met 'Opstel over de oorlog', later een lezing van J. Wiersma, 1970
Map 3
- Plattegronden met ingekleurd troepenbewegingen: Oost-Europa, Frankrijk, Normandië, Grote Oceaan, totaal 4 stuks
Map 4
- Correspondentie 1940-2007 van H. de Jong en J. Wiersma, met elkaar en met derden
Losse documenten
Publicaties
- N. Buffinga, ‘De krijg is des Heeren. Levenschets van Ds. Henk de Jong' (Amsterdam zonder jaar)
- B. Wielenga, ‘O sieraad Israëls. Ter nagedachtenis aan Ds. T. Ferwerda’ (Amsterdam 1945)
- Tijdschrift 'Terdege' met artikel over J. Wiersma, 7 mei 2003
Voorwerpen
- Ingelijste foto eerste herdenking Gijzenbrug met vooraan J. Wiersma (21x16)
- Ingelijste tekst in kalligrafie 'Dat is dat ick moch sterven (...) (22x29, lijst licht beschadigd)
- Koperen plaquette op houten basis, ‘Trouw 1940-1945 wie ‘vrijheid’ zei schreef ’t leven af en koos den strijd God en het land gewijd’. Op keerzijde inscriptie in metaal ‘Mesker (?) H.R. de Jong 12-2-’45 (12x8)
- ‘Het zal je maar gebeuren – man zonder naam' (EO-documentaire, uitgezonden 4 mei 2004), 3 ex. (VHS officiële uitgave, VHS kopie zonder doos, DVD kopie)
- Portret in plastic standaard (16x11x7)
- Portret en briefje bij begonia’s in plastic standaard, keerzijde foto graf (16x11x7)
- Grijs album met opschrift 1940/1945 met circa 40 bladen, dubbelzijdig gebruikt. Naast foto’s artikelen, gedichten, illustraties, kaarten en knipsels, voorzien van bijschriften van J. Wiersma.
Summiere opsomming: vier persoonsbewijzen waaronder die van J. Wiersma, motorrijbewijs met pasfoto, bul dd. 17 september 1931, visitekaartjes uit Venlo, getekend portret door Herman Ritzema van J. de Jong-Wiersma, rouwkaart, handgekleurde foto van het voorlopig monument in Haarlem, condoleancebrief Wilhelmina, folder van de erebegraafplaats.
Foto’s H. de Jong en andere gefusilleerden, verloving, koninklijk huis, trouwen 3 april 1940, mobilisatie, oorlogshandelingen, deportatie van joden in Amsterdam, bevrijding van Amsterdam, J. Wiersma bij eerste herdenking fusillade (1945), onthulling monument van Theo van Rheijn (1950), monument op de Couberg met vermelding van H. de Jong, plaquette
- Zilverkleurige album: administratie van de opgraving, publicaties in dagbladen en tijdschriften, rouwadvertenties, ingezonden brief van J. Wiersma over zaak-Menten (1977).
Foto’s: ouderlijk huis, jeugdfoto, verlovingsfoto, trouwfoto, foto’s herdenkingsdienst, rouwkaart, Sint Bavo, Haarlem bij herbegrafenis (1945), onthulling plaquette in Venlo (1995), documentatie straatnaambord ‘Dominee De Jonglaan’ in Venlo, Pieter Kok (1990).
- 'Trouwlied Joop en Henk', op twee langspeelplaten in karton (26x26, beide meervoudig gebroken)