Details
Objectnummer15290
BeschrijvingArchief van Jan Job ('Job') Moerman, geboren Menado (Nederlands-Indië) 30 augustus 1918 – overleden 1997. Verzetsdeelnemer. Verzetsnamen Henk (Chez Mie en CS-6), Dolf (Sabotagegroep Frans I), Wim Gerlach en Jeroen van Blankenberghe (Escape Line Zuid-Limburg).
De drukkerij Chez Mie wordt in 1943 in Amsterdam door Herman van der Klei (‘Teun’) en Job Moerman (‘Henk’) voor vervalsingswerk ten behoeve van de Persoonsbewijzencentrale ingericht. Moerman is ambtenaar bij het Gewestelijk Arbeidsbureau, pleegt daar sabotage en helpt Joden en onderduikers. Van der Klei zit in het drukkersvak en is betrokken bij de Persoonsbewijzencentrale (PBC). Beiden gaan intensief samenwerken, nadat zij eerder samen klussen hadden opgeknapt. Omdat verschillende illegale drukkerijen zijn opgerold, zetten zij met behulp van een kleine ‘Rotaprint’ offset-machine een mobiele drukkerij op. Deze is vernoemd naar Maryvonne ('Mie' ) Lenglet, dochter van Ed de Nève en levensgezel van Moerman. De handelsnaam is Jonker & Gerlach.
Van der Klei brengt kennis van fotograferen en druktechniek in, Moerman verricht teken- en retoucheerwerk naast andere activiteiten. De organisatie wordt bewust klein gehouden en heeft alleen zijdelings contact met de PBC, die de drukkerij financiert en het drukwerk afneemt. De drukkerij is kort in de Utrechtsedwarsstraat gehuisvest. Nadat een bovenbuurman aangifte doet van overlast – hij brengt de chemicaliënstank in verband met illegaal stoken - verhuist de drukkerij naar Singel 66, het leegstaande bovenhuis van de geëxecuteerde W. Arondeus. De tactiek van deze verzetsdeelnemers blijft: “Niet opvallen, een grijze muis zijn”.
Moerman duikt in mei 1943 onder op het adres Corellistraat 6, bij de verzetsgroep CS-6. Daarna verblijft hij in Zuid-Limburg. Weer later wonen Van der Klei en hij in onderduik op Prinsengracht 535, waar ook andere verzetsdeelnemers schuilen. In de laatste maanden van de bezetting dient dit huis als wapenarsenaal.
Chez Mie produceert officiële documenten, naar eigen opgave 50.000 ‘Rückkehrscheine’, honderdduizenden distributiebonnen, watermerken voor de persoonsbewijzen, Belgische identiteitskaarten ten behoeve van de Escape Line, ‘Waffenscheine’, ‘Ausweise’ en illegale kranten. De opdrachtgevers verspreiden de officiële papieren over heel Nederland..
Vanaf de herfst van 1944 wordt Moerman op de drukkerij vaak vervangen, omdat hij zich aansluit bij de sabotagegroep Frans I, onderdeel van de LK-Amsterdam, dat weer deel uitmaakt van de LO-LKP. Hij werkt onder anderen samen met de koerierster Kitty van Beek, met wie hij betrokken is bij de arrestatie van ‘Van Arkel’, die wegens verraad door het verzet wordt omgebracht. Later zal Moerman de weergave van Lou de Jong van deze arrestatie betwisten.
Als tijdens de Hongerwinter alle elektriciteit wordt afgesloten, blijft Chez Mie dankzij een illegale stroomvoorziening draaien.
Moerman zet zijn verzetsactiviteiten voort als lid van de Binnenlandse Strijdkrachten.
Het herinneringsalbum met de titel ‘Chez Mie 1943-1945’ toont de vervalsingen. Het album in donkerrode omslag is met leer afgewerkt. Van de twintig vellen zwaar zwart papier zijn de rechter pagina’s benut. Behalve drukwerk zijn ook foto’s van een presentatie opgenomen.
Het album geeft een bloemlezing van de productie: drukwerk, vervalste stempels, linoplaten, negatieven. Enkele stadia van de vervalsingen worden in beeld gebracht. De bijschriften, gesigneerd ‘Teun, 30 augustus 1946’, zijn met witte inkt geschreven en gaan over de kwaliteit en de oplage van de vervalsingen, maar ook over verzetsdeelnemers. Dit materiaal is vanaf maart 1946 op de afdeling ‘Gewapend verzet’ van de tentoonstelling ‘Weerbare democratie’ in de Amsterdamse Nieuwe kerk te zien geweest, blijkens de foto’s waarmee het album afsluit. Het exemplaar heeft een opdracht voor Job [Moerman].
Het archief van J. Moerman omvat
- herinneringsalbum ‘Chez Mie 1943-1945’ (1946)
Documenten
Map 1. oud-verzetsdeelnemers, georganiseerd
Map 2. bijstellen geschiedschrijving bezetting
Map 3. streven naar erkenning
Map 4. persoonlijke correspondentie
Map 5. overig
De drukkerij Chez Mie wordt in 1943 in Amsterdam door Herman van der Klei (‘Teun’) en Job Moerman (‘Henk’) voor vervalsingswerk ten behoeve van de Persoonsbewijzencentrale ingericht. Moerman is ambtenaar bij het Gewestelijk Arbeidsbureau, pleegt daar sabotage en helpt Joden en onderduikers. Van der Klei zit in het drukkersvak en is betrokken bij de Persoonsbewijzencentrale (PBC). Beiden gaan intensief samenwerken, nadat zij eerder samen klussen hadden opgeknapt. Omdat verschillende illegale drukkerijen zijn opgerold, zetten zij met behulp van een kleine ‘Rotaprint’ offset-machine een mobiele drukkerij op. Deze is vernoemd naar Maryvonne ('Mie' ) Lenglet, dochter van Ed de Nève en levensgezel van Moerman. De handelsnaam is Jonker & Gerlach.
Van der Klei brengt kennis van fotograferen en druktechniek in, Moerman verricht teken- en retoucheerwerk naast andere activiteiten. De organisatie wordt bewust klein gehouden en heeft alleen zijdelings contact met de PBC, die de drukkerij financiert en het drukwerk afneemt. De drukkerij is kort in de Utrechtsedwarsstraat gehuisvest. Nadat een bovenbuurman aangifte doet van overlast – hij brengt de chemicaliënstank in verband met illegaal stoken - verhuist de drukkerij naar Singel 66, het leegstaande bovenhuis van de geëxecuteerde W. Arondeus. De tactiek van deze verzetsdeelnemers blijft: “Niet opvallen, een grijze muis zijn”.
Moerman duikt in mei 1943 onder op het adres Corellistraat 6, bij de verzetsgroep CS-6. Daarna verblijft hij in Zuid-Limburg. Weer later wonen Van der Klei en hij in onderduik op Prinsengracht 535, waar ook andere verzetsdeelnemers schuilen. In de laatste maanden van de bezetting dient dit huis als wapenarsenaal.
Chez Mie produceert officiële documenten, naar eigen opgave 50.000 ‘Rückkehrscheine’, honderdduizenden distributiebonnen, watermerken voor de persoonsbewijzen, Belgische identiteitskaarten ten behoeve van de Escape Line, ‘Waffenscheine’, ‘Ausweise’ en illegale kranten. De opdrachtgevers verspreiden de officiële papieren over heel Nederland..
Vanaf de herfst van 1944 wordt Moerman op de drukkerij vaak vervangen, omdat hij zich aansluit bij de sabotagegroep Frans I, onderdeel van de LK-Amsterdam, dat weer deel uitmaakt van de LO-LKP. Hij werkt onder anderen samen met de koerierster Kitty van Beek, met wie hij betrokken is bij de arrestatie van ‘Van Arkel’, die wegens verraad door het verzet wordt omgebracht. Later zal Moerman de weergave van Lou de Jong van deze arrestatie betwisten.
Als tijdens de Hongerwinter alle elektriciteit wordt afgesloten, blijft Chez Mie dankzij een illegale stroomvoorziening draaien.
Moerman zet zijn verzetsactiviteiten voort als lid van de Binnenlandse Strijdkrachten.
Het herinneringsalbum met de titel ‘Chez Mie 1943-1945’ toont de vervalsingen. Het album in donkerrode omslag is met leer afgewerkt. Van de twintig vellen zwaar zwart papier zijn de rechter pagina’s benut. Behalve drukwerk zijn ook foto’s van een presentatie opgenomen.
Het album geeft een bloemlezing van de productie: drukwerk, vervalste stempels, linoplaten, negatieven. Enkele stadia van de vervalsingen worden in beeld gebracht. De bijschriften, gesigneerd ‘Teun, 30 augustus 1946’, zijn met witte inkt geschreven en gaan over de kwaliteit en de oplage van de vervalsingen, maar ook over verzetsdeelnemers. Dit materiaal is vanaf maart 1946 op de afdeling ‘Gewapend verzet’ van de tentoonstelling ‘Weerbare democratie’ in de Amsterdamse Nieuwe kerk te zien geweest, blijkens de foto’s waarmee het album afsluit. Het exemplaar heeft een opdracht voor Job [Moerman].
Het archief van J. Moerman omvat
- herinneringsalbum ‘Chez Mie 1943-1945’ (1946)
Documenten
Map 1. oud-verzetsdeelnemers, georganiseerd
Map 2. bijstellen geschiedschrijving bezetting
Map 3. streven naar erkenning
Map 4. persoonlijke correspondentie
Map 5. overig
TrefwoordMOERMAN, J.J.; KLEI, H.R. VAN DER; VERVALSINGSWERK; VERZETSGROEP, PBC; VERZETSGROEP, LO/LKP; VERZETSGROEP, CHEZ MIE; AMSTERDAM; HERDENKING; ONDERSCHEIDINGEN/UITKERINGEN
ObjectcategorieCollectie Moerman
Formaat
album 3x26x36:
idem, open 26x71:
idem, open 26x71:
album 3x26x36:
idem, open 26x71:
idem, open 26x71:
InventarisVoorwerpen
- Herinneringsalbum ‘Chez Mie 1943-1945’ (alle documenten zijn vervalsingen)
- plaquette, schuine ronde schijf van aardewerk. diam. 11 met drie margrieten en de tekst ‘balburgerweg 74 rotterdam 40 45 1993 010-2650166
Documenten (naar thema)
Map 1: Oud-verzetsdeelnemers, georganiseerd
- correspondentie over verzetsdeelnemers: ‘tante Cor’ (G.J. Benjamins-Rous), S. Baracs en J. van der Laan ‘Frans I’
- mailings en ledenlijsten ten behoeve van reünies van de LO-LKP, 1973-1984
- brief van J. Moerman aan E. Mager over het beheer van een archief, 17 augustus 1989 (afschrift)
- brief van J. Hers aan J. Moerman over een symposium over het ‘oorlogsverleden’, 24 oktober 1987
- kaart van A. en T. Gielens aan J. Moerman met logo ‘the Escape’, ongedateerd
Map 2: Bijstellen geschiedschrijving bezetting
- dossier ‘Dr Prof de Jong - januariverraad’, met ondermeer correspondentie met L. de Jong, 1987
- correspondentie over ‘januariverraad’ correspondentie hierover met L. van Beek-Spruijt (‘Kitty’), B. de Cort, J. Hers, L. de Jong, G. van Kasbergen, B. Rameau, Stichting ’40-’45, R. van der Veen, met een verklaring van J. Moesman, een lijst van leden en activiteiten van de Binnenlandse Strijdkrachten en documentatiemateriaal, waaronder foto’s van de locatie, 1980
- brief van H. Hers aan prins Bernhard over de joodse vertegenwoordiging in het verzet, 6 mei 1989 (afschrift)
Map 3: Streven naar erkenning
- lijst betreffende ‘oorlogsslachtoffers-vervolgden’ t.a.v. D. Coutinho met bijlagen en aantekeningen, ongedateerd. Correspondentie met Coutinho en het Nationaal Comite Verzetsherdenkingskruis (bijlage: lezing van J. Bastiaans)
- verklaringen over de verzetsdeelname van J. Moerman van het Ministerie van Defensie, A.G. de Flines en H. van der Klei en documenten die dit staven, waaronder valse persoonsbewijzen op zijn naam ( kopieën)
- verklaring over de verzetsdeelname van M. Moerman-Langlet 22 december 1981
Map 4: Persoonlijke correspondentie
- brief van A. Gielens, 4 augustus 1980
- correspondentie met A. Gielens, 1980
- uitnodiging voor een receptie van H. Hers dd. 10 april 1981
- correspondentie met G. van Kasbergen, 1984-1990
- brieven van H. en T. van Klei aan J. Moerman met beterschapswens, 17 januari 1997 en 31 januari 1995
- correspondentie met E. Mager, 1989
- kaart van Tinny [?] aan Wim [?], december 1988
- rouwkaarten van L. Benjamins, J. Davids, F. Engelberts, H. van der Klei, C. van der Klei-Groenendijk, A. Japin, R, de Jong, J. van der Laan, F. Pauli, M. Poons, P. de Renardel de Lavalette, J. Spaander, H. Vriens
Map 5: Overig
- affiche ‘vrijwillig werken voor den vijand verraderlijk’, 1945, keerzijde getypte prozatekst
- Herinneringsalbum ‘Chez Mie 1943-1945’ (alle documenten zijn vervalsingen)
- plaquette, schuine ronde schijf van aardewerk. diam. 11 met drie margrieten en de tekst ‘balburgerweg 74 rotterdam 40 45 1993 010-2650166
Documenten (naar thema)
Map 1: Oud-verzetsdeelnemers, georganiseerd
- correspondentie over verzetsdeelnemers: ‘tante Cor’ (G.J. Benjamins-Rous), S. Baracs en J. van der Laan ‘Frans I’
- mailings en ledenlijsten ten behoeve van reünies van de LO-LKP, 1973-1984
- brief van J. Moerman aan E. Mager over het beheer van een archief, 17 augustus 1989 (afschrift)
- brief van J. Hers aan J. Moerman over een symposium over het ‘oorlogsverleden’, 24 oktober 1987
- kaart van A. en T. Gielens aan J. Moerman met logo ‘the Escape’, ongedateerd
Map 2: Bijstellen geschiedschrijving bezetting
- dossier ‘Dr Prof de Jong - januariverraad’, met ondermeer correspondentie met L. de Jong, 1987
- correspondentie over ‘januariverraad’ correspondentie hierover met L. van Beek-Spruijt (‘Kitty’), B. de Cort, J. Hers, L. de Jong, G. van Kasbergen, B. Rameau, Stichting ’40-’45, R. van der Veen, met een verklaring van J. Moesman, een lijst van leden en activiteiten van de Binnenlandse Strijdkrachten en documentatiemateriaal, waaronder foto’s van de locatie, 1980
- brief van H. Hers aan prins Bernhard over de joodse vertegenwoordiging in het verzet, 6 mei 1989 (afschrift)
Map 3: Streven naar erkenning
- lijst betreffende ‘oorlogsslachtoffers-vervolgden’ t.a.v. D. Coutinho met bijlagen en aantekeningen, ongedateerd. Correspondentie met Coutinho en het Nationaal Comite Verzetsherdenkingskruis (bijlage: lezing van J. Bastiaans)
- verklaringen over de verzetsdeelname van J. Moerman van het Ministerie van Defensie, A.G. de Flines en H. van der Klei en documenten die dit staven, waaronder valse persoonsbewijzen op zijn naam ( kopieën)
- verklaring over de verzetsdeelname van M. Moerman-Langlet 22 december 1981
Map 4: Persoonlijke correspondentie
- brief van A. Gielens, 4 augustus 1980
- correspondentie met A. Gielens, 1980
- uitnodiging voor een receptie van H. Hers dd. 10 april 1981
- correspondentie met G. van Kasbergen, 1984-1990
- brieven van H. en T. van Klei aan J. Moerman met beterschapswens, 17 januari 1997 en 31 januari 1995
- correspondentie met E. Mager, 1989
- kaart van Tinny [?] aan Wim [?], december 1988
- rouwkaarten van L. Benjamins, J. Davids, F. Engelberts, H. van der Klei, C. van der Klei-Groenendijk, A. Japin, R, de Jong, J. van der Laan, F. Pauli, M. Poons, P. de Renardel de Lavalette, J. Spaander, H. Vriens
Map 5: Overig
- affiche ‘vrijwillig werken voor den vijand verraderlijk’, 1945, keerzijde getypte prozatekst