Details
Objectnummer11997
BeschrijvingArchief van Klaas Dijk (Amsterdam, 19 februari 1920 - Enschede, 2 april 2008). Verzetsdeelnemer.
De uit Amsterdam afkomstige Klaas Dijk raakte al vroeg tijdens de bezetting betrokken bij de illegaliteit. Via een neef kwam hij in aanraking met de groep achter het blad Vrij Nederland, waarvoor hij exemplaren verspreidde. Nadat een groot aantal medewerkers van Vrij Nederland in de loop van 1941 waren opgepakt, kwam Klaas Dijk te werken bij de Distributiedienst Amsterdam. Dit dankzij een bevriend Joods contact, de heer Simon Noort, met wie hij in de vooroorlogse jaren hulp bood aan gevluchte Duitse Joden. Bij de distributiedienst begon Dijk illegale activiteiten te ontwikkelen. Hij hielp onderduikers aan adressen en zorgde voor voedselbonnen en vervalste persoonsbewijzen. Daarbij werkte hij onder andere samen met Johan Jacob Frederik ('Fik') van der Wiele (Amsterdam, 16 april 1921 - ?) en Elisabeth ('Louk') Waterman (Amsterdam, 18 april 1925 - ?), die na de oorlog met elkaar zouden trouwen. Begin 1943 werd Dijk opgeroepen voor de Arbeitseinsatz. In eerste instantie meldde hij zich ziek, en zou een week later met een handvol nakomers alsnog naar Duitsland vertrekken. Dijk kocht een treinkaartje naar Leipzig maar stapte niet in de trein, die op weg naar Leipzig werd gebombardeerd. Dijk werd als vermist opgegeven en daarna door niemand meer gezocht. Daarna begon Dijk onder de schuilnaam ‘Roos’ een eigen verzetsgroep de ‘Roosgroep’. Deze groep hield zich onder andere bezig met het verwerven van bonkaarten voor onderduikers en vervalsingswerk. De groep onderhield relaties met verschillende knokploegen, en ging uiteindelijk op in de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO). Dijk werd daarna hoofd van wijk Centrum 4 van de LO in Amsterdam. De Roosgroep werd verantwoordelijk voor de zorg van circa 400 onderduikers. Na de bevrijding nam Klaas Dijk van eind augustus tot midden oktober 1945 deel aan een herstellingskamp voor jonge illegale werkers in Denemarken. Van dit verblijf in Denemarken hield hij een dagboek bij.
De collectie bestaat uit oorlogsherinneringen van Dijk, een naoorlogs dagboek dat Klaas Dijk bijhield tijdens zijn verblijf in een herstellingskamp in Denemarken. en verder voornamelijk uit bonkaarten en -vellen, uit materiaal dat gebruikt werd voor het vervalsen van alllerlei vergunningen, vrijstellingen en identiteitsbewijzen, en uit enkele stempels, draagbanden en overige stukken.
De uit Amsterdam afkomstige Klaas Dijk raakte al vroeg tijdens de bezetting betrokken bij de illegaliteit. Via een neef kwam hij in aanraking met de groep achter het blad Vrij Nederland, waarvoor hij exemplaren verspreidde. Nadat een groot aantal medewerkers van Vrij Nederland in de loop van 1941 waren opgepakt, kwam Klaas Dijk te werken bij de Distributiedienst Amsterdam. Dit dankzij een bevriend Joods contact, de heer Simon Noort, met wie hij in de vooroorlogse jaren hulp bood aan gevluchte Duitse Joden. Bij de distributiedienst begon Dijk illegale activiteiten te ontwikkelen. Hij hielp onderduikers aan adressen en zorgde voor voedselbonnen en vervalste persoonsbewijzen. Daarbij werkte hij onder andere samen met Johan Jacob Frederik ('Fik') van der Wiele (Amsterdam, 16 april 1921 - ?) en Elisabeth ('Louk') Waterman (Amsterdam, 18 april 1925 - ?), die na de oorlog met elkaar zouden trouwen. Begin 1943 werd Dijk opgeroepen voor de Arbeitseinsatz. In eerste instantie meldde hij zich ziek, en zou een week later met een handvol nakomers alsnog naar Duitsland vertrekken. Dijk kocht een treinkaartje naar Leipzig maar stapte niet in de trein, die op weg naar Leipzig werd gebombardeerd. Dijk werd als vermist opgegeven en daarna door niemand meer gezocht. Daarna begon Dijk onder de schuilnaam ‘Roos’ een eigen verzetsgroep de ‘Roosgroep’. Deze groep hield zich onder andere bezig met het verwerven van bonkaarten voor onderduikers en vervalsingswerk. De groep onderhield relaties met verschillende knokploegen, en ging uiteindelijk op in de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO). Dijk werd daarna hoofd van wijk Centrum 4 van de LO in Amsterdam. De Roosgroep werd verantwoordelijk voor de zorg van circa 400 onderduikers. Na de bevrijding nam Klaas Dijk van eind augustus tot midden oktober 1945 deel aan een herstellingskamp voor jonge illegale werkers in Denemarken. Van dit verblijf in Denemarken hield hij een dagboek bij.
De collectie bestaat uit oorlogsherinneringen van Dijk, een naoorlogs dagboek dat Klaas Dijk bijhield tijdens zijn verblijf in een herstellingskamp in Denemarken. en verder voornamelijk uit bonkaarten en -vellen, uit materiaal dat gebruikt werd voor het vervalsen van alllerlei vergunningen, vrijstellingen en identiteitsbewijzen, en uit enkele stempels, draagbanden en overige stukken.
TrefwoordDIJK, K.; WIELE, J.F.F. VAN DER; WATERMAN, E.; EGODOCUMENTEN; VERZETSGROEP, LO/LKP; VERZETSGROEP, PBC; PERS, ILLEGAAL, VRIJ NEDERLAND; TEWERKSTELLING IN DUITSLAND; VOORMALIG VERZET; VERWERKING OORLOGSERVARINGEN; ONDERDUIK; DISTRIBUTIE; VERVALSINGSWERK; LEIPZIG; AMSTERDAM; DENEMARKEN
ObjectcategorieCollectie Dijk; DRAAGTEKEN; STEMPEL
Inventaris-typoscript van door Klaas Dijk geschreven verslag van verzetsactiviteiten (2004; 33p.), met begeleidende brief, dd. 12-08-2004.
-afdruk van: Nanda van der Zee, 'Klaas Dijk, verzetsman' [3p.], artikel uit Groene Amsterdammer (nr. 18, 29-04-1998).
- Dagboek met betrekking tot de periode van 25 augustus tot en met 11 oktober 1945. Betreft een handgeschreven verslaglegging door Klaas Dijk over zijn reis naar, het verblijf in, en de terugreis vanuit het herstellingskamp voor oud-illegale werkers in het Deense Helsingör. In het dagboek staan beschrijvingen over de activiteiten die de groep van circa 250 mensen ondernam, de faciliteiten, en ontmoetingen met de Deense bevolking, en het optrekken met oud-verzetsmensen uit Nederland maar ook enkelen uit Denemarken. Meermaals schrijft Dijk over zijn gevoelens die relateren aan zijn verzetsverleden. Verspreid door het dagboek zitten programma’s, toegangskaartjes, ansichtkaarten en andere memorabilia ingeplakt.
Omslag Distributie
-2 distributiestamkaarten, 1 ingevuld en 1 blanco.
-3 gaarkeukenkaarten Amsterdam.
-2 vellen met distributiebonnen en 1 paperclip met bonvellen en opplakvel voor bonnen, dat gebruikt werd om door middel van valse inwisselingsbonnen aan echte bonkaarten voor onderduikers in Amsterdam te komen.
-niet ingevuld aanvraagformulier financiële steun voor onderduikers.
-1 envelop met beschrijving\uitleg bovenstaande stukken.
Omslag Vervalsing
-mislukte vervalsing van paspoort.
-18 blanco formulieren betreffende werkgever, verlof, bezit rijwiel.
-Urlaubsschein op naam van Jan Toenbreker, 13/01/1944.
-5 ingevulde 'Amtliche Bescheinigungen' betreffende onmisbaarheid in de voedselvoorziening, onder andere op naam van Klaas Dijk en Victor van Duijn Verdenius.
-12 blanco 'amtliche Bescheinigungen' dat betreffende persoon onmisbaar is in de voedselvoorziening en derhalve niet beschikbaar voor de arbeidsdienst.
-1 blanco registratiekaart bevolkingsregister.
-1 registratiekaart bevolkingsregister op naam van Johan Gerardus Roos.
-1 registratiekaart bevolkingsregister en 1 persoonsbewijs op naam van Victor van Duijn Verdenius.
-proefafdruk valse stempel.
-envelop met 3 omslagen met ambtelijke zegels.
-envelop met 20 blanco uittreksels uit het bevolkingsregister van Amsterdam.
-vragenlijst over vervalste persoonsbewijzen, zd.
-instructies van de Persoonsbewijzencentrale (PBC) voor het aanleveren van gegevens voor valse persoonsbewijzen, zd.
-envelop waarin sommige van bovenstaande stukken zijn geschonken met enige aantekeningen.
Omslag Overige stukken
-5 blanco aanmeldingsformulieren voor de BS in envelop.
-rondschrijven van de 'verzamelde verzetbewegingen in Nederland' aan 'alle illegale organisaties' om in actie te komen tegen de arbeidsdienst.
-in Vrij Nederland verschenen oproep aan burgers van Amsterdam de arbeidsdienst te saboteren, 20/11/1944.
-exemplaar van Radio Oranje, nummer 174 van 6 april 1945.
-instructieboekje over wapengebruik [36p].
-brief van ene Sietse aan PBC met verzoek bepaalde passages uit het instructieboekje over wapengebruik af te drukken, 16/12/1944.
-lijst met ontstekingstijden van tijdpotloden.
-2 identieke exemplaren van de Oderfrontkaart I, plattegrond van gebied rondom Poznan.
-2 draagbanden van de LO Amsterdam met opschrift 'Oranje', 1 met nog goed zichtbare stempelafdruk.
-stempel met opdruk 'C IV', voor wijk IV van het Centrum van Amsterdam volgens de indeling van de LO.
-stempel met opdruk 'DK 174' en 'distributiedienst gemeente amsterdam'.
-afdruk van: Nanda van der Zee, 'Klaas Dijk, verzetsman' [3p.], artikel uit Groene Amsterdammer (nr. 18, 29-04-1998).
- Dagboek met betrekking tot de periode van 25 augustus tot en met 11 oktober 1945. Betreft een handgeschreven verslaglegging door Klaas Dijk over zijn reis naar, het verblijf in, en de terugreis vanuit het herstellingskamp voor oud-illegale werkers in het Deense Helsingör. In het dagboek staan beschrijvingen over de activiteiten die de groep van circa 250 mensen ondernam, de faciliteiten, en ontmoetingen met de Deense bevolking, en het optrekken met oud-verzetsmensen uit Nederland maar ook enkelen uit Denemarken. Meermaals schrijft Dijk over zijn gevoelens die relateren aan zijn verzetsverleden. Verspreid door het dagboek zitten programma’s, toegangskaartjes, ansichtkaarten en andere memorabilia ingeplakt.
Omslag Distributie
-2 distributiestamkaarten, 1 ingevuld en 1 blanco.
-3 gaarkeukenkaarten Amsterdam.
-2 vellen met distributiebonnen en 1 paperclip met bonvellen en opplakvel voor bonnen, dat gebruikt werd om door middel van valse inwisselingsbonnen aan echte bonkaarten voor onderduikers in Amsterdam te komen.
-niet ingevuld aanvraagformulier financiële steun voor onderduikers.
-1 envelop met beschrijving\uitleg bovenstaande stukken.
Omslag Vervalsing
-mislukte vervalsing van paspoort.
-18 blanco formulieren betreffende werkgever, verlof, bezit rijwiel.
-Urlaubsschein op naam van Jan Toenbreker, 13/01/1944.
-5 ingevulde 'Amtliche Bescheinigungen' betreffende onmisbaarheid in de voedselvoorziening, onder andere op naam van Klaas Dijk en Victor van Duijn Verdenius.
-12 blanco 'amtliche Bescheinigungen' dat betreffende persoon onmisbaar is in de voedselvoorziening en derhalve niet beschikbaar voor de arbeidsdienst.
-1 blanco registratiekaart bevolkingsregister.
-1 registratiekaart bevolkingsregister op naam van Johan Gerardus Roos.
-1 registratiekaart bevolkingsregister en 1 persoonsbewijs op naam van Victor van Duijn Verdenius.
-proefafdruk valse stempel.
-envelop met 3 omslagen met ambtelijke zegels.
-envelop met 20 blanco uittreksels uit het bevolkingsregister van Amsterdam.
-vragenlijst over vervalste persoonsbewijzen, zd.
-instructies van de Persoonsbewijzencentrale (PBC) voor het aanleveren van gegevens voor valse persoonsbewijzen, zd.
-envelop waarin sommige van bovenstaande stukken zijn geschonken met enige aantekeningen.
Omslag Overige stukken
-5 blanco aanmeldingsformulieren voor de BS in envelop.
-rondschrijven van de 'verzamelde verzetbewegingen in Nederland' aan 'alle illegale organisaties' om in actie te komen tegen de arbeidsdienst.
-in Vrij Nederland verschenen oproep aan burgers van Amsterdam de arbeidsdienst te saboteren, 20/11/1944.
-exemplaar van Radio Oranje, nummer 174 van 6 april 1945.
-instructieboekje over wapengebruik [36p].
-brief van ene Sietse aan PBC met verzoek bepaalde passages uit het instructieboekje over wapengebruik af te drukken, 16/12/1944.
-lijst met ontstekingstijden van tijdpotloden.
-2 identieke exemplaren van de Oderfrontkaart I, plattegrond van gebied rondom Poznan.
-2 draagbanden van de LO Amsterdam met opschrift 'Oranje', 1 met nog goed zichtbare stempelafdruk.
-stempel met opdruk 'C IV', voor wijk IV van het Centrum van Amsterdam volgens de indeling van de LO.
-stempel met opdruk 'DK 174' en 'distributiedienst gemeente amsterdam'.