Details
Reproductie
Objectnummer10020
BeschrijvingArchief van H. Wormgoor. H. (Henk) Wormgoor. Schuilnaam Luikeman. Gehuwd met J. (Joke) Wormgoor. Verzetsdeelnemers.
Henk Wormgoor was van beroep constructeur-tekenaar. Hij deed zeer veel vervalsingswerk: bonkaarten, persoonsbewijzen, Ausweisen. Hij werkte in de omgeving Amsterdam-Landsmeer. Bood al voor de oorlog samen met zijn vrouw Joke hulp aan Joodse vluchtelingen. In de oorlog bracht Joke als koerierster de vervalste documenten rond, ze bezat zelf een vervalst verpleegstersausweis. Het echtpaar werkte voor Gerhard Badrian en de Persoonsbewijzencentrale (PBC). De schuilnaam 'Luikeman' verwijst naar een luik voor een schuilplaats voor onderduikers, dat Henk Wormgoor had gemaakt.
Het uitgebreide archief omvat ondermeer voorbeelden van zijn vervalsingen, een door hem samengesteld album, eveneens met voorbeelden en de tentoonstellingsteksten uit Dinxperlo.
Henk Wormgoor was van beroep constructeur-tekenaar. Hij deed zeer veel vervalsingswerk: bonkaarten, persoonsbewijzen, Ausweisen. Hij werkte in de omgeving Amsterdam-Landsmeer. Bood al voor de oorlog samen met zijn vrouw Joke hulp aan Joodse vluchtelingen. In de oorlog bracht Joke als koerierster de vervalste documenten rond, ze bezat zelf een vervalst verpleegstersausweis. Het echtpaar werkte voor Gerhard Badrian en de Persoonsbewijzencentrale (PBC). De schuilnaam 'Luikeman' verwijst naar een luik voor een schuilplaats voor onderduikers, dat Henk Wormgoor had gemaakt.
Het uitgebreide archief omvat ondermeer voorbeelden van zijn vervalsingen, een door hem samengesteld album, eveneens met voorbeelden en de tentoonstellingsteksten uit Dinxperlo.
TrefwoordWORMGOOR, H.; VERVALSINGSWERK; PERSOONSREGISTRATIE; ONDERDUIK; JODENVERVOLGING; BS; DISTRIBUTIE; BADRIAN, G.; AMSTERDAM; LANDSMEER
ObjectcategorieCollectie Wormgoor
Digitale versie
InventarisDocumenten
[1 - 13b]
[1] Album. Door Henk Wormgoor samengesteld, met ingeplakte originele vervalsingen, en uitleg op getypte vellen, onder meer over hoe het vervalsen in zijn werk ging. Op het omslag (opgeplakt) een vals pb, met titel: "Memoires uit onze illegale tijd in de oorlog van 1940-1945". Inhoud:
[1.1] -brief aan "Noord", z.d., over mislukte poging een pb te veranderen, waarna als uitweg het pb grotendeels werd verbrand, het halfverbrande pb zit er bij. Verzoek van "Jan" (Centrum) aan "Noord" om een goed pb te leveren. Waarschijnlijk 1944, of begin 1945.
[1.2] -voorbeelden vervalsing zegels van het persoonsbewijs, met een formulier aangifte vermissing ontvreemding pb en een "ontvangbewijs pb". Toegevoegd 1 ontvangbewijs pb plus een formulier aangifte vermissing pb.
[1.3] -4 voorbeelden van beunhazerij op gebied van vervalsen pb's (mislukte pogingen)
[1.4] -2 joodse pb's, de J bleek chemisch niet te verwijderen "Papieren beveiligingen", 9 stuks, van Joke en Henk:
[1.5] -o.m. het 'bewijs' dat Joke in het Wilhelminagasthuis/Westergasthuis werkte. Joke reed met een instrumentenkoffertje achterop, onder de instrumenten, witte jas enz. zaten de pb's die vervoerd moesten worden.
[1.6] -4 documenten van Wormgoor, als werktuigkundige electrozuur en als werknemer van NV Electro in Amsterdam-Noord, waaronder een bewijs van Recht van voorrang bij het vervoer met de IJ-veren, 7 maart 1945
[1.7] -1 "volkomen valse" beschikking echtscheiding 27 juli 1944 tussen Joke en Henk, bedoeld om de afwezigheid van Henk te kunnen verklaren
[1.8] -voorbeelden van transparantjes van stempels, en van vervaardigde stempels, en van een rode J, zoals gesteriliseerde joden op hun pb kregen. Toegevoegd 1 blaadje met afdrukken van stempel van gemeente Landsmeer, plus 1 transparantpapiertje gebruikt voor vervalsen handtekening en stempeltje.
[1.9] -In memoriam Gerhard Badrian (1906-1944), grondlegger PBC:
- rouwkaart, clandestien gedrukt
- krantenknipsels over Badrian
[1.10] -doorslag brief van Wormgoor dd 28 december 1978 aan Bob Uschi, verslaggever NOS-radio, betreft reportage Badrian, over PBC en rouwkaart, verder een aanbod om authentiek materiaal ter beschikking te stellen bijv. voor een archief of tv-reportage. Bijgeschreven: "Nooit antwoord gekregen".
- idem dd 25 november 1985, aan het bestuur van het Grensmuseum in Gendringen, over tentoonstelling over vervalsingen waaraan Wormgoor medewerking verleent.
[2] Overige documenten/vervalsingen
[2.1] -"Voorwaarden tot het ontvangen van de derde noodrantsoenkaart voor de Gem. Amsterdam", 1 doorslag. Afkomstig van "De Amsterdamsche Werkcommissie".
[2.2] -naamlijstjes verzorging onderduikers, in totaal 7 stuks, eind 1944-begin 1945: "Verantwoording 3e noodkaarten van Joke en Henk Luikeman", lijst, getypt, namen met geboortedata, hierbij veel namen met aanduiding J, ook A.I. (arbeidsinzet) en 13 [Nederlanders] gevlucht uit Duitsland (2 blaadjes), plus 2 soortgelijke lijstjes, geschreven op stukjes gelinieerd papier, plus 1 lijstje "Bonnenlijst van Joke en Henk Luikeman", plus 2 blaadjes met enkele namen "reden waarom geen Tweede Distributie Stamkaart".
[2.3] -lege [6] en ingevulde kwitantie-formuliertjes [11] ("Nota", "Ontvangen van Joke Luikeman") i.v.m. onderduikhulp, 11 stuks, eind 1944-begin 1945
[2.4] -"Z kaarten" (groene, driedelige formulieren van het G.A.B. verband houdend met de arbeidsinzet, waarop verzoek van vrijstelling kan worden ingevuld), 17 stuks, 1 is met pen ingevuld: "Ik heb zeer drukke werkzaamheden als eigenaar van een besteldienst" (3 maart 1944), 6 zijn leeg, oningevuld
[2.5] -brief dd Amsterdam 7 januari 1945 van G... aan de heer Luikeman, over mej. Ruijgrok, over wie de briefschrijver had aangenomen dat ze dezelfde persoon was als mevrouw Luikeman, wat tot gevolg had, dat de briefschrijver buiten zijn boekje ging.
[2.5 b] -brief dd 23? januari 1945 van Kees aan "Beste vriend", verzoek om brenger dezes diens Duitse pas mee te geven, omdat hij zonder die pas in moeilijkheden kan geraken.
Later toegevoegd:
-briefje van A. Maes met verzoek om vals persoonsbewijs.
[3] -legitimatiebewijs Departement van Landbouw en Visscherij, datum 12 januari 1944, dat aangeeft dat Jacob Hering wonende te Amsterdam (Buiksloterdijk 632) als hoofdinspecteur werkzaam is bij de Nederl. Meelcentrale. Nederlandse en Duitse tekst.
[4] -grote hoeveelheid zegels voor pb
[4b] -aantal controlezegeltjes/distributiezegeltjes
[5] -grote hoeveelheid zegels voor pb
[6] -circa 50 valse pb's, deels met foto, plus bijbehorende documentjes (namen enz., bijv.: D. Dekkers, Jood) plus een recept voor pieten-wassen, en een getypte mededeling Deze papieren durf ik niet te ontvetten, Henk L., 31 Januari 1945.
[7] -27 envelopjes met opgedrukte formuliertjes "Gemeentelijke distributiekring Amsterdam Amstel 2" "Dit is een volmaakte vervalsching", plus 5 bewaar-envelopjes, onder meer 1 voor Stamkaarthoekjes, plus 12 pb's en een aantal zegels, plus metalen (inkt)plaatje voor maken vingerafdruk, plus gepunt schrijfhoutje en een aantal stamkaarthoekjes.
[8] -14 grijze tabkaartjes voor opbergsysteem voor peterzegels, ausweise enz. en een papiertje "April 1943", plus geschreven namenlijstje, plus een aantal controlezegeltjes
[9] -2 stuks "Amtliche Bescheinigung" van de burgemeester van Amsterdam, te bestätigen door de Wehrmachtkommandantur Amsterdam, november 1944, dat de bezitter ervan in dienst is van de stad Amsterdam (in potlood ingevuld: Obermaschinist Energiebetrieb)
[10] Talrijke vergunningen/bewijzen/ausweise:
[10.1] -1 oningevulde Sonderausweis/vergunning (tweetalig) om buiten de toegestane uren over straat te gaan, van werk naar huis (vv).
[10.2] -10 formuliertjes, verklaring dat ondergetekende werkzaam is bij NV Electro, Amsterdam-N.
[10.3] -2 bewijzen, Duitstalig, op 1 blaadje, dat toner ervan bij de PTT werkt in het belang van de Duitse Wehrmacht
[10.4] -4 formulieren van de Handelskammer, ontvangstbevestiging van aanvraag vrijstelling arbeidsinzet
[10.4 b] -3 formulieren Extract uit de minuten van de Arondissements-rechtbank te Amsterdam
[10.5] -12 lege briefpapiertjes van de gevolmachtigde voor Nederland van de rijksminister für Rüstung und Kriegsproduktion, met stempel
[10.6] -23 idem, zonder stempel
[10.7] -9 envelopjes met als opdruk een formulier voor invulling persoonsgegevens met een regel 'Foto...'
[11] Aantal diverse/losse documentjes
- getypt document beginnend met de tekst "verantwoording 13 noodkaarten ontvangen van Joke"
- visitekaartje Henk A. Wormgoor
- strookje papier met waarschuwing dat de SD ten stadhuize van Rotterdam 30 pb's heeft gelicht van aangegeven serienummers, die pb's zullen aan de illegale organisaties worden aangeboden ter afstempeling en invulling, waarna zij hun slag zullen slaan (1 doorslagje, getypt)
- berichtje van BS aan "Mijnheer", dringend verzoek om geldelijke bijdrage (1 doorslagje, getypt)
- lijstje met enkele adressen, namen, geboortedata (met pen geschreven)
- verzoek om pontbewijs voor koerierster Engelhard (potloodletters)
- papiertje waarop naam (Van Beek, Buiksloterdijk), bestelling van een Sonderausweis voor een "inspecteur".
- 2 zegeltjes omzetbelasting, 2 beschreven/getypte formuliertjes, 2 gedrukte formuliertjes, 1 gedrukte instructie, 6 inlegvellen (distributie), reserve A bonkaartje (dec 1941-mrt 1942), distributie-stempelkaart (afhalen op...), 1 rijksdistributiekaart, 2 kaarten voor warm voedsel in de gemeente Amsterdam, 1 tweede distributiestamkaart, 1 papiertje met afdruk handtekening-stempel van De Burgemeester voornoemd, Vo–te, 1 gelinieerd papiertje met in potlood: L 2 / No 000344 Landsmeer, 4 lege envelopjes: 1 met opschrift PRIVE geadresseerd aan Mejuffrouw Ruijgrok, mantelfabriek "Mantofo" (?), Heerengracht 168 Alhier, 1 om "Kleine PB Zegels" in te bewaren (Amsterdam/Landsmeer/Ongestempeld), 1 met geschreven opschrift STAMKAARTEN, en 1 met opschrift in potlood Henk Luijkeman.
[12] -1 oningevuld trouwboekje
[12 b] -2 oningevulde boekjes 'familieregister'
[13] -1 oranjekleurig, beschadigd invulformulier "Staat van inlichtingen betreffende aanmelding voor oorlogsvrijwilligers", door Hendrik Albertus Wormgoor met schrijfmachine ingevuld, datum 31 mei 1945.
[13 b] -teksten, Nederlands en Duits, van de tentoonstelling "Valse en vervalste documenten" over het werk van Henk Wormgoor (Dinxperloo januari-februari 1986)
[1 - 13b]
[1] Album. Door Henk Wormgoor samengesteld, met ingeplakte originele vervalsingen, en uitleg op getypte vellen, onder meer over hoe het vervalsen in zijn werk ging. Op het omslag (opgeplakt) een vals pb, met titel: "Memoires uit onze illegale tijd in de oorlog van 1940-1945". Inhoud:
[1.1] -brief aan "Noord", z.d., over mislukte poging een pb te veranderen, waarna als uitweg het pb grotendeels werd verbrand, het halfverbrande pb zit er bij. Verzoek van "Jan" (Centrum) aan "Noord" om een goed pb te leveren. Waarschijnlijk 1944, of begin 1945.
[1.2] -voorbeelden vervalsing zegels van het persoonsbewijs, met een formulier aangifte vermissing ontvreemding pb en een "ontvangbewijs pb". Toegevoegd 1 ontvangbewijs pb plus een formulier aangifte vermissing pb.
[1.3] -4 voorbeelden van beunhazerij op gebied van vervalsen pb's (mislukte pogingen)
[1.4] -2 joodse pb's, de J bleek chemisch niet te verwijderen "Papieren beveiligingen", 9 stuks, van Joke en Henk:
[1.5] -o.m. het 'bewijs' dat Joke in het Wilhelminagasthuis/Westergasthuis werkte. Joke reed met een instrumentenkoffertje achterop, onder de instrumenten, witte jas enz. zaten de pb's die vervoerd moesten worden.
[1.6] -4 documenten van Wormgoor, als werktuigkundige electrozuur en als werknemer van NV Electro in Amsterdam-Noord, waaronder een bewijs van Recht van voorrang bij het vervoer met de IJ-veren, 7 maart 1945
[1.7] -1 "volkomen valse" beschikking echtscheiding 27 juli 1944 tussen Joke en Henk, bedoeld om de afwezigheid van Henk te kunnen verklaren
[1.8] -voorbeelden van transparantjes van stempels, en van vervaardigde stempels, en van een rode J, zoals gesteriliseerde joden op hun pb kregen. Toegevoegd 1 blaadje met afdrukken van stempel van gemeente Landsmeer, plus 1 transparantpapiertje gebruikt voor vervalsen handtekening en stempeltje.
[1.9] -In memoriam Gerhard Badrian (1906-1944), grondlegger PBC:
- rouwkaart, clandestien gedrukt
- krantenknipsels over Badrian
[1.10] -doorslag brief van Wormgoor dd 28 december 1978 aan Bob Uschi, verslaggever NOS-radio, betreft reportage Badrian, over PBC en rouwkaart, verder een aanbod om authentiek materiaal ter beschikking te stellen bijv. voor een archief of tv-reportage. Bijgeschreven: "Nooit antwoord gekregen".
- idem dd 25 november 1985, aan het bestuur van het Grensmuseum in Gendringen, over tentoonstelling over vervalsingen waaraan Wormgoor medewerking verleent.
[2] Overige documenten/vervalsingen
[2.1] -"Voorwaarden tot het ontvangen van de derde noodrantsoenkaart voor de Gem. Amsterdam", 1 doorslag. Afkomstig van "De Amsterdamsche Werkcommissie".
[2.2] -naamlijstjes verzorging onderduikers, in totaal 7 stuks, eind 1944-begin 1945: "Verantwoording 3e noodkaarten van Joke en Henk Luikeman", lijst, getypt, namen met geboortedata, hierbij veel namen met aanduiding J, ook A.I. (arbeidsinzet) en 13 [Nederlanders] gevlucht uit Duitsland (2 blaadjes), plus 2 soortgelijke lijstjes, geschreven op stukjes gelinieerd papier, plus 1 lijstje "Bonnenlijst van Joke en Henk Luikeman", plus 2 blaadjes met enkele namen "reden waarom geen Tweede Distributie Stamkaart".
[2.3] -lege [6] en ingevulde kwitantie-formuliertjes [11] ("Nota", "Ontvangen van Joke Luikeman") i.v.m. onderduikhulp, 11 stuks, eind 1944-begin 1945
[2.4] -"Z kaarten" (groene, driedelige formulieren van het G.A.B. verband houdend met de arbeidsinzet, waarop verzoek van vrijstelling kan worden ingevuld), 17 stuks, 1 is met pen ingevuld: "Ik heb zeer drukke werkzaamheden als eigenaar van een besteldienst" (3 maart 1944), 6 zijn leeg, oningevuld
[2.5] -brief dd Amsterdam 7 januari 1945 van G... aan de heer Luikeman, over mej. Ruijgrok, over wie de briefschrijver had aangenomen dat ze dezelfde persoon was als mevrouw Luikeman, wat tot gevolg had, dat de briefschrijver buiten zijn boekje ging.
[2.5 b] -brief dd 23? januari 1945 van Kees aan "Beste vriend", verzoek om brenger dezes diens Duitse pas mee te geven, omdat hij zonder die pas in moeilijkheden kan geraken.
Later toegevoegd:
-briefje van A. Maes met verzoek om vals persoonsbewijs.
[3] -legitimatiebewijs Departement van Landbouw en Visscherij, datum 12 januari 1944, dat aangeeft dat Jacob Hering wonende te Amsterdam (Buiksloterdijk 632) als hoofdinspecteur werkzaam is bij de Nederl. Meelcentrale. Nederlandse en Duitse tekst.
[4] -grote hoeveelheid zegels voor pb
[4b] -aantal controlezegeltjes/distributiezegeltjes
[5] -grote hoeveelheid zegels voor pb
[6] -circa 50 valse pb's, deels met foto, plus bijbehorende documentjes (namen enz., bijv.: D. Dekkers, Jood) plus een recept voor pieten-wassen, en een getypte mededeling Deze papieren durf ik niet te ontvetten, Henk L., 31 Januari 1945.
[7] -27 envelopjes met opgedrukte formuliertjes "Gemeentelijke distributiekring Amsterdam Amstel 2" "Dit is een volmaakte vervalsching", plus 5 bewaar-envelopjes, onder meer 1 voor Stamkaarthoekjes, plus 12 pb's en een aantal zegels, plus metalen (inkt)plaatje voor maken vingerafdruk, plus gepunt schrijfhoutje en een aantal stamkaarthoekjes.
[8] -14 grijze tabkaartjes voor opbergsysteem voor peterzegels, ausweise enz. en een papiertje "April 1943", plus geschreven namenlijstje, plus een aantal controlezegeltjes
[9] -2 stuks "Amtliche Bescheinigung" van de burgemeester van Amsterdam, te bestätigen door de Wehrmachtkommandantur Amsterdam, november 1944, dat de bezitter ervan in dienst is van de stad Amsterdam (in potlood ingevuld: Obermaschinist Energiebetrieb)
[10] Talrijke vergunningen/bewijzen/ausweise:
[10.1] -1 oningevulde Sonderausweis/vergunning (tweetalig) om buiten de toegestane uren over straat te gaan, van werk naar huis (vv).
[10.2] -10 formuliertjes, verklaring dat ondergetekende werkzaam is bij NV Electro, Amsterdam-N.
[10.3] -2 bewijzen, Duitstalig, op 1 blaadje, dat toner ervan bij de PTT werkt in het belang van de Duitse Wehrmacht
[10.4] -4 formulieren van de Handelskammer, ontvangstbevestiging van aanvraag vrijstelling arbeidsinzet
[10.4 b] -3 formulieren Extract uit de minuten van de Arondissements-rechtbank te Amsterdam
[10.5] -12 lege briefpapiertjes van de gevolmachtigde voor Nederland van de rijksminister für Rüstung und Kriegsproduktion, met stempel
[10.6] -23 idem, zonder stempel
[10.7] -9 envelopjes met als opdruk een formulier voor invulling persoonsgegevens met een regel 'Foto...'
[11] Aantal diverse/losse documentjes
- getypt document beginnend met de tekst "verantwoording 13 noodkaarten ontvangen van Joke"
- visitekaartje Henk A. Wormgoor
- strookje papier met waarschuwing dat de SD ten stadhuize van Rotterdam 30 pb's heeft gelicht van aangegeven serienummers, die pb's zullen aan de illegale organisaties worden aangeboden ter afstempeling en invulling, waarna zij hun slag zullen slaan (1 doorslagje, getypt)
- berichtje van BS aan "Mijnheer", dringend verzoek om geldelijke bijdrage (1 doorslagje, getypt)
- lijstje met enkele adressen, namen, geboortedata (met pen geschreven)
- verzoek om pontbewijs voor koerierster Engelhard (potloodletters)
- papiertje waarop naam (Van Beek, Buiksloterdijk), bestelling van een Sonderausweis voor een "inspecteur".
- 2 zegeltjes omzetbelasting, 2 beschreven/getypte formuliertjes, 2 gedrukte formuliertjes, 1 gedrukte instructie, 6 inlegvellen (distributie), reserve A bonkaartje (dec 1941-mrt 1942), distributie-stempelkaart (afhalen op...), 1 rijksdistributiekaart, 2 kaarten voor warm voedsel in de gemeente Amsterdam, 1 tweede distributiestamkaart, 1 papiertje met afdruk handtekening-stempel van De Burgemeester voornoemd, Vo–te, 1 gelinieerd papiertje met in potlood: L 2 / No 000344 Landsmeer, 4 lege envelopjes: 1 met opschrift PRIVE geadresseerd aan Mejuffrouw Ruijgrok, mantelfabriek "Mantofo" (?), Heerengracht 168 Alhier, 1 om "Kleine PB Zegels" in te bewaren (Amsterdam/Landsmeer/Ongestempeld), 1 met geschreven opschrift STAMKAARTEN, en 1 met opschrift in potlood Henk Luijkeman.
[12] -1 oningevuld trouwboekje
[12 b] -2 oningevulde boekjes 'familieregister'
[13] -1 oranjekleurig, beschadigd invulformulier "Staat van inlichtingen betreffende aanmelding voor oorlogsvrijwilligers", door Hendrik Albertus Wormgoor met schrijfmachine ingevuld, datum 31 mei 1945.
[13 b] -teksten, Nederlands en Duits, van de tentoonstelling "Valse en vervalste documenten" over het werk van Henk Wormgoor (Dinxperloo januari-februari 1986)